Quy định mới áp dụng cho toàn bộ ô tô từ năm 2026, vi phạm có thể bị phạt cả triệu đồng

Đây là một bước tiến quan trọng được đánh giá cao trong việc bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trên đường bộ.

Quy định mới này được nêu tại khoản 3 điều 10 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024. Cụ thể, trẻ em dưới 10 tuổi hoặc có chiều cao dưới 1,35 m sẽ bắt buộc phải được bố trí chỗ ngồi riêng bằng thiết bị an toàn phù hợp, thay vì thói quen ngồi chung ghế với người lớn như hiện tại.

Dữ liệu từ Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia cho thấy, chỉ trong giai đoạn 2020-2023, đã có hàng trăm vụ tai nạn liên quan đến trẻ em khi không được bảo vệ đủ tốt trên ô tô. Các thương tích nghiêm trọng phần lớn xảy ra khi trẻ bị văng khỏi ghế hoặc va đập mạnh lúc xe phanh gấp hay va chạm.

Đại diện Cục Cảnh sát Giao thông nhấn mạnh, tâm lý chủ quan “ôm con là đủ an toàn” vẫn rất phổ biến ở các phụ huynh Việt Nam, nhất là khi di chuyển trong đô thị hoặc quãng đường ngắn. Tuy nhiên, thực tế là ngay cả ở tốc độ 30 km/h, một cú phanh gấp đã tạo ra lực quán tính đủ lớn để gây tác động xấu đến trẻ nhỏ.

Theo nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ghế an toàn có thể giảm tới 70% nguy cơ tử vong ở trẻ sơ sinh và 50% ở trẻ nhỏ trong các vụ va chạm.

Nếu vi phạm quy định về ghế an toàn dành riêng cho trẻ em, người điều khiển phương tiện sẽ đối diện với mức xử phạt hành chính từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo ra sự thay đổi lớn về nhận thức xã hội, buộc cha mẹ phải thay đổi hành vi khi trẻ em chính thức được coi là hành khách độc lập cần được bảo vệ bằng thiết bị chuyên biệt. Song song đó, các nhà sản xuất và nhập khẩu ô tô cũng được khuyến khích thiết kế vị trí và chốt an toàn phù hợp với ghế trẻ em.

Trên thực tế, quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia trên thế giới. Điểm chung là trẻ phải luôn được cố định bằng hệ thống ghế phù hợp với tuổi, chiều cao, cân nặng và phải ngồi ở hàng ghế sau.

Tại Hoa Kỳ, mặc dù luật liên bang giao cho từng bang ban hành quy định riêng, gần như tất cả đều yêu cầu trẻ dưới 2 tuổi phải ngồi ghế hướng về phía sau (rear-facing seat) , trẻ 2–4 tuổi chuyển sang ghế hướng về phía trước (forward-facing seat) , và trẻ 4–8 tuổi hoặc dưới 145 cm sử dụng ghế đệm nâng (booster seat). Trẻ chỉ được phép dùng dây đai tiêu chuẩn khi vượt quá độ cao này hoặc từ 8 tuổi trở lên.

Tại Châu Âu, khung tiêu chuẩn chung được thiết lập theo ECE R44/04 và ECE R129 (i-Size). Phần lớn các nước yêu cầu trẻ dưới 12 tuổi hoặc dưới 150 cm phải ngồi ghế an toàn. Cụ thể, Anh quy định mốc 135 cm, trong khi Đức và Pháp là 150 cm. Một số nước còn phân loại ghế theo nhóm trọng lượng để tối ưu sự tương thích với cơ thể trẻ.

Nhật Bản có quy định nghiêm ngặt: Trẻ dưới 6 tuổi bắt buộc phải dùng ghế an toàn, nếu vi phạm phụ huynh có thể bị phạt tiền và trừ điểm bằng lái.

Úc và New Zealand cũng yêu cầu tương tự, đồng thời thêm quy định ghế trẻ em bắt buộc phải đặt ở hàng sau, tuyệt đối không đặt phía trước nếu túi khí vẫn đang được kích hoạt.