Kinh tế
22/09/2026 09:18Giá vật liệu tăng mạnh, doanh nghiệp xây dựng lo càng làm càng lỗ
20 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng tại Quảng Ngãi vừa ký đơn tập thể gửi Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, đề nghị có giải pháp tháo gỡ những khó khăn đang khiến hoạt động thi công gặp nhiều trở ngại.
Theo phản ánh của các doanh nghiệp, nguồn cung nhiều loại vật liệu thông thường như cát xây dựng, đá và đất san lấp đang khan hiếm tại nhiều địa phương. Một trong những nguyên nhân được các doanh nghiệp chỉ ra là quy hoạch mỏ và thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản còn chậm.
Nhiều mỏ đã hết sản lượng hoặc phải đóng cửa. Một số mỏ vẫn hoạt động nhưng công suất thấp, không đáp ứng đủ nhu cầu phục vụ các công trình. Trong khi đó, giá vật liệu liên tục biến động nhưng việc công bố chỉ số giá xây dựng tại một số địa phương chưa sát với thực tế hoặc chưa được cập nhật kịp thời.
Điều này khiến các nhà thầu nhận hợp đồng trọn gói phải đối mặt với nguy cơ thua lỗ lớn khi chi phí thực tế tăng mạnh so với mức giá được tính toán ban đầu.
Giá thị trường cao hơn nhiều lần mức công bố
Các doanh nghiệp đưa ra một số ví dụ về sự chênh lệch giữa giá công bố và giá thực tế trên thị trường. Cụ thể, đất đắp được Sở Xây dựng Quảng Ngãi công bố ở mức 33.180 đồng/m³, trong khi giá thực tế hiện lên tới 42.000 đồng/m³, tăng 126%.
Đá dăm 1x2 có giá công bố 245.454 đồng/m³ nhưng giá thị trường được phản ánh đã lên tới 460.000 đồng/m³, tương đương mức tăng 188%. Với xi măng PC40, giá công bố là 1.205.000 đồng/tấn, trong khi giá bán trên thị trường khoảng 1.600.000 đồng/tấn.
Không chỉ vật liệu, đơn giá vận chuyển, giá ca máy và thiết bị thi công được công bố cũng thấp hơn so với thực tế thị trường. Theo các doanh nghiệp, sự chênh lệch này đang khiến nhiều nhà thầu rơi vào tình trạng càng triển khai công trình càng phát sinh thua lỗ.
Chi phí thực tế của nhiều dự án hiện tăng khoảng 10-30%, tùy từng loại công trình. Trong khi đó, các hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng áp dụng đơn giá cố định không thể phản ánh kịp thời những biến động bất thường của thị trường, khiến rủi ro tài chính dồn lên phía nhà thầu.
Với các hợp đồng điều chỉnh, doanh nghiệp cũng gặp khó do việc cập nhật giá của Sở Xây dựng chưa theo kịp diễn biến thị trường. Có trường hợp đơn giá của quý trước vẫn được áp dụng cho quý sau, trong khi giá thực tế đã thay đổi.
Hệ quả là một số doanh nghiệp phải thi công cầm chừng, giảm lao động. Tiến độ thực hiện công trình và việc giải ngân đầu tư công cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng.
Doanh nghiệp đề nghị tháo gỡ nguồn cung vật liệu
Trước tình trạng vật liệu xây dựng khan hiếm, 20 doanh nghiệp thông qua Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đề nghị UBND tỉnh sớm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến việc cấp phép, gia hạn và nâng công suất khai thác đối với những mỏ đất, đá, cát còn trữ lượng nhưng đang hoạt động cầm chừng hoặc tạm dừng.
Các doanh nghiệp cũng đề nghị rà soát và đưa thêm những mỏ mới vào khai thác nhằm tăng nguồn cung, giảm nguy cơ khan hiếm và hạn chế tình trạng một số đơn vị chi phối nguồn vật liệu.
Theo kiến nghị, vật liệu cần được ưu tiên cho các công trình trọng điểm và dự án đầu tư công để tránh tác động đến tiến độ thi công cũng như giải ngân.
Ngoài vấn đề nguồn cung, các doanh nghiệp đề nghị tăng cường kiểm tra giá vật liệu xây dựng và xử lý kịp thời tình trạng găm hàng, hạn chế nguồn cung hoặc từ chối bán khi giá chưa đạt kỳ vọng.
Việc mua bán qua nhiều tầng trung gian cũng được đề nghị kiểm soát. Các doanh nghiệp cho rằng trường hợp tách riêng giá vật liệu và chi phí vận chuyển hoặc hàng hóa phải qua nhiều đơn vị trung gian có thể khiến giá đến tay nhà thầu bị đẩy lên cao.
Một vấn đề khác được các doanh nghiệp lưu ý là việc sử dụng mức giá vật liệu chưa sát thực tế khi lập dự toán. Nếu dự toán lấy giá quá thấp hoặc tham chiếu nguồn vật liệu không bảo đảm về trữ lượng, chất lượng, giá gói thầu có thể thấp hơn đáng kể so với chi phí thực tế.
Khi đó, nhà thầu có thể đối mặt với nguy cơ thua lỗ, kéo dài thời gian thi công, thậm chí không có doanh nghiệp tham gia đấu thầu.
Bích Ngọc (SHTT)
Bài đọc nhiều
