Kinh tế
11/11/2026 13:57Grab cam kết ESG hàng tỷ USD, nhưng chính sách chiết khấu tại Việt Nam mới là phép thử thực tế
Những cam kết đáng chú ý trong báo cáo ESG của Grab
Trong báo cáo ESG năm 2025, Grab nhấn mạnh mục tiêu xây dựng sinh kế bền vững, cải thiện khả năng tiếp cận tài chính và nâng cao mức độ an toàn cho lực lượng lao động nền tảng.
Theo số liệu doanh nghiệp công bố, tổng thu nhập của các đối tác tài xế và thương nhân đạt 15,3 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước. Thu nhập bình quân mỗi giờ trực tuyến của tài xế cũng tăng 5,5%.
Về chính sách bảo vệ người lao động, Grab cho biết 100% tài xế tại các thị trường hoạt động đều được bảo hiểm tai nạn nghề nghiệp. Tại Singapore, doanh nghiệp tích hợp bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động và hỗ trợ thu nhập trong những tình huống bất khả kháng, chẳng hạn khách hàng hủy chuyến hoặc người thân của tài xế qua đời.
Ở Indonesia, chương trình "Grab for Indonesia" dành ngân sách 100 tỷ rupiah, tương đương khoảng 5,9 triệu USD, để chi trả bảo hiểm xã hội và thưởng lễ cho đối tác. Trong khi đó, tài xế tại Thái Lan và Malaysia được hỗ trợ đóng bảo hiểm dựa trên số ngày hoạt động.
Đầu năm nay, Grab cũng tham gia ký kết bộ Nguyên tắc toàn cầu về kinh tế nền tảng do Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) khởi xướng cùng nhiều doanh nghiệp khác. Hãng cho biết 99% đối tác có thu nhập cao hơn mức lương tối thiểu tại địa phương trong thời gian hoạt động trên nền tảng.
Bên cạnh đó, Grab giới thiệu thuật toán bảo đảm ngưỡng thu nhập, có tính đến cả thời gian và công sức di chuyển để đón khách. Các chương trình bảo hiểm tai nạn và đào tạo kỹ năng thông qua GrabAcademy cũng được đưa vào nhóm giải pháp hỗ trợ tài xế.
Tổng giám đốc Anthony Tan từng nhấn mạnh: "Khi Grab phát triển, Đông Nam Á cũng cùng phát triển với chúng tôi". Dù vậy, những con số tích cực ở quy mô toàn khu vực chưa chắc đã phản ánh đầy đủ trải nghiệm của từng đối tác tại mỗi thị trường.
Việt Nam trở thành phép thử đối với cam kết bảo vệ tài xế
Tại Việt Nam, trong giai đoạn cuối tháng 8 đến giữa tháng 9 năm nay, nhiều tài xế đã gửi phản ánh đến Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (UBCTQG) về chính sách giá cước và các khoản khấu trừ của Grab.
Theo phản ánh, giá cước mỗi chuyến xe duy trì ở mức thấp, trong khi chiết khấu và phí sử dụng ứng dụng lại cao, khiến thu nhập thực tế của tài xế bị thu hẹp. Tình trạng này càng tạo thêm áp lực khi chi phí nhiên liệu và sinh hoạt liên tục gia tăng.
Trước những ý kiến trên, cơ quan quản lý đã làm việc với Grab, tổ chức đối thoại với các tài xế và tiến hành đối chiếu dữ liệu từ những doanh nghiệp gọi xe khác cũng như thị trường trong khu vực.
Kết quả xác minh sơ bộ cho thấy cơ chế thu phí của nền tảng có nhiều cấu phần, bao gồm phí nền tảng thu từ khách hàng và phí sử dụng ứng dụng thu từ tài xế với tỷ lệ linh hoạt. Có thời điểm, tổng các khoản khấu trừ, bao gồm cả thuế, lên tới gần 50% giá trị chuyến xe.
Đáng chú ý, Grab thừa nhận từ năm 2024 đến nay có khoảng 0,13% số chuyến xe phát sinh tình trạng khấu trừ doanh thu chia sẻ vượt 35%. Nguyên nhân được doanh nghiệp đưa ra là biến động cung cầu hoặc lỗi thuật toán. Dù tỷ lệ này không lớn, vấn đề vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi tài chính của những tài xế gặp phải tình trạng trên.
Sau quá trình làm việc với cơ quan quản lý, Grab đã đưa ra gói giải pháp có tổng giá trị khoảng 2.950,9 tỷ đồng, dự kiến triển khai từ ngày 10/11.
Theo phương án mới, biên độ phí sử dụng ứng dụng được điều chỉnh từ mức 0-28,76% xuống còn 0-5%. Đồng thời, tổng mức phí Grab thu từ mỗi chuyến xe, bao gồm phí nền tảng và phí sử dụng ứng dụng, được giới hạn ở mức tối đa 32% giá trị cuốc xe.
Với cơ chế này, tỷ lệ doanh thu thực nhận tối thiểu của tài xế sau khi trừ thuế, phí được nâng lên 60,59% đối với GrabBike và 59,68% đối với GrabCar. Mức này cao hơn đáng kể so với tỷ lệ thấp nhất 52% trước đó.
Ngoài điều chỉnh phí đối với tài xế, Grab còn giảm phí nền tảng thu từ hành khách đối với những chuyến xe ngắn, cụ thể là dưới 6 km với xe máy và dưới 4 km với ô tô.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc hoàn trả khoảng 3,9 tỷ đồng cho các đối tác từng bị khấu trừ doanh thu chia sẻ vượt 35% do biến động cung cầu hoặc lỗi thuật toán kể từ năm 2024. Khoản tiền này sẽ được tự động hoàn vào ví của tài xế còn hoạt động trên nền tảng hoặc chuyển khoản cho những người đã nghỉ việc.
Trong quý IV/2026, doanh nghiệp cũng dự kiến dành 860 tỷ đồng cho các chương trình thưởng hỗ trợ và 52 tỷ đồng để trợ giá nhiên liệu, sạc điện cho tài xế.
Minh bạch thu nhập là thước đo quan trọng của ESG
Những điều chỉnh tại Việt Nam cho thấy việc thực hiện các cam kết ESG không chỉ được đánh giá qua quy mô ngân sách hay những con số tăng trưởng trong báo cáo thường niên. Đối với chữ S (Social - Xã hội), yếu tố quan trọng còn nằm ở việc người lao động có được hưởng lợi công bằng, được bảo vệ quyền lợi và hiểu rõ cách thức tính toán thu nhập hay không.
Từ ngày 10/11, Grab cam kết nâng cấp giao diện ứng dụng Grab Driver nhằm cung cấp thông tin chi tiết hơn về từng chuyến xe. Các khoản cước, phí, thuế và số tiền tài xế thực nhận sẽ được hiển thị rõ ràng. Đồng thời, ứng dụng bổ sung biểu mẫu tra soát để đối tác có thể phản hồi khi phát hiện những điểm bất thường.
Về phía cơ quan quản lý, UBCTQG cho biết sẽ tiếp tục giám sát định kỳ quá trình thực hiện các giải pháp mà Grab đã đề xuất. Cơ quan này cũng khuyến nghị các doanh nghiệp gọi xe khác rà soát toàn diện cơ chế tính giá và thu phí trên nền tảng.
Đối với người tiêu dùng, các nền tảng được yêu cầu loại bỏ việc mặc định cài đặt những khoản chi phí bổ sung như bảo hiểm hay phí trung hòa carbon khi chưa nhận được sự đồng thuận rõ ràng từ khách hàng.
Có thể thấy, những cam kết ESG của Grab đang được đặt trước một phép thử cụ thể tại Việt Nam. Không chỉ là các mục tiêu về tăng trưởng hay hỗ trợ sinh kế, tính bền vững của mô hình kinh doanh còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp phân chia lợi ích, minh bạch chi phí và bảo đảm quyền lợi cho những người trực tiếp tạo ra dịch vụ.
Bích Ngọc (SHTT)