Tiền đâu tăng lương cho cán bộ?

Đại biểu Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề Xã hội của Quốc hội cho biết, ông đồng tình với đề xuất tăng lương cơ sở 7-8% vào năm tới. Theo ông Lợi, rõ ràng cuộc sống công chức còn khó khăn, nhưng tăng lương chẳng qua chỉ là giải pháp tạm thời, có tác động nhưng không căn bản. Vị đại biểu này cho rằng, tiền lương cơ sở phải đáp ứng được nhu cầu sống tối thiểu của công chức, nhưng điều này chưa đạt được, nên về lâu dài phải nghiên cứu cải cách bộ máy.

Dù đồng ý phải tăng lương, thậm chí cải cách tiền lương công chức, viên chức nhà nước, nhưng các chuyên gia đều băn khoăn: tiền đâu cho tăng lương, khi ngân sách đang rất khó khăn.

Nhà nước “ôm” hết, không cắt giảm được biên chế

Ông Nguyễn Quang Dũng, Vụ trưởng Tiền lương (Bộ Nội vụ) cho biết, theo lộ trình của Quốc hội và Chính phủ, tới năm 2020 bội chi ngân sách sẽ giảm dần, chi thường xuyên cũng không tăng mãi được. “Lâu nay, việc tăng lương cơ sở phụ thuộc vào nguồn thu ngân sách, nhưng nếu cứ vậy mãi, ngân sách sẽ không chịu được”, ông Dũng nói.

Theo ông Dũng, hiện đội ngũ công chức từ trung ương tới cấp huyện khoảng 400.000 người, còn lại là viên chức, cán bộ tại các đơn vị sự nghiệp công lập. Với đội ngũ này, theo người đứng đầu Vụ Tiền lương, phải cơ cấu lại tổ chức, tinh giản biên chế, chuyển sang khoán kinh phí, để các đơn vị phải tự cân đối, chuyển nguồn, giảm các hoạt động lãng phí như hội họp, lễ lạt, đi nước ngoài… để chi cho tăng lương. 

Tuy vậy, ông Dũng cũng thừa nhận, từ năm 1999, chúng ta bắt đầu thực hiện cắt giảm biên chế, nhưng sau mỗi lần thực hiện, biên chế lại tăng. Vì vậy, để cắt giảm được người, nhà nước phải cải cách hành chính, hiện đại hóa quản lý nhà nước; việc nào nhà nước không cần làm thì giao cho xã hội, có như vậy mới tinh giản được biên chế. “Nhà nước cứ ôm hết thì sẽ không cắt giảm được biên chế”, ông Dũng nói.

Đại biểu Bùi Sỹ Lợi cũng cho biết thêm, hiện cả nước có khoảng 2,8 triệu viên chức và công chức, trong đó có tới 2,2 triệu viên chức ở khu vực sự nghiệp công lập. Vì vậy, để có nguồn cải cách tiền lương phải xác định trọng tâm là đơn vị sự nghiệp công lập. Ông Lợi dẫn ví dụ, chúng ta đang trả lương cho công chức để người này đi trả lương cho người về hưu. 

Trong khi có thể thuê bưu điện và trả công cho họ chỉ bằng 0,7% chi cho công chức để nhân viên bưu điện đi trả lương thay. “Cần trao cơ chế tự chủ mạnh hơn cho các đơn vị sự nghiệp công lập, giảm bao cấp với khối này mới có cơ sở cải cách tiền lương. Nếu cải cách tiền lương đối với cả 2,8 triệu công chức, viên chức thì ngân sách nhà nước không thể gánh nổi”, ông Lợi nói.

Vị đại biểu này cũng đồng tình với đề xuất bỏ biên chế nhà nước với viên chức, vì không thể nuôi bộ máy suốt đời mà không có việc làm. Khi hiện chỉ có y tế, giáo dục có căn cứ vào số giường bệnh, học sinh để xác định số lượng viên chức, còn các lĩnh vực khác đều chưa có căn cứ xác định. “Giờ cứ giao thành lập đơn vị sự nghiệp rồi cho tuyển thoải mái, cuối cùng nhà nước phải gánh”, ông Lợi nói.

Ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho hay, các đơn vị sự nghiệp công lập đang là lực lượng chính hưởng lương từ ngân sách. Nên phải cho các đơn vị này tự chủ, tự chịu trách nhiệm, nhà nước chỉ chi trả phần nhà nước đặt hàng. Đồng thời, hướng tới sửa các luật về công chức, viên chức để không còn tình trạng “có lên không xuống, có vào không ra”, để nhà nước cũng ký hợp đồng lao động như doanh nghiệp, không thể để ngồi không vẫn hưởng lương 
hết đời.