Giá dầu thế giới tăng tới 36% chỉ trong thời gian ngắn, mức biến động hiếm thấy nhiều năm qua. Đà leo thang này không chỉ khuấy đảo thị trường năng lượng mà còn kéo theo sự phân hóa mạnh trên sàn chứng khoán, khi một số nhóm cổ phiếu được hưởng lợi lớn trong khi nhiều ngành khác phải gồng mình trước chi phí tăng cao.

Thị trường năng lượng toàn cầu đang chứng kiến biến động mạnh khi giá dầu tăng vọt trong tuần giao dịch đầu tháng 3. Theo các dữ liệu thị trường, giá dầu đã tăng khoảng 36%, trong đó dầu Brent có thời điểm tiến sát 92 USD/thùng, còn dầu WTI cũng lên gần 91 USD/thùng, cao hơn nhiều so với mức quanh 60 USD/thùng trước đó. Diễn biến này chủ yếu xuất phát từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung, đặc biệt tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng của thế giới.

Đà tăng mạnh của giá dầu không chỉ tác động đến thị trường năng lượng mà còn lan sang thị trường tài chính và đời sống kinh tế. Trên thị trường chứng khoán, nhóm doanh nghiệp dầu khí thường được xem là đối tượng hưởng lợi trực tiếp khi giá dầu tăng, nhất là các công ty hoạt động trong lĩnh vực thăm dò và khai thác. Giá năng lượng cao giúp cải thiện biên lợi nhuận và có thể thúc đẩy các hoạt động đầu tư khai thác mới, đồng thời kéo theo sự quan tâm của dòng tiền trên thị trường. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kỹ thuật dầu khí hoặc vận tải năng lượng cũng có cơ hội hưởng lợi khi nhu cầu khai thác và vận chuyển dầu gia tăng.

Ở chiều ngược lại, nhiều ngành nghề phải đối mặt với áp lực chi phí khi giá nhiên liệu leo thang. Các lĩnh vực như hàng không, vận tải, logistics hay sản xuất công nghiệp đều chịu tác động rõ rệt bởi nhiên liệu là yếu tố đầu vào quan trọng. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí vận hành của doanh nghiệp sẽ tăng, từ đó có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và thậm chí kéo theo nguy cơ gia tăng lạm phát.

Ảnh minh họa: Thanh Niên

Không chỉ dừng lại ở các doanh nghiệp lớn, tác động của giá nhiên liệu tăng còn lan tới những người lao động làm việc trong lĩnh vực vận chuyển, đặc biệt là shipper và tài xế giao hàng công nghệ. Nhiều tài xế cho biết chi phí xăng xe hiện chiếm phần lớn thu nhập mỗi ngày. Nếu trước đây chỉ cần khoảng 60.000–70.000 đồng tiền xăng để chạy gần cả ngày thì nay con số này đã tăng lên hơn 100.000 đồng, thậm chí cao hơn nếu phải di chuyển quãng đường dài. Trong khi đó, mức phí giao hàng trên các ứng dụng hầu như không thay đổi, khiến lợi nhuận thực tế của shipper giảm đáng kể.

Để tránh thua lỗ, nhiều tài xế bắt đầu chọn lọc đơn hàng kỹ hơn so với trước. Những cuốc xe có quãng đường quá xa hoặc đi tới khu vực ít đơn thường bị từ chối vì nguy cơ không có đơn chiều về, đồng nghĩa với việc tiền xăng có thể “ăn” gần hết tiền công. Một số shipper cho biết thu nhập mỗi ngày đã giảm khoảng 30–40% so với thời điểm giá xăng thấp hơn, buộc họ phải kéo dài thời gian làm việc hoặc chạy nhiều cuốc xe hơn mới có thể duy trì mức thu nhập cũ.

Các chuyên gia nhận định khi giá dầu tăng mạnh, chi phí logistics và vận tải sẽ bị đẩy lên, từ đó có thể kéo theo giá hàng hóa và dịch vụ tăng theo. Trong bối cảnh giá năng lượng vẫn còn nhiều biến động, tác động của “cú sốc dầu” không chỉ dừng ở thị trường tài chính mà còn tiếp tục lan rộng tới hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của người lao động.