Kinh tế
11/11/2026 10:04Thanh tra Chính phủ đề xuất chấm dứt Quỹ Bình ổn giá xăng dầu hiện hành
Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Quốc Đoàn vừa ký ban hành kết luận thanh tra chuyên đề diện rộng về hoạt động kinh doanh xăng dầu, trong đó chỉ ra nhiều sai phạm liên quan đến Quỹ Bình ổn giá xăng dầu và nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp.
Đáng chú ý, cơ quan thanh tra phát hiện 20 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối đã thực hiện trích lập, chi sử dụng quỹ không đúng quy định. Các doanh nghiệp này vận dụng hướng dẫn tại khoản 2 Điều 3 Thông tư 103/2021 của Bộ Tài chính và Thông tư 19/2026 của Bộ Công Thương để được chi quỹ hơn 2.200 tỷ đồng, dù lượng xăng dầu tương ứng chưa được tiêu thụ.
Kết luận thanh tra cũng nêu trường hợp một doanh nghiệp trích lập và chi sử dụng quỹ sai kỳ tính so với kỳ điều chỉnh giá xăng dầu, với số tiền khoảng 6,6 tỷ đồng. Tại thời điểm thanh tra, doanh nghiệp đã khắc phục bằng cách nộp lại số tiền vào quỹ.
Theo quy định tại Nghị định 87/2024, hành vi này có thể bị phạt tiền từ 60-100 triệu đồng và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Thanh tra Chính phủ đã lập biên bản về dấu hiệu vi phạm hành chính, đồng thời chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý.
Quy định chưa thống nhất khiến doanh nghiệp vận dụng khác nhau
Theo cơ quan thanh tra, một trong những nguyên nhân dẫn đến những bất cập trên là quy định về sản lượng dùng để trích lập và chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu chưa thống nhất, đồng thời chưa có hướng dẫn cụ thể về phương pháp tính.
Cụ thể, khoản 26 Điều 1 Nghị định 95/2021 quy định sản lượng trích lập, chi sử dụng quỹ được tính theo sản lượng thực tế tiêu thụ. Trong khi đó, khoản 2 Điều 3 Thông tư 103/2021 của Bộ Tài chính và Thông tư 19/2026 của Bộ Công Thương lại hướng dẫn tính theo sản lượng tiêu thụ nội địa tại thời điểm lập hóa đơn, nhưng không nêu rõ cách xác định.
Sự khác biệt này khiến các doanh nghiệp hiểu và áp dụng quy định theo những cách khác nhau. Một số đơn vị thậm chí lập hóa đơn bán xăng dầu cho công ty con để được chi quỹ, trong khi lượng hàng đã xuất hóa đơn vẫn chưa ra khỏi hệ thống doanh nghiệp.
Từ những tồn tại được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu chấm dứt Quỹ Bình ổn giá xăng dầu hiện hành. Các phương án thay thế được đề cập gồm sử dụng dự trữ quốc gia, dự trữ bắt buộc tại thương nhân đầu mối, chính sách thuế cùng những công cụ điều tiết khác.
Cơ quan thanh tra đồng thời đề nghị kiểm tra, làm rõ và xử lý theo thẩm quyền đối với các vi phạm trong hoạt động trích lập, chi sử dụng quỹ.
Phát hiện 15 doanh nghiệp chưa nộp ngân sách khoảng 6.500 tỷ đồng
Bên cạnh những sai phạm liên quan đến quỹ bình ổn, kết luận thanh tra còn chỉ ra nhiều dấu hiệu vi phạm về kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.
Cụ thể, 2 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối có dấu hiệu kê khai thiếu khoảng 40 tỷ đồng thuế bảo vệ môi trường. Theo quy định tại khoản 2 Điều 16 Nghị định 125/2020, hành vi khai thiếu thuế có thể bị xử phạt 20% số tiền thuế khai thiếu, đồng thời phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.
Sau khi lập biên bản về dấu hiệu vi phạm hành chính, Thanh tra Chính phủ đã chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo quy định.
Ngoài ra, 12 doanh nghiệp đầu mối có dấu hiệu kê khai không đúng đối tượng với tổng số tiền hơn 3.200 tỷ đồng. Các trường hợp này chủ yếu liên quan đến việc công ty mẹ kê khai, nộp thuế thay cho chi nhánh, công ty con hoặc thương nhân đầu mối bán ra kê khai, nộp thay cho thương nhân đầu mối mua vào.
Đáng chú ý, cơ quan thanh tra xác định 15 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối cùng các chi nhánh, công ty con chưa nộp ngân sách nhà nước khoảng 6.500 tỷ đồng. Khoản tiền này bao gồm nợ thuế bảo vệ môi trường và tiền chậm nộp.
Bích Ngọc (SHTT)
Bài đọc nhiều
