Từ tháng 10, nhiều quy định mới liên quan đến phát triển đô thị, bất động sản, ngân hàng, xuất nhập khẩu, doanh nghiệp FDI, quản lý tiền tệ và cơ chế tài chính của Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam sẽ lần lượt có hiệu lực.

Bước sang tháng 10, hàng loạt chính sách kinh tế mới bắt đầu được áp dụng, tác động đến nhiều lĩnh vực từ hoạt động của doanh nghiệp, thị trường bất động sản đến xuất nhập khẩu, tổ chức tín dụng và quản lý tiền tệ.

Luật Phát triển đô thị mở thêm dư địa cho đầu tư

Từ ngày 1/10, Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 chính thức có hiệu lực, tạo hành lang pháp lý mới cho việc phát triển đô thị, huy động nguồn lực xã hội và đầu tư hạ tầng, bất động sản.

Một điểm đáng chú ý là luật tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý và phát triển đô thị. Nhờ đó, địa phương có thể chủ động hơn trong quy hoạch, chuẩn bị và triển khai dự án, đồng thời hướng tới rút ngắn thủ tục, giảm chi phí và nâng hiệu quả sử dụng vốn.

Luật cũng tạo cơ sở pháp lý cho các mô hình đô thị mới như đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), đô thị thông minh và đô thị xanh. Với TOD, việc phát triển giao thông được kết hợp với khai thác quỹ đất quanh các đầu mối giao thông, qua đó tạo thêm nguồn lực cho hạ tầng và nâng hiệu quả sử dụng đất.

Việc đa dạng hóa nguồn vốn, bao gồm khu vực tư nhân và hình thức hợp tác công - tư (PPP), cũng được kỳ vọng mở rộng khả năng huy động vốn cho các dự án hạ tầng, giảm áp lực lên ngân sách và tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp.

Đối với bất động sản, các quy định về quy hoạch, đầu tư, bồi thường và tái định cư được hoàn thiện theo hướng tăng tính minh bạch và khả năng dự báo. Khi quy trình, chi phí và trách nhiệm của các bên được xác định rõ hơn, doanh nghiệp có thêm cơ sở đánh giá tiến độ cũng như rủi ro pháp lý của dự án.

29-1790647771-loat-chinh-sach-kinh-te-dang-chu-y-chinh-thuc-co-hieu-luc-tu-thang-10

Tổ chức tín dụng có vốn Nhà nước bị siết việc phân phối lợi nhuận

Cũng từ ngày 1/10, Nghị định 316/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 135/2025/NĐ-CP có hiệu lực, quy định về phân phối lợi nhuận sau thuế tại các tổ chức tín dụng có vốn Nhà nước.

Theo quy định mới, mức trích quỹ đầu tư phát triển tối đa là 40%. Tổng mức trích quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không được vượt quá 50%.

Quỹ khen thưởng, phúc lợi được giới hạn từ 1 đến 3 tháng lương, tùy thuộc kết quả xếp loại doanh nghiệp A, B hoặc C.

Đáng chú ý, điều kiện để tổ chức tín dụng được đưa vào diện trình Thủ tướng xem xét việc chia cổ tức bằng cổ phiếu cũng được quy định chặt chẽ hơn. Tổ chức phải được xếp loại từ B trở lên trong hai năm liên tiếp và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3%. Trước khi trình, Ngân hàng Nhà nước phải lấy ý kiến thống nhất của Bộ Tài chính.

Nghị định đồng thời bổ sung yêu cầu về việc chấp hành pháp luật khi đánh giá, xếp loại tổ chức tín dụng và quy định thời hạn lập, giao kế hoạch tài chính trước ngày 31/3 hằng năm.

TKV có cơ chế tài chính đặc thù

Từ ngày 5/10, Nghị định 325/2026/NĐ-CP về cơ chế hoạt động và quản lý tài chính đặc thù đối với Công ty mẹ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), áp dụng từ năm tài chính 2026, bắt đầu có hiệu lực.

Nghị định thiết lập cơ chế quản lý thống nhất trong toàn TKV, từ khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ khoáng sản.

TKV giữ vai trò đầu mối điều phối, đồng thời có quyền quyết định, điều chỉnh giá mua bán hàng hóa, dịch vụ trong “Thị trường TKV”. Các công ty con tham gia kế hoạch phối hợp kinh doanh tự chịu chi phí và kết quả hoạt động, đồng thời được TKV thanh toán theo định mức kinh tế - kỹ thuật và mức lợi nhuận hợp lý.

Về tài chính, TKV được sử dụng lợi nhuận sau thuế để xử lý một số khoản chi phí rủi ro phát sinh trong quá trình thăm dò, khai thác và đầu tư. Các khoản này có thể liên quan đến việc thăm dò không đạt trữ lượng, thiếu công nghệ xử lý môi trường hoặc thay đổi quy hoạch, chính sách.

Chi phí được phân bổ trong thời gian tối đa 5 năm kể từ khi có báo cáo kiểm toán độc lập chấp thuận.

Thay đổi cách quản lý seri tiền mới in

Từ ngày 13/10, Thông tư 45/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2024/TT-NHNN về quản lý seri tiền mới in chính thức có hiệu lực.

Theo đó, đối với các loại tiền được công bố phát hành và in từ ngày 1/1/2027 trở đi, cơ chế xác lập seri sẽ do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định theo từng thời kỳ. Quy định này hướng tới tăng tính chủ động và linh hoạt trong công tác phát hành tiền.

Quy trình nghiệp vụ kho quỹ cũng được bổ sung yêu cầu. Khi xuất, nhập tiền mới in giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành hoặc giao nhận nội bộ Quỹ dự trữ theo lệnh điều chuyển, thủ kho bên giao phải lập bảng kê seri.

Phía nhận có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thực tế. Nếu phát hiện sai lệch, bên nhận phải thông báo ngay cho bên giao để điều chỉnh, bảo đảm số liệu khớp đúng.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu được rút ngắn thời gian xử lý

Từ ngày 15/10, Nghị định 336/2026/NĐ-CP về cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và một cửa ASEAN (ASW) có hiệu lực, bổ sung các quy định về vận hành, kết nối dữ liệu và xử lý thủ tục xuất nhập khẩu.

Cổng thông tin một cửa quốc gia do Cục Hải quan, Bộ Tài chính quản lý và vận hành 24/7. Hệ thống kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành theo hướng tập trung, đồng thời áp dụng số định danh hàng hóa điện tử, công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số và tăng cường trao đổi dữ liệu tự động.

Thời gian xử lý thủ tục tại cửa khẩu, cảng biển và cảng hàng không được quy định không quá 1 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Việc rút ngắn thời gian này có thể giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ cũng như các chi phí liên quan đến lưu kho, lưu bãi.

Hoạt động kiểm tra chuyên ngành cũng được quản lý theo hướng dựa trên rủi ro và mã HS. Hàng hóa có nguy cơ cao sẽ được tập trung kiểm tra trước thông quan, trong khi những trường hợp khác được xử lý theo mức độ rủi ro nhằm giảm các khâu kiểm tra không cần thiết.

Doanh nghiệp FDI được quản lý 9 nhóm hoạt động thương mại

Một chính sách đáng chú ý khác bắt đầu áp dụng từ ngày 18/10 là Nghị định 342/2026/NĐ-CP, thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP.

Nghị định quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của doanh nghiệp FDI thuộc diện cấp phép, đồng thời bổ sung quy định quản lý hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử.

Doanh nghiệp FDI phải đáp ứng điều kiện để được cấp Giấy phép kinh doanh khi hoạt động trong các lĩnh vực như phân phối bán lẻ, một số dịch vụ logistics chưa cam kết mở cửa, dịch vụ trung gian thương mại, cho thuê hàng hóa, kinh doanh dầu và mỡ bôi trơn gắn với dự án sản xuất máy móc cùng một số mặt hàng bán lẻ đặc thù như gạo, đường, sách và báo.

Với doanh nghiệp đã hoạt động từ một năm trở lên, một trong các điều kiện được đặt ra là không có nợ thuế quá hạn.

Đáng chú ý, hoạt động quản lý, vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội có tích hợp giao dịch thương mại cũng nằm trong phạm vi quản lý cấp phép. Với các nền tảng số lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối, việc thẩm định có thể gắn với yêu cầu xem xét về an ninh quốc gia.

Nghị định cũng đưa ra cơ chế chuyển tiếp đối với những hoạt động đã được cấp phép, nhằm bảo đảm quá trình chuyển sang khung pháp lý mới.

Bích Ngọc (SHTT)