Tăng thuế có chống được… béo phì không?

Gánh nặng dồn hết lên vai những người đóng thuế của đất nước này là không công bằng.

'Chứng tỏ chưa hiểu gì'

Ông Trần Quang Chung, đại diện Hiệp hội Sữa Việt Nam, nói rằng một trong những lý do để Bộ Tài chính thuyết minh cho việc tăng thuế TTĐB đối với nước ngọt bao gồm trà, cà phê uống liền được đóng gói là để phòng, chống các loại bệnh béo phì và tiểu đường.

“Nhưng béo phì có nhiều nguyên nhân như do lười tập thể dục, ăn quá nhiều tinh bột, thậm chí có cả việc ngồi họp cả ngày… chứ không phải do nước ngọt”, ông Chung phản biện.

Hơn nữa, ông Chung dẫn số liệu của Bộ Y tế và cho biết khoảng 25% nam giới uống rượu bia ở mức độ gây hại, ăn không đủ hoa quả và rau xanh, điều này cũng dẫn tới béo phì. Trong khi đó Việt Nam lại chưa có chương trình hướng dẫn nhân dân chống béo phì.

Bởi vậy, ông Chung cho rằng: “Mục tiêu đánh thuế TTĐB đối với nước ngọt để điều tiết hành vi tiêu dùng, chống béo phì là không ổn. Những người đề xuất đánh thuế nước ngọt để chống béo phì chứng tỏ không hiểu gì về thực phẩm, đồ uống”.

Từ đó, ông Chung đề nghị làm chính sách gì thì làm nhưng phải nghĩ tới 65% người dân và trẻ em ở nông thôn. Bởi trẻ em cần phải được thụ hưởng những sản phẩm đầy đủ dinh dưỡng. Đừng đánh đồng nước ngọt là những sản phẩm có đường khi mà trẻ em nông thôn vẫn rất thiếu dinh dưỡng.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Vị, Phó chủ tịch Hiệp hội Bia Rượu Nước giải khát Việt Nam (VBA), rất lo lắng vì nếu căn cứ vào dự luật sửa năm luật thuế này, các DN nói chung và DN nước giải khát sẽ gặp nhiều khó khăn.

“Liệu nước ngọt có phải là nguyên nhân chính gây ra bệnh tiểu đường và béo phì không? Nếu áp thuế TTĐB đối với nước ngọt thì liệu có giảm được tỷ lệ béo phì và tiểu đường hay không? Đề nghị tăng thuế TTĐB với nước ngọt là thiếu thuyết phục”, ông Vị đặt câu hỏi.

Đại diện VBA cũng cho rằng nước ngọt không phải là mặt hàng xa xỉ để đánh thuế đặc biệt. “Đi đám cưới bây giờ, trên bàn bao giờ cũng có nước ngọt bên cạnh mấy chai bia. Chị em dùng nước ngọt nhiều. Nước ngọt đã trở thành một mặt hàng thiết yếu”, ông Vị dẫn chứng.

Không khách quan đánh giá tác động

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI, trong phần phát biểu của mình đã lưu ý: “Sửa đổi các luật thuế lần này không chỉ là tăng thuế VAT mà có tới hơn 30 nhóm chính sách thuế liên quan đến các DN trong các lĩnh vực khác nhau như bất động sản, ôtô, nước giải khát, thuốc lá, ngân hàng… Việc sửa các luật thuế lần này sẽ tác động đến toàn bộ người dân”.

Nếu đánh thuế VAT lên quyền sử dụng đất, vô hình trung giá sẽ tăng thêm 12%. Ảnh: Hoàng Giang.

Thế nhưng Bộ Tài chính không cử các quan chức đến tham dự như thông lệ mà lại cử ông Trương Bá Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chính sách thuế, người cũng nằm trong ban soạn thảo dự luật sửa đổi năm luật thuế này, đến tham dự hội thảo. Sau khi ông Trương Bá Tuấn trình bày khá dài về các điều trong năm luật thuế sẽ được dự kiến sửa đổi, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan là người phát biểu đầu tiên.

“Bộ Tài chính đã làm đánh giá tác động, vậy kết quả tác động đó thế nào? Vì giải trình như Bộ đã đưa ra trong các văn bản thì chưa biết sau khi điều chỉnh năm luật thuế thì tăng thu ngân sách bao nhiêu”, bà Lan mở đầu cho phần phát biểu của mình.

Theo bà Lan, có rất nhiều vấn đề mà Bộ Tài chính chưa làm rõ. Chẳng hạn như việc tăng thu có bền vững không hay năm 2019 lại điều chỉnh tiếp. Tác động của việc sửa năm luật thuế này sẽ như thế nào đối với DN, người dân và nền kinh tế. Ngành nào bị ảnh hưởng nhiều nhất? Sửa năm luật thuế này có phù hợp chính sách phát triển các ngành không?...

Đặc biệt, bà Phạm Chi Lan nói việc đánh giá tác động của việc sửa năm luật thuế này nếu do Bộ Tài chính thực hiện thì khó đảm bảo tính khách quan. “Đánh giá tác động phải do những đơn vị độc lập. Chứ hiện nay anh chỉ nhằm tăng thu mà nói tác động thì không thể nào khách quan được”, bà Phạm Chi Lan nói thẳng.

Vả lại, theo bà Phạm Chi Lan, việc sửa năm luật thuế này cần phải đi đôi với chiến lược điều chỉnh bội chi ngân sách. Bởi bội chi là do chi tiêu, đầu tư, phân bổ ngân sách bất hợp lý.

Bà Lan cũng cho rằng sửa năm luật thuế này phải đảm bảo tính thống nhất. Nếu đã nói thống nhất mà cơ quan nhà nước, nhất là cơ quan nắm túi tiền quốc gia là Bộ Tài chính cứ bóc riêng ra để tính thì không được.

“Tách riêng thu chi ra để tính rồi rốt cục gánh nặng thuế, phí dồn hết lên người nộp thuế trên đất nước này là không công bằng”.

TS Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách, thì cho rằng: “Việt Nam đang tăng trưởng và cần phải có sự ổn định chính sách để phát triển. Bởi vậy, cần phải có nguyên tắc trong việc định ra các mức thuế đơn giản hơn”.

Theo Chân Luận (Pháp Luật TP.HCM)