Khoản nợ gần 11 tỷ đồng chưa thể xử lý dứt điểm vì tranh chấp tài sản trên đất thế chấp

Cuối năm 2022, ông Lê Thanh B. và vợ là bà Trần Thị D. ký hợp đồng tín dụng với một ngân hàng thương mại cổ phần để vay 10 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động cho hoạt động kinh doanh quần áo, giày dép, túi xách và các mặt hàng thời trang. Khoản vay được giải ngân đầy đủ thông qua 13 khế ước nhận nợ.

Để bảo đảm nghĩa vụ thanh toán, gia đình bên vay đã thế chấp nhiều bất động sản cho ngân hàng. Trong số đó có một thửa đất rộng gần 293m² cùng căn nhà 4 tầng tại huyện Yên Mô cũ, đứng tên bố mẹ bà D., bên cạnh 8 thửa đất khác thuộc sở hữu của vợ chồng ông B. và bà D.

Sau khi nhận khoản vay, khách hàng mới thanh toán được hơn 270 triệu đồng tiền lãi trong hạn nhưng chưa trả phần nợ gốc. Khoản vay dần rơi vào tình trạng quá hạn. Đến tháng 3/2025, tổng dư nợ được xác định vượt 10,9 tỷ đồng, bao gồm 10 tỷ đồng tiền gốc và hơn 969 triệu đồng tiền lãi.

Cho rằng bên vay không hợp tác trong quá trình xử lý nợ và không bàn giao tài sản bảo đảm, ngân hàng đã khởi kiện, yêu cầu tòa án buộc vợ chồng ông B., bà D. thanh toán toàn bộ nghĩa vụ tài chính. Ngân hàng cũng đề nghị cơ quan thi hành án kê biên, xử lý các tài sản thế chấp nếu khoản nợ không được thanh toán, đồng thời yêu cầu tiếp tục truy thu phần còn thiếu trong trường hợp giá trị tài sản không đủ bù đắp.

Ở cấp sơ thẩm, do các bị đơn và người liên quan gần như không có ý kiến phản hồi đối với yêu cầu khởi kiện, Tòa án nhân dân huyện Yên Mô đã chấp nhận toàn bộ đề nghị của ngân hàng, buộc vợ chồng ông B., bà D. thanh toán gần 11 tỷ đồng cùng các khoản lãi phát sinh cho đến khi trả hết nợ.

Tuy nhiên, sau phán quyết này, vụ án bất ngờ xuất hiện diễn biến mới. Bà D. kháng cáo toàn bộ bản án với lý do một trong những thửa đất thế chấp thực chất liên quan đến quyền lợi của nhiều thành viên trong gia đình. Theo trình bày của bà, em gái là bà Trần Thị D2. đã được bố mẹ chia một phần đất từ nhiều năm trước và đã xây dựng nhà ở cùng các công trình phụ trên phần diện tích này.

Bà D. cho rằng tòa án cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của em gái mình cũng như các tài sản được tạo lập trên đất. Vì vậy, bà đề nghị hủy bản án và xem xét lại toàn bộ vụ việc.

Không chỉ có kháng cáo từ phía bị đơn, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Ninh Bình khi đó cũng ban hành quyết định kháng nghị. Cơ quan kiểm sát chỉ ra rằng trong quá trình thẩm định hiện trạng, ngoài căn nhà 4 tầng đã được thế chấp, trên thửa đất còn tồn tại thêm nhiều công trình khác như một căn nhà hai tầng, một khu bếp mái bằng và một căn nhà cấp bốn. Tuy nhiên, nguồn gốc và quyền sở hữu của các tài sản này chưa được làm rõ.

Kết quả xác minh sau đó cho thấy những công trình nói trên thuộc quyền sử dụng và khai thác của vợ chồng bà D2. và ông T., đồng thời đang phục vụ mục đích sinh hoạt và kinh doanh. Dù vậy, những người này lại chưa được đưa vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Xem xét vụ việc, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định các hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp giữa ngân hàng với bên vay được xác lập hợp pháp. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm đã chưa làm rõ chủ sở hữu của các tài sản phát sinh trên đất thế chấp cũng như chưa xác định liệu những người tạo lập các công trình này có biết về việc tài sản đã được dùng để bảo đảm khoản vay hay không.

Theo đánh giá của tòa án, đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các bên liên quan và cần được xem xét đầy đủ trước khi đưa ra phán quyết cuối cùng. Đặc biệt, các kết quả xác minh bổ sung từ cơ quan kiểm sát được xem là tình tiết mới quan trọng cần được làm rõ trong quá trình giải quyết lại vụ án.

Từ những căn cứ trên, tòa phúc thẩm đã chấp nhận một phần kháng cáo của bà D., đồng thời chấp nhận kháng nghị của Viện Kiểm sát. Toàn bộ bản án sơ thẩm bị hủy và hồ sơ được chuyển trở lại Tòa án nhân dân khu vực 2 tỉnh Ninh Bình để xét xử lại theo trình tự sơ thẩm.

Việc hủy án cũng đồng nghĩa các vấn đề khác liên quan đến cách tính lãi suất, lãi quá hạn và việc đối trừ khoản tiền lãi hơn 270 triệu đồng mà bên vay đã thanh toán sẽ tiếp tục được xem xét trong quá trình giải quyết lại vụ án.