Giá vật liệu xây dựng liên tục tăng, người dân và doanh nghiệp gồng mình xoay xở

Áp lực chi phí xây dựng đè nặng người dân

Thị trường ghi nhận giá vật liệu xây dựng liên tục tăng trong những tuần gần đây, khiến nhiều hộ gia đình gặp khó khăn khi triển khai kế hoạch làm nhà. Việc giá cát, xi măng, thép đồng loạt điều chỉnh đã khiến chi phí xây dựng thực tế vượt xa dự toán ban đầu.

Đầu tháng 3/2026, gia đình anh Nguyễn Văn Dũng tại khu vực Ba Vì, Hà Nội bắt đầu xây dựng nhà trên mảnh đất được thừa kế. Trước đó, anh dự trù tổng chi phí xây dựng vào khoảng 2,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ sau khi công trình khởi công, giá vật liệu xây dựng đã thay đổi đáng kể.

Cụ thể, giá gạch xây dựng được điều chỉnh từ 1.800 đồng lên 2.100 đồng mỗi viên. Giá cát xây dựng cũng không đứng ngoài xu hướng khi tăng mạnh, trong đó cát đen từ mức 470.000 đồng/m³ đã lên 570.000 đồng/m³. Cát vàng cũng tăng lên trên 800.000 đồng/m³, khiến tổng chi phí xây dựng bị đẩy lên cao.

Không chỉ riêng cát, nhiều loại vật liệu xây dựng khác như xi măng và thép cũng đồng loạt tăng giá. Giá thép tăng từ 16.000 đồng/kg lên 16.800 đồng/kg, trong khi giá xi măng xây trát cũng nhích lên đáng kể. Giá bê tông thương phẩm cũng tăng mạnh, góp phần làm chi phí xây dựng phát sinh thêm nhiều khoản ngoài kế hoạch.

“Vợ chồng tôi rất lo lắng khi chi phí xây dựng bị đội lên quá cao. Nếu xây dựng tiếp thì số tiền tích góp không đủ, còn nếu ngừng lại thì công trình dở dang, không biết bao giờ xong được, lúc đó lại gánh nỗi lo an cư”, anh Dũng chia sẻ.

Theo tính toán của gia đình, việc giá vật liệu xây dựng tăng đã khiến chi phí xây dựng phát sinh thêm khoảng 200 triệu đồng so với kế hoạch ban đầu.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra với gia đình chị Lê Thị Mai tại quận Hoàng Mai, Hà Nội. Đầu năm nay, chị bắt đầu xây dựng căn nhà 2 tầng trên diện tích 90 m² với dự kiến chi phí khoảng 2 tỷ đồng. Tuy nhiên, từ giữa tháng 3, giá cát tăng mạnh đã khiến tổng chi phí xây dựng tăng đáng kể.

Trước đó, chị mua cát với giá khoảng 450.000 đồng/m³, nhưng hiện tại đã tăng lên 570.000 đồng/m³. Bên cạnh đó, giá xi măng và thép cũng điều chỉnh theo chiều hướng tăng, khiến chi phí xây dựng đội thêm khoảng 300 triệu đồng.

Theo chị Mai, nhu cầu xây dựng tăng mạnh sau Tết là một trong những nguyên nhân khiến giá vật liệu xây dựng leo thang. Tại khu vực sinh sống của chị, nhiều công trình đồng loạt triển khai khiến nhu cầu cát, xi măng, thép tăng nhanh.

“Gia đình tôi dự tính xây nhà từng ấy tiền nhưng giờ chi phí tăng thêm do giá vật liệu xây dựng xây tăng nên lại phải đi vay mượn họ hàng để sớm hoàn thiện. Chỉ mong giá không tiếp tục tăng nữa" , chị Mai tâm sự.

Việc giá vật liệu xây dựng tăng không chỉ làm phát sinh chi phí xây dựng mà còn tạo áp lực tài chính kéo dài đối với các hộ gia đình, đặc biệt là những người có nguồn vốn hạn chế.

Doanh nghiệp xây dựng tìm cách thích ứng

Không chỉ người dân, các doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng cũng đang chịu tác động lớn từ biến động giá vật liệu xây dựng. Chi phí đầu vào tăng nhanh khiến nhiều đơn vị phải điều chỉnh kế hoạch kinh doanh để đảm bảo cân đối tài chính.

Đại diện Tổng Công ty Thép Việt Nam cho biết, chi phí sản xuất thép đã tăng thêm từ 50.000 đến 100.000 đồng mỗi tấn do tác động từ giá dầu và nguyên liệu nhập khẩu. Giá quặng sắt và phế liệu tăng đã tạo áp lực lớn lên giá thành sản phẩm thép, kéo theo giá vật liệu xây dựng tăng theo.

Trong khi đó, các doanh nghiệp xây dựng dân dụng đối mặt với áp lực lớn hơn do đặc thù hợp đồng trọn gói. Ông Nguyễn Thành Tâm, đại diện một doanh nghiệp xây dựng tại Hà Nội cho biết, việc giá vật liệu xây dựng tăng khiến lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp đáng kể.

“Trong phần lớn các hợp đồng đã ký, chúng tôi vẫn giữ nguyên giá, dù chi phí thực tế tăng mạnh. Nếu điều chỉnh giá, doanh nghiệp có thể giảm áp lực, nhưng sẽ đánh mất niềm tin của khách hàng", ông Tâm cho hay.

Theo ông Tâm, nhiều nhà thầu buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận hoặc duy trì hoạt động trong điều kiện biên lợi nhuận thấp để giữ uy tín trên thị trường. Việc giá vật liệu xây dựng tăng liên tục trong thời gian dài khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc dự báo và kiểm soát chi phí xây dựng.

Ngoài ra, chi phí vận chuyển cũng là yếu tố khiến giá vật liệu xây dựng thực tế tăng cao hơn so với giá thị trường. Tại các khu vực đô thị như Hà Nội, nhiều công trình nằm trong ngõ nhỏ, xe tải lớn không thể tiếp cận trực tiếp, buộc phải trung chuyển nhiều lần.

Quá trình vận chuyển bằng phương tiện nhỏ hoặc thủ công làm chi phí logistics tăng mạnh. Khi giá xăng dầu biến động, chi phí vận chuyển cũng tăng theo, kéo theo chi phí xây dựng thực tế tăng cao.

Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh chiến lược hoạt động. Một số đơn vị tăng cường làm việc trực tiếp với nhà cung cấp để giảm chi phí trung gian, đồng thời dự trữ vật liệu nhằm hạn chế rủi ro biến động giá.

Bên cạnh đó, các hợp đồng mới bắt đầu được bổ sung điều khoản điều chỉnh giá theo biến động thị trường, giúp doanh nghiệp giảm áp lực khi giá vật liệu xây dựng thay đổi.

Theo các chuyên gia, chi phí vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí xây dựng, có thể lên tới 60-70%. Do đó, khi giá cát, xi măng, thép tăng trong thời gian ngắn, toàn bộ kế hoạch tài chính của dự án có thể bị ảnh hưởng.

Trong dài hạn, nếu giá vật liệu xây dựng tiếp tục duy trì ở mức cao, khả năng tiếp cận nhà ở của người dân có thể bị hạn chế. Đồng thời, môi trường đầu tư trong lĩnh vực xây dựng cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Trước thực tế này, các hiệp hội ngành nghề đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp. Một trong những giải pháp được đề xuất là ổn định giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng, đồng thời cập nhật chỉ số giá xây dựng sát với thực tế thị trường.

Ngoài ra, việc cho phép điều chỉnh giá hợp đồng đối với các dự án chịu ảnh hưởng lớn từ biến động giá cũng được xem là cần thiết để chia sẻ rủi ro giữa các bên.

Các chuyên gia cũng đề xuất cơ chế bù trừ chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giúp cân đối chi phí giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Bên cạnh đó, việc kiểm soát giá vật liệu xây dựng tại địa phương cần được tăng cường nhằm hạn chế tình trạng tăng giá bất hợp lý.

Trong trường hợp biến động giá kéo dài do yếu tố khách quan, các doanh nghiệp đề xuất áp dụng cơ chế điều chỉnh hợp đồng theo quy định về bất khả kháng để tránh rơi vào tình trạng thua lỗ khi chi phí xây dựng tăng cao.

Nhìn chung, diễn biến của giá vật liệu xây dựng đang tạo ra những tác động sâu rộng tới cả người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh nhu cầu xây dựng tăng và chi phí đầu vào biến động, việc tìm kiếm giải pháp ổn định thị trường trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo cân đối kinh tế và duy trì hoạt động của ngành xây dựng trong thời gian tới.