Quốc hội đã thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), nâng ngưỡng doanh thu được miễn thuế lên mức 500 triệu đồng mỗi năm. Quy định mới mang lại sự nhẹ nhõm cho nhiều hộ kinh doanh, song đi kèm với đó, những băn khoăn về hóa đơn điện tử, thủ tục sổ sách và mức xử phạt vẫn hiện hữu.

Việc nâng ngưỡng miễn thuế áp dụng với cá nhân sản xuất, kinh doanh có doanh thu không vượt quá 500 triệu đồng/năm. Đây cũng là mốc doanh thu để hộ kinh doanh được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân khi chuyển từ hình thức khoán sang tự kê khai thuế từ ngày 1/1/2026.

Anh Hỏa Tuệ Tâm, chủ cửa hàng tạp hóa tại phường Bạch Mai (Hà Nội), cho biết doanh thu năm của gia đình ước đạt gần 1 tỷ đồng. Với ngưỡng miễn thuế mới, anh chỉ phải nộp thuế cho phần doanh thu vượt quá 500 triệu đồng. “Số thuế giảm đi đáng kể, giúp chúng tôi yên tâm buôn bán hơn”, anh Tâm chia sẻ.

Tuy vậy, anh cũng thừa nhận nỗi lo lớn nhất không nằm ở số thuế phải nộp, mà ở các yêu cầu về hóa đơn và sổ sách. Khi doanh thu vượt 1 tỷ đồng, hộ kinh doanh phải sử dụng hóa đơn điện tử và tuân thủ quy định về kế toán. “Chúng tôi quen bán hàng thủ công, chuyển sang hóa đơn điện tử dễ sai sót lắm. Lỡ ghi sai lại bị phạt thì khổ”, anh Tâm nói và mong cơ quan quản lý hỗ trợ trong 1–2 năm đầu để hộ nhỏ có thời gian thích ứng, tránh bị xử phạt khi còn bỡ ngỡ.

13-1765581746-ho-kinh-doanh-phan-khoi-voi-nguong-doanh-thu-mien-thue-500-trieu-dongnam-nhung-noi-lo-van-con.jpg
Hộ kinh doanh phấn khởi khi ngưỡng miễn thuế được nâng lên mức 500 triệu đồng/năm nhưng vẫn canh cánh nỗi lo về hóa đơn, sổ sách và mức xử phạt. Ảnh: Nguyễn Lê

Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, nhận định ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 500 triệu đồng/năm, áp dụng từ 1/1/2026, giúp hộ kinh doanh dễ dàng xác định mình thuộc diện nào và cần thực hiện thủ tục gì. Theo bà, các hộ có doanh thu vượt ngưỡng sẽ nộp thuế giá trị gia tăng theo tỷ lệ trên doanh thu, giống cơ chế hiện nay, nhưng chỉ tính trên phần vượt 500 triệu đồng – điều này mang lại lợi ích rõ rệt cho người kinh doanh nhỏ.

Về hóa đơn điện tử, bà Hải nhấn mạnh quy định không thay đổi so với Nghị định 70: chỉ hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm phải sử dụng hóa đơn. Những hộ có doanh thu dưới mức này có thể tự lựa chọn nếu cảm thấy phù hợp. Với hộ kinh doanh dưới 3 tỷ đồng, việc quản lý kế toán gần như chỉ yêu cầu ghi chép doanh thu thực tế, qua đó vẫn đáp ứng quy định pháp luật mà không phải lo quá nhiều về hồ sơ phức tạp.

Tuy vậy, chính nỗi lo về mức xử phạt khiến nhiều hộ kinh doanh còn dè dặt. Theo bà Hải, trước đây việc không xuất hóa đơn hoặc xuất sai thời điểm bị phạt rất nặng, tính tiền trên từng hóa đơn vi phạm. Nhưng từ khi Nghị định 310 có hiệu lực (16/1/2026), cách xử phạt được điều chỉnh theo hướng nhân văn hơn: cơ quan chức năng đánh giá đó là một hành vi vi phạm có tình tiết tăng nặng dựa trên số lượng hóa đơn, không cộng dồn mức phạt cho từng tờ như trước.

Dù mức tiền phạt vẫn có thể lên tới hàng triệu hoặc hàng chục triệu đồng, áp lực đối với hộ kinh doanh đã giảm đáng kể.

Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật Anvi, cho rằng mức xử phạt hiện hành vẫn còn cao so với quy mô và thu nhập của đa số hộ kinh doanh. Ông cho rằng lỗi chậm kê khai nên bị xử phạt ở mức mang tính nhắc nhở, vài chục hoặc vài trăm nghìn đồng là hợp lý, còn mức tính bằng triệu đồng sẽ là gánh nặng lớn.

Ông cũng lưu ý chính sách thuế cần được thiết kế hợp lý để tránh tình trạng người dân chia nhỏ hộ kinh doanh cho các thành viên trong gia đình để hưởng mức thuế thấp hơn.

Hải Yến (SHTT)