Giá xăng dầu giảm mạnh, nhưng nguy cơ tăng trở lại sau ngày 30/6

Sau nhiều tháng biến động mạnh bởi tác động từ xung đột địa chính trị tại Trung Đông, thị trường xăng dầu trong nước đang ghi nhận xu hướng giảm giá rõ rệt. Hiện giá bán lẻ xăng E5 RON92 được duy trì ở mức 20.126 đồng/lít, xăng E10 RON95-III là 20.753 đồng/lít. Trong khi đó, dầu diesel có giá 23.534 đồng/lít và dầu mazut ở mức 16.680 đồng/kg.

So với giai đoạn đỉnh giá hồi cuối tháng 3 và đầu tháng 4, mức giảm là rất đáng kể. Xăng E5 RON92 đã hạ gần 10.000 đồng mỗi lít, còn xăng E10 RON95-III giảm hơn 10.600 đồng/lít. Đối với dầu diesel, mức giảm lên tới hơn 21.000 đồng/lít so với thời điểm cao nhất ghi nhận ngày 3/4.

Dù vậy, nếu so với thời điểm trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, giá nhiên liệu hiện nay vẫn cao hơn. Dầu diesel tăng thêm 4.255 đồng/lít, trong khi xăng E5 và E10 lần lượt cao hơn 603 đồng và 933 đồng/lít.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, đà giảm mạnh của giá xăng dầu không chỉ đến từ diễn biến thị trường thế giới mà còn nhờ hàng loạt chính sách hỗ trợ thuế được triển khai trong thời gian qua.

Từ tháng 3, thuế suất nhập khẩu ưu đãi đối với xăng động cơ không pha chì cùng nguyên liệu pha chế xăng được điều chỉnh từ 10% xuống 0%. Các loại nhiên liệu như dầu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu bay và dầu hỏa cũng được giảm thuế nhập khẩu từ 7% xuống 0%. Một số nguyên liệu hóa dầu khác đồng thời được đưa về mức thuế suất bằng 0%.

Đến cuối tháng 4, Chính phủ quyết định kéo dài thời gian áp dụng các chính sách này đến hết ngày 30/6/2026. Song song với đó, thuế bảo vệ môi trường đối với nhiều mặt hàng xăng dầu cũng được giảm về 0 đồng, trong khi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được hạ từ mức 8-10% xuống 0%.

Quốc hội sau đó tiếp tục thông qua nghị quyết cho phép duy trì các chính sách miễn, giảm thuế đối với xăng dầu và nhiên liệu bay từ giữa tháng 4 đến hết tháng 6 năm nay. Điều này giúp giá nhiên liệu trong nước giảm đáng kể, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như tiêu dùng.

Tuy nhiên, khi các nghị quyết ưu đãi thuế sắp hết hiệu lực, khả năng khôi phục các sắc thuế về mức trước đây đang trở thành chủ đề được quan tâm.

Trước khi các chính sách hỗ trợ được áp dụng, cơ cấu giá xăng dầu bao gồm nhiều loại thuế và phí như thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng và thuế bảo vệ môi trường. Đây là những yếu tố chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá bán lẻ.

Ông Nguyễn Tiến Thoả, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, cho rằng hiện vẫn còn quá sớm để khẳng định xu hướng giảm của giá xăng dầu thế giới sẽ kéo dài trong thời gian tới. Trong bối cảnh Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh, việc tiếp tục duy trì chính sách giảm thuế trong ngắn hạn là phương án nên được cân nhắc.

Theo ông, nếu khôi phục toàn bộ các sắc thuế ngay sau ngày 30/6, giá xăng dầu có thể tăng mạnh do thuế hiện chiếm hơn 30% trong cơ cấu giá. Điều này sẽ kéo theo chi phí sản xuất gia tăng, ảnh hưởng đến sức mua của người dân và gây thêm thách thức cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Cùng chung quan điểm, TS Nguyễn Tú Anh, Giám đốc nghiên cứu chính sách vĩ mô thuộc Trung tâm Green-X, cho rằng việc khôi phục thuế cần được triển khai theo lộ trình phù hợp thay vì áp dụng ngay mức cũ. Ông đề xuất có thể cân nhắc phục hồi trước khoảng một nửa phần thuế đã được cắt giảm, sau đó tiếp tục đánh giá diễn biến của thị trường thế giới trước khi đưa ra bước đi tiếp theo.

Theo vị chuyên gia này, lộ trình điều chỉnh từng bước sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất và kinh doanh, đồng thời hạn chế những cú sốc giá có thể tác động đến thị trường.

Dẫu vậy, việc kéo dài chính sách giảm thuế cũng đặt ra áp lực đối với nguồn thu ngân sách nhà nước. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư công vẫn ở mức cao nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, việc từng bước khôi phục các sắc thuế được xem là giải pháp cần thiết để đảm bảo nguồn lực tài chính cho ngân sách.

Bài toán đặt ra hiện nay là tìm được điểm cân bằng giữa hỗ trợ doanh nghiệp, người tiêu dùng và duy trì nguồn thu cho Nhà nước. Khi thời hạn ưu đãi thuế đang đến gần, quyết định về chính sách xăng dầu sau ngày 30/6 sẽ có ảnh hưởng không nhỏ đến cả thị trường năng lượng lẫn nền kinh tế trong thời gian tới.