Bộ Công Thương vừa ban hành quy định liên quan Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, trong đó làm rõ cơ chế tạm ứng ngân sách, trích lập và hoàn trả nhằm phục vụ điều hành giá xăng dầu.

Bộ Công Thương đã chính thức ban hành Thông tư số 19/2026/TT-BCT, đưa ra các quy định mới liên quan đến Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, trong đó nhấn mạnh cơ chế tạm ứng ngân sách, quy trình trích lập và hoàn trả nhằm nâng cao hiệu quả điều hành xăng dầu. Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng trong bối cảnh giá xăng dầu tiếp tục chịu tác động từ thị trường thế giới.

Theo nội dung Thông tư, việc tạm ứng ngân sách cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được quy định chi tiết theo từng giai đoạn. Ở lần tạm ứng đầu tiên, số tiền sẽ được xác định dựa trên lượng xăng dầu tiêu thụ trong 7 ngày gần nhất và mức chi quỹ theo phương án điều hành xăng dầu đã được phê duyệt. Cách tính này nhằm đảm bảo sát với thực tế thị trường và nhu cầu sử dụng quỹ.

Đối với các lần tạm ứng tiếp theo, việc cấp vốn từ ngân sách sẽ được thực hiện định kỳ theo tuần hoặc khi phát sinh nhu cầu. Cơ sở tính toán dựa trên số tiền đã chi từ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu trong kỳ điều hành trước đó cùng với số dư hiện có. Trong trường hợp doanh nghiệp đề xuất mức tạm ứng ngân sách cao hơn quy định, bắt buộc phải có giải trình cụ thể để cơ quan quản lý xem xét.

bộ-1s
Thời gian qua, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu góp phần kiềm hãm đà tăng giá của các mặt hàng này. Ảnh: Nguyễn Huế

Trong quá trình vận hành, tổng mức chi từ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu sẽ được xác định dựa trên sản lượng tiêu thụ thực tế nhân với mức chi do cơ quan điều hành công bố. Đồng thời, các doanh nghiệp đầu mối phải hoàn tất việc trích lập quỹ trong vòng 5 ngày làm việc sau mỗi kỳ điều hành xăng dầu, bảo đảm dòng tiền không bị gián đoạn.

Liên quan đến việc hoàn trả tạm ứng ngân sách, Thông tư quy định rõ quy trình thu hồi phải căn cứ trên kết quả kiểm toán độc lập. Trong thời hạn 90 ngày kể từ khi có yêu cầu, doanh nghiệp phải hoàn tất báo cáo kiểm toán. Sau đó, trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo từ cơ quan quản lý, toàn bộ số tiền thuộc Quỹ Bình ổn giá xăng dầu phải được nộp về ngân sách nhà nước.

Trường hợp sau 12 tháng vẫn chưa đủ nguồn hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo Chính phủ để có phương án xử lý phù hợp. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và kiểm soát chặt chẽ dòng tiền liên quan đến quỹ.

Thông tư cũng phân công rõ trách nhiệm cho các đơn vị trong việc quản lý và điều hành xăng dầu. Trong đó, cơ quan chuyên trách thuộc Bộ Công Thương chịu trách nhiệm theo dõi, công bố số liệu định kỳ về Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, đồng thời kiểm tra hoạt động của các thương nhân đầu mối.

Về phía doanh nghiệp, các thương nhân đầu mối phải thực hiện nghiêm túc việc trích lập, sử dụng và hoàn trả Quỹ Bình ổn giá xăng dầu theo đúng quy định. Đồng thời, các đơn vị này phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, thực hiện báo cáo định kỳ hàng tháng và 6 tháng, cũng như công khai thông tin liên quan.

Ngoài ra, Thông tư cũng đưa ra các chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm như báo cáo sai lệch, chậm hoàn trả hoặc không tuân thủ quy định trong quá trình điều hành xăng dầu. Những biện pháp này nhằm tăng cường kỷ luật thị trường và đảm bảo tính minh bạch.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 3/4/2026. Trước đó, Chính phủ đã thông qua chủ trương sử dụng nguồn tăng thu ngân sách trung ương để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, với tổng kinh phí dự kiến 8.000 tỷ đồng. Đây là cơ sở để Bộ Công Thương triển khai các quy định mới, góp phần ổn định giá xăng dầu trong nước.