Lý giải đề xuất trích thưởng 10% số thuế vượt thu cho cán bộ thuế

Chiều 13/10, tiếp tục Phiên họp thứ 50, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi).

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết dự luật bổ sung quy định khuyến khích người tiêu dùng lấy hóa đơn khi mua hàng hóa, dịch vụ, đồng thời khen thưởng người tố giác cơ sở kinh doanh không lập hoặc không giao hóa đơn điện tử.

Kinh phí thực hiện chương trình này được bố trí từ ngân sách nhà nước, tương đương 0,1% tổng thu thuế giá trị gia tăng nội địa của năm trước.

Đáng chú ý, dự luật cho phép cơ quan thuế được trích thưởng khi tổ chức thu ngân sách vượt dự toán Quốc hội quyết định hàng năm. Số tiền thưởng sẽ được sử dụng để bổ sung thu nhập cho công chức, người lao động trong ngành thuế, bảo đảm đúng mục đích và hiệu quả. Chính phủ sẽ quy định cụ thể việc phân bổ và sử dụng khoản này.

Dự luật cũng quy định hộ, cá nhân kinh doanh căn cứ doanh thu thực tế hàng năm để tự xác định nghĩa vụ thuế, thay cho cơ chế khoán như hiện nay.

Nêu nội dung thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhận định việc chuyển sang kê khai theo hóa đơn có thể khiến doanh thu ghi nhận thực tế cao hơn mức khoán, đồng nghĩa gánh nặng thuế tăng đáng kể. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần đánh giá tác động cụ thể, tính toán lại mức thuế suất nếu cần để tránh xáo trộn, đặc biệt với hộ kinh doanh nhỏ.

Về chế độ bổ sung thu nhập cho cán bộ ngành thuế, ông Mãi cho rằng có thể thực hiện tương tự các chế độ đang áp dụng cho cán bộ thanh tra, người làm công tác xây dựng pháp luật hoặc địa phương có cơ chế đặc thù. Ông nhấn mạnh trong bối cảnh ngành thuế chịu áp lực lớn từ yêu cầu quản lý mới và sắp xếp bộ máy, việc bảo đảm thu nhập ổn định là cần thiết để khuyến khích cán bộ hoàn thành nhiệm vụ.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý việc đưa nội dung thưởng vào luật hiện chưa có cơ sở chính trị, do các nghị quyết của Đảng và Quốc hội đã yêu cầu bãi bỏ các khoản chi ngoài lương có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước.

Vì vậy, Chính phủ cần báo cáo Bộ Chính trị xem xét, cho ý kiến. Nếu được chấp thuận, chính sách thưởng phải được quy định cụ thể, bảo đảm cân đối với các nhóm cán bộ khác, đồng thời quản lý, sử dụng kinh phí tiết kiệm, hiệu quả, đúng quy định để tránh thất thoát ngân sách.

Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đặt vấn đề trước đây Bộ Tài chính từng đề xuất cơ chế đặc thù cho ngành thuế và hải quan nhưng đã bị bãi bỏ, nên cần làm rõ việc đưa quy định này trở lại có phải là một cơ chế đặc thù mới hay không, bảo đảm nhất quán trong chính sách.

Giải trình các ý kiến đại biểu, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn cho biết trước khi bỏ cơ chế đặc thù, ngành thuế và hải quan từng được trích 1,8% và 2,2% tổng số thu để chi cho hiện đại hóa và đầu tư cơ sở vật chất. Còn cơ chế mới trong dự thảo không mang tính đặc thù về tài chính, mà chỉ là trích thưởng trên phần vượt thu so với dự toán.

Theo dự thảo, cơ quan quản lý thuế được trích tối đa 10% trên số vượt thu và mức thưởng không quá một lần tiền lương của công chức, người lao động. "Tính toán sơ bộ, số tiền thưởng mỗi năm khoảng 8.000 tỷ đồng ", ông Tuấn cho biết.

Thứ trưởng lý giải đề xuất này dựa trên Nghị quyết 27 về cải cách chính sách tiền lương và Kết luận 83 của Ban Chấp hành Trung ương, trong đó yêu cầu rà soát, sửa đổi các cơ chế tài chính, thu nhập đặc thù theo hướng khuyến khích người lao động làm việc hiệu quả, đúng năng suất.

Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng nêu rõ Hà Nội và TP.HCM đang áp dụng chế độ chi tăng thêm cho cán bộ, công chức, trong đó khoảng 4.000 cán bộ thuế tại mỗi địa phương được hưởng khoản này. Theo ông, việc công chức thuế ở địa phương có thêm thu nhập, còn công chức ở cơ quan trung ương thì không, nên Bộ Tài chính cũng rất trăn trở.