Giá cát, thép tăng, nhiều dự án hạ tầng đối mặt nguy cơ đội vốn

Vật liệu xây dựng tăng giá gây sức ép cho nhà thầu

Từ đầu năm 2026, thị trường vật liệu xây dựng ghi nhận xu hướng tăng ở nhiều nhóm hàng chủ lực như thép, cát, đá… tạo áp lực đáng kể lên các dự án hạ tầng đang triển khai trên cả nước.

Theo các nhà thầu, giá thép xây dựng đã tăng khoảng 350.000–600.000 đồng mỗi tấn, hiện ở mức khoảng 16,2 triệu đồng/tấn. Giá đá xây dựng cũng tăng 10–15%, dao động từ 280.000 đến 650.000 đồng mỗi m³. Đáng chú ý, cát xây dựng – nguồn vật liệu quan trọng cho các công trình giao thông – đã tăng thêm khoảng 5–10% so với đầu năm.

Là đơn vị thi công nhiều dự án hạ tầng lớn như sân bay, cao tốc, cầu và cảng biển, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn cho biết biến động giá vật liệu đang trở thành mối lo lớn nhất trong quá trình triển khai dự án.

Theo đại diện doanh nghiệp, tại nhiều công trình hạ tầng, đặc biệt ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, vấn đề nguồn cung vật liệu luôn đóng vai trò quyết định tiến độ thi công. Những dự án đảm bảo được nguồn vật liệu ổn định thường có khả năng hoàn thành đúng kế hoạch.

Chi phí vật liệu chiếm tới 70% giá trị công trình

Các doanh nghiệp xây dựng cho rằng khi giá vật liệu tăng, cấu trúc chi phí của công trình gần như chắc chắn thay đổi. Sự biến động này diễn ra trong suốt vòng đời dự án, từ khi khởi công đến khi quyết toán.

Theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, vật liệu xây dựng thường chiếm khoảng 60–70% tổng chi phí xây lắp. Vì vậy, chỉ cần giá tăng trong thời gian ngắn cũng có thể khiến tổng mức đầu tư của dự án bị đẩy lên đáng kể.

Không chỉ làm tăng chi phí, giá vật liệu biến động còn tạo hiệu ứng dây chuyền: nhà thầu bị thu hẹp biên lợi nhuận, tiến độ thi công bị ảnh hưởng, thậm chí phải đề xuất điều chỉnh giá hoặc kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng.

Thực tế cho thấy, nhiều hợp đồng xây dựng được ký theo mặt bằng giá trước đó nên khi chi phí vật liệu tăng nhanh, mức điều chỉnh đơn giá trong hợp đồng thường khó bù đắp chi phí thực tế mà nhà thầu phải chịu.

Áp lực từ nguồn cung và chi phí vận chuyển

Bên cạnh yếu tố thị trường, nguồn cung vật liệu tại một số địa phương vẫn còn hạn chế. Việc cấp phép khai thác mỏ cát, đá mới ở nhiều nơi chưa theo kịp nhu cầu của các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Ngoài ra, chi phí vận chuyển tăng, giá nhiên liệu biến động và nhu cầu xây dựng gia tăng khi nhiều dự án được triển khai đồng loạt cũng góp phần đẩy giá vật liệu lên cao.

Một số dự án giao thông lớn hiện đang phải vận chuyển vật liệu từ khoảng cách xa, làm tăng chi phí và gây áp lực lên chuỗi cung ứng.

Tìm giải pháp ổn định nguồn vật liệu

Trước thực trạng này, cơ quan quản lý đang nghiên cứu các giải pháp nhằm ổn định nguồn cung vật liệu xây dựng.

Bộ Xây dựng cho biết đang phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu thí điểm sử dụng cát nhiễm mặn tại khu vực cửa sông để làm vật liệu đắp nền cho các dự án hạ tầng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu được đánh giá đạt yêu cầu kỹ thuật, nguồn vật liệu này có thể góp phần giảm áp lực lên nguồn cát sông đang ngày càng khan hiếm.

Song song với đó, các địa phương được đề nghị rà soát quy hoạch mỏ vật liệu, đẩy nhanh việc cấp phép khai thác và nâng công suất các mỏ đã được cấp phép để đảm bảo nguồn cung cho các dự án trọng điểm.

Các chuyên gia cho rằng về dài hạn, việc phát triển vật liệu xanh và vật liệu thay thế như cát nghiền, tro xỉ nhiệt điện hoặc vật liệu tái chế từ phế thải xây dựng có thể giúp giảm phụ thuộc vào tài nguyên tự nhiên, đồng thời góp phần ổn định thị trường vật liệu xây dựng.

Trong bối cảnh đầu tư công đang được thúc đẩy để tạo động lực tăng trưởng, kiểm soát tốt nguồn cung và giá vật liệu được xem là yếu tố quan trọng để đảm bảo tiến độ cũng như hiệu quả của các dự án hạ tầng lớn.