Giá dầu giảm gần 10.000 đồng/lít, vì sao cước vận tải container chưa về mức cũ?

Giá dầu liên tục hạ nhiệt trong nhiều kỳ điều hành gần đây, nhưng giá cước vận tải hàng hóa bằng container vẫn chưa giảm tương ứng. Trong khi cơ quan quản lý yêu cầu doanh nghiệp rà soát để điều chỉnh giá cước theo diễn biến của nhiên liệu, các đơn vị vận tải cho rằng dầu chỉ là một phần trong cơ cấu chi phí, còn nhiều khoản đầu vào vẫn neo ở mức cao.

Cước đã giảm nhưng vẫn cao hơn đầu năm

Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, trên tuyến vận chuyển từ cảng Cát Lái (TP.HCM) đến các khu công nghiệp tại Tây Ninh (khoảng 75 km), giá cước hiện đã giảm đáng kể so với giai đoạn giá dầu lập đỉnh nhưng vẫn chưa quay về mức đầu năm.

Anh Trường Sơn, chủ xe container chuyên chạy tuyến này, cho biết đầu tháng 3, khi giá dầu vượt 31.000 đồng/lít, giá cước một chuyến hàng tăng lên gần 6 triệu đồng để bù đắp chi phí nhiên liệu.

Hiện giá dầu đã giảm xuống còn hơn 21.000 đồng/lít, giá cước cũng được điều chỉnh về khoảng hơn 4 triệu đồng/chuyến. Tuy nhiên, mức này vẫn cao hơn khoảng 200.000 đồng so với mức 3,8 triệu đồng/chuyến của thời điểm đầu năm.

Theo anh Sơn, nhiều khách hàng cho rằng giá dầu giảm thì cước phải nhanh chóng trở về mức cũ. Tuy nhiên, trên thực tế, chi phí nhiên liệu chỉ là một phần trong tổng chi phí khai thác xe.

"Trước đây chai nước mua dọc đường chỉ khoảng 5.000-6.000 đồng, giờ phổ biến 8.000-13.000 đồng", anh Sơn chia sẻ với Tuổi Trẻ. Theo anh, từ suất ăn, nước uống, vật tư tiêu hao đến nhiều dịch vụ phục vụ tài xế trên hành trình đều đã tăng giá và gần như chưa giảm trở lại.

Không chỉ chi phí sinh hoạt, chi phí khai thác phương tiện cũng tạo áp lực lớn. Một chuyến xe khứ hồi gần 150 km tiêu tốn khoảng 70 lít dầu, ngoài ra còn phát sinh khoảng 354.000 đồng phí cầu đường, chi phí đậu đỗ, chờ lấy hàng tại cảng và tiền công tài xế khoảng 1 triệu đồng/chuyến.

"Doanh nghiệp phải tính toán rất kỹ để còn có lợi nhuận. Giá dầu giảm nhưng những khoản chi khác vẫn giữ nguyên hoặc tăng lên nên rất khó đưa cước về mức đầu năm", anh Sơn nói.

Áp lực giữ chân tài xế khiến doanh nghiệp tăng chi

Đại diện một doanh nghiệp vận tải tại TP.HCM cho biết doanh nghiệp không có động lực giữ giá cước ở mức cao nếu chi phí đầu vào giảm, bởi thị trường vận tải cạnh tranh rất lớn.

Theo vị này, giá cước được tính theo chuyến, theo tấn hàng và quãng đường vận chuyển. Nếu tăng giá quá mức, khách hàng hoàn toàn có thể chuyển sang đơn vị khác.

Tuy nhiên, giai đoạn giá nhiên liệu tăng mạnh trước đây đã khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào khó khăn vì phải thực hiện các hợp đồng đã ký với mức giá cũ. Không ít chủ xe buộc phải bán phương tiện hoặc thu hẹp hoạt động do thua lỗ kéo dài.

Một hệ quả khác là tình trạng thiếu hụt tài xế sau khi nhiều lao động rời bỏ nghề vì thu nhập giảm trong khi áp lực công việc ngày càng lớn.

Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, để giữ chân tài xế, nhiều doanh nghiệp đã phải tăng lương cơ bản thêm khoảng 1,5-2,5 triệu đồng/tháng so với trước đây.

Tài xế container Đức Hùng cho biết trước kia mức lương cơ bản của một tài xế có kinh nghiệm chỉ khoảng 6 triệu đồng/tháng, chưa tính tiền công theo chuyến. Hiện nay, ngoài việc nâng lương cơ bản, doanh nghiệp còn tăng thêm khoảng 100.000 đồng cho mỗi chuyến xe, tùy quãng đường và loại hàng hóa vận chuyển.

Theo anh Hùng, khoản tăng này chủ yếu để bù đắp chi phí sinh hoạt khi giá bữa ăn, nước uống và nhiều khoản phát sinh trên đường đều tăng đáng kể.

Bộ Xây dựng yêu cầu rà soát, giảm giá cước theo giá nhiên liệu

Trước thực trạng giá nhiên liệu giảm sâu nhưng cước vận tải điều chỉnh chậm, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã ký công văn yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố cùng các cục quản lý chuyên ngành tăng cường kiểm tra việc kê khai và điều chỉnh giá cước vận tải.

Theo Bộ Xây dựng, so với mức đỉnh ngày 16/4, giá dầu diesel 0,05S-II đã giảm tới 9.871 đồng/lít. Đây là loại nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu chi phí vận tải hàng hóa, vì vậy doanh nghiệp cần rà soát đầy đủ các yếu tố đầu vào để điều chỉnh giá cước tương ứng.

Bộ trưởng cũng yêu cầu các cơ quan quản lý tập trung kiểm tra những doanh nghiệp đã tăng giá nhanh khi nhiên liệu tăng nhưng chậm điều chỉnh khi giá dầu đi xuống. Các trường hợp cố tình duy trì tình trạng "tăng nhanh, giảm chậm" sẽ bị xử lý theo quy định.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị công khai, minh bạch cơ cấu hình thành giá cước và chủ động điều chỉnh giảm phụ phí khi chi phí đầu vào giảm, qua đó chia sẻ lợi ích với khách hàng và góp phần ổn định thị trường vận tải.

Theo bảng giá mới nhất của Petrolimex, dầu diesel 0,05S-II hiện được bán ở mức 21.170 đồng/lít tại vùng 1 và 21.590 đồng/lít tại vùng 2, thấp hơn gần 10.000 đồng/lít so với mức đỉnh hồi giữa tháng 4. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý yêu cầu các doanh nghiệp vận tải tiếp tục rà soát, điều chỉnh giá cước phù hợp với diễn biến của thị trường.