Thị trường bán lẻ Việt Nam bứt tốc sau 5 năm: Động lực nào đang dẫn dắt tăng trưởng?

Tiêu dùng nội địa - động lực then chốt của nền kinh tế

Nhiều phân tích của chuyên gia cho thấy, sự gia tăng của tổng mức bán lẻ không chỉ đến từ yếu tố giá, mà chủ yếu nhờ sức mua thực tế được cải thiện. Thu nhập của người lao động tăng dần, thị trường việc làm ổn định hơn và các chính sách kích cầu, hỗ trợ DN được triển khai đồng bộ đã tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực.

Số liệu của Tổng cục Thống kê cũng ghi nhận, chi tiêu hộ gia đình cho các nhóm hàng không thiết yếu như ẩm thực, dịch vụ giải trí, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và bán lẻ hiện đại đang tăng nhanh hơn so với giai đoạn trước đại dịch. Đây là dấu hiệu cho thấy tiêu dùng Việt Nam đang chuyển từ “phòng thủ” sang “chủ động”, sẵn sàng chi trả cho chất lượng sống.

Nhận định về nền tảng tăng trưởng của thị trường, ông Matthew Powell - Giám đốc Savills Hà Nội cho rằng đà phục hồi hiện nay không mang tính ngắn hạn, mà được dẫn dắt bởi những yếu tố mang tính cấu trúc, đặc biệt là nhân khẩu học và thu nhập hộ gia đình gia tăng. “Việt Nam đang tiến gần ngưỡng thu nhập trung bình cao. Khi mức sống được cải thiện, người tiêu dùng có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho bán lẻ, giáo dục, ẩm thực và các dịch vụ phong cách sống.

Đây là nguồn cầu bền vững, tạo nền tảng cho tăng trưởng trung và dài hạn”, ông Matthew Powell phân tích trong một báo cáo thị trường gần đây. Với dân số hơn 100 triệu người, trong đó lực lượng trẻ chiếm tỷ trọng lớn, Việt Nam tiếp tục là thị trường tiêu dùng hấp dẫn trong khu vực. Các nghiên cứu của World Bank và ADB cũng chỉ ra rằng, tầng lớp trung lưu Việt Nam đang mở rộng nhanh, kéo theo sự thay đổi mạnh mẽ trong cấu trúc chi tiêu.

Cũng theo ông Matthew Powell, giai đoạn hiện nay đánh dấu một chu kỳ sôi động của thị trường bán lẻ Việt Nam, với nhu cầu mở rộng mạnh mẽ từ các thương hiệu quốc tế lẫn trong nước. Theo phân tích của chuyên gia cho thấy, Việt Nam đang trở thành điểm đến ưu tiên trong chiến lược mở rộng tại Đông Nam Á của các tập đoàn bán lẻ toàn cầu. Tỷ lệ lấp đầy tại các trung tâm thương mại lớn ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh khi các dự án mới tiếp tục được triển khai tại các đô thị vệ tinh như Bắc Ninh, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai. Điều này cho thấy thị trường không còn tập trung vào hai đầu tàu kinh tế, mà đang lan tỏa theo quá trình đô thị hóa.

Bán lẻ chuyển dịch sang không gian trải nghiệm

Một xu hướng nổi bật được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là sự chuyển dịch của bán lẻ từ chức năng mua sắm thuần túy sang không gian trải nghiệm, gặp gỡ và sinh hoạt cộng đồng. Theo Savills, nhóm khách hàng Gen Z và Millennials chiếm khoảng 60-70% lưu lượng khách tại các trung tâm thương mại đô thị.

Đây là nhóm khách hàng ưu tiên trải nghiệm, cá nhân hóa và yếu tố cảm xúc. Vì vậy, các mô hình bán lẻ tích hợp ẩm thực, giải trí, văn hóa – nghệ thuật, không gian xanh và hoạt động cộng đồng đang ngày càng chiếm ưu thế. Nhiều trung tâm thương mại hiện nay được định vị như “điểm đến cuối tuần” thay vì chỉ là nơi mua sắm. Cùng với bán lẻ vật lý, thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng mạnh, nhờ tỷ lệ sử dụng internet và điện thoại thông minh cao. Tuy nhiên, theo phân tích của Savills và một số bài viết trên Vietnam Investment Review, kênh trực tuyến đóng vai trò bổ trợ hơn là thay thế hoàn toàn bán lẻ truyền thống.

Nhiều thương hiệu đang áp dụng mô hình bán lẻ đa kênh (omnichannel), kết nối chặt chẽ giữa online và offline. Việc tận dụng dữ liệu người tiêu dùng, cá nhân hóa trải nghiệm và đồng bộ chuỗi cung ứng giúp DN gia tăng hiệu quả vận hành và giữ chân khách hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Bối cảnh kinh tế vĩ mô tích cực cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy thị trường bán lẻ. Dòng vốn FDI tiếp tục đổ vào lĩnh vực sản xuất, bất động sản và dịch vụ, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Song song đó, môi trường pháp lý và điều kiện kinh doanh ngày càng được cải thiện, góp phần củng cố niềm tin tiêu dùng.

Theo các chuyên gia kinh tế, khi tiêu dùng nội địa trở thành trụ cột, tăng trưởng bán lẻ không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là thước đo sức khỏe của toàn bộ nền kinh tế. Trong thời gian tới, thị trường bán lẻ Việt Nam được kỳ vọng sẽ duy trì đà tăng trưởng ổn định, nhưng theo hướng chất lượng cao hơn. Trải nghiệm khách hàng, yếu tố bền vững, chuyển đổi số và khả năng thích ứng với thay đổi hành vi tiêu dùng sẽ là những tiêu chí then chốt.

Như nhận định của ông Matthew Powell, thách thức lớn nhất của thị trường không nằm ở quy mô, mà ở việc các DN có đủ năng lực và tầm nhìn để nắm bắt đúng xu hướng, đầu tư bài bản và tạo ra giá trị dài hạn cho người tiêu dùng hay không. Với nền tảng nhân khẩu học thuận lợi, thu nhập gia tăng và quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, thị trường bán lẻ Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước vào một chu kỳ phát triển mới - nơi tăng trưởng được đo bằng cả quy mô, chất lượng và tính bền vững.