Bài phát biểu mới nhất của Donald Trump về căng thẳng với Iran đã khiến thị trường tài chính toàn cầu chao đảo, khi nhà đầu tư không nhận được tín hiệu rõ ràng về hướng đi tiếp theo của Washington.

Tối 1/4 theo giờ Mỹ, ông Trump có bài phát biểu được chờ đợi như bước ngoặt của cuộc xung đột. Trước đó, những thông điệp “mập mờ” từ Nhà Trắng khiến giới đầu tư chuẩn bị cho cả hai khả năng: hoặc đạt được thỏa thuận, hoặc tiếp tục leo thang quân sự.

Tuy nhiên, trong khoảng 20 phút phát biểu, Tổng thống Mỹ không đưa ra quyết định mang tính đột phá nào. Không có tuyên bố rút lui, cũng chưa xác nhận một chiến dịch mới. Nội dung chủ yếu lặp lại các quan điểm quen thuộc, khiến thị trường rơi vào trạng thái hụt hẫng.

Điều đáng nói, chính sự thiếu vắng thông tin cụ thể lại làm gia tăng mức độ bất định. Khi không có định hướng rõ ràng, nhà đầu tư buộc phải tự đánh giá rủi ro trong bối cảnh nhiều biến số khó lường.

Trong bài phát biểu, ông Trump vẫn để ngỏ khả năng Mỹ sẽ tung ra “đòn đánh rất mạnh” trong vòng vài tuần nếu đàm phán không đạt kết quả. Mục tiêu được nhắc đến là các cơ sở hạ tầng điện của Iran, thay vì các mỏ dầu – chi tiết khiến giới quan sát đặc biệt lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng.

03-1775183450-gia-vang-giam-sau-dau-bat-tang-manh-sau-phat-bieu-gay-tranh-cai-cua-ong-donald-trump
Ông Donald Trump. Ảnh: WH

Ngoài ra, phát ngôn về việc có thể đưa Iran “trở về thời kỳ đồ đá” tiếp tục được nhắc lại, thể hiện lập trường cứng rắn chưa thay đổi. Đáng chú ý, ông cũng đề cập khả năng Mỹ không còn đảm nhận vai trò bảo vệ tuyến vận chuyển dầu mỏ qua Eo biển Hormuz, thay vào đó là trách nhiệm của các quốc gia hưởng lợi từ nguồn năng lượng này.

Thông điệp này ngay lập tức làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu – yếu tố có thể tác động trực tiếp đến giá năng lượng.

Phản ứng của thị trường diễn ra gần như ngay lập tức. Tại châu Á sáng 2/4, hàng loạt chỉ số chứng khoán giảm mạnh, trong đó Nikkei 225 mất hơn 1,8%, còn KOSPI giảm gần 3,5%. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ cũng đi xuống trước giờ mở cửa.

Khi thị trường Mỹ bước vào phiên giao dịch, các chỉ số chính tiếp tục suy yếu từ 1,3% đến 1,6%, với Nasdaq Composite chịu áp lực lớn nhất, phản ánh sự nhạy cảm của nhóm công nghệ trước rủi ro vĩ mô.

Trên thị trường hàng hóa, giá dầu tăng vọt. Dầu WTI vượt 113 USD/thùng sau khi tăng hơn 13%, trong khi dầu Brent tiến sát mốc 109 USD/thùng. Ngược lại, vàng mất giá mạnh, giảm từ 2-3%, tương đương 130-200 USD/ounce. Đồng USD lại tăng rõ rệt.

Diễn biến này cho thấy dòng tiền đang chuyển sang trạng thái phòng thủ, nhưng thay vì tìm đến vàng như thông lệ, nhà đầu tư lại ưu tiên nắm giữ USD – dấu hiệu cho thấy yếu tố thanh khoản đang được đặt lên hàng đầu trong ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, Iran cũng có những phản ứng cứng rắn, cho biết sẽ tiếp tục các biện pháp đáp trả. Lực lượng IRGC thậm chí cảnh báo khả năng mở rộng phạm vi mục tiêu, bao gồm cả các lợi ích của Mỹ tại Trung Đông.

Những diễn biến này cho thấy rủi ro địa chính trị không hề hạ nhiệt, mà đang trở nên phức tạp hơn.

Từ các phát biểu của ông Trump, thị trường đang đứng trước một bức tranh nhiều mâu thuẫn: vừa có tín hiệu muốn kết thúc xung đột, vừa để ngỏ khả năng tung đòn quyết định. Một mặt, ông khẳng định Mỹ đã đạt được nhiều mục tiêu quan trọng và cuộc chiến “gần như hoàn tất”. Mặt khác, khả năng tấn công quy mô lớn vẫn được đặt lên bàn nếu đàm phán thất bại.

Trong kịch bản tiêu cực, một cú sốc năng lượng có thể xảy ra nếu nguồn cung dầu bị gián đoạn, kéo theo lạm phát tăng trở lại và gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Khi đó, thị trường chứng khoán có nguy cơ bước vào chu kỳ giảm sâu, đặc biệt với các ngành nhạy cảm như công nghệ, tiêu dùng hay vận tải.

Ngược lại, nếu đạt được thỏa thuận, nguồn cung dầu có thể được khôi phục nhanh chóng, giúp giá năng lượng hạ nhiệt. Khi đó, thị trường tài chính có thể bật tăng trở lại, dòng tiền quay về các tài sản rủi ro.

Ở thời điểm hiện tại, phản ứng của thị trường cho thấy nhà đầu tư đang nghiêng về kịch bản tiêu cực. Giá dầu tăng, chứng khoán giảm và USD mạnh lên là những tín hiệu rõ ràng của tâm lý phòng thủ.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng thị trường vẫn đang trong trạng thái “chờ đợi”, với biến động có thể tiếp tục gia tăng trong ngắn hạn. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà đầu tư lựa chọn giảm tỷ trọng cổ phiếu, tăng nắm giữ tiền mặt và các tài sản an toàn.

Bài phát biểu của ông Donald Trump không mang lại thông tin mới, nhưng lại làm nổi bật một thực tế: thế giới đang đứng trước một giai đoạn đầy bất ổn, và mọi kịch bản đều có thể xảy ra.