Ôtô - Xe máy
15/10/2026 09:06Thỏa thuận kiểm soát hạn ngạch với EU: Xe hybrid Trung Quốc đứng trước nguy cơ "đứt gánh" đà bùng nổ tại châu Âu
Động thái siết chặt thương mại này được ví như "gáo nước lạnh" dội vào các nhà sản xuất ô tô của quốc gia Đông Á, đe dọa trực tiếp đến đà tăng trưởng thần tốc vốn đang là cứu cánh quan trọng trong bối cảnh thị trường xe hơi nội địa Trung Quốc có dấu hiệu chững lại.
Số liệu thống kê từ Hải quan Trung Quốc cho thấy sức ép cạnh tranh khủng khiếp mà dòng xe này tạo ra tại thị trường cựu lục địa. Trong nửa đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu xe hybrid từ Trung Quốc sang 27 nước thành viên EU đã chạm mốc 7,5 tỷ USD, tăng gấp ba lần so với mức 2,5 tỷ USD cùng kỳ năm 2025 và cao gấp gần 9 lần con số 845 triệu USD của cả năm 2021.
Nguồn cơn của làn sóng tăng trưởng đột biến này bắt đầu từ năm 2024, thời điểm EU ban hành chính sách áp bổ sung thuế đối với các dòng xe thuần điện có xuất xứ từ Trung Quốc. Nhằm thích ứng linh hoạt, các hãng xe đại lục đã nhanh chóng chuyển hướng trọng tâm sang phân khúc xe lai sạc điện (PHEV) – dòng sản phẩm vẫn được hưởng quyền miễn trừ các khoản thuế bổ sung. Bên cạnh đó, tình trạng hạ tầng trạm sạc còn nhiều thiếu sót tại nhiều khu vực trên khắp châu Âu đã biến dòng PHEV thành lựa chọn tối ưu của người tiêu dùng nhờ ưu thế vượt trội về cự ly di chuyển kết hợp khả năng tiết kiệm nhiên liệu.
Báo cáo phân tích từ công ty tư vấn Jefferies chỉ rõ, bộ ba nhà sản xuất lớn gồm SAIC, BYD và Chery đang nắm giữ tới hơn 90% doanh số xe hybrid Trung Quốc tiêu thụ tại EU, trong đó xe hybrid chiếm hơn phân nửa tổng lượng xe bán ra của họ tại thị trường này. Theo số liệu của Schmidt Automotive Research, các thương hiệu Trung Quốc đã chiếm thị phần kỷ lục 15% mảng xe điện tại châu Âu trong quý II, tăng từ mức 9,5% của quý I/2024. Đáng chú ý hơn cả, riêng phân khúc PHEV của các hãng xe Trung Quốc đã nhảy vọt chiếm hơn 25% thị phần toàn khối, tạo ra cú bứt phá ngoạn mục so với mức thị phần khiêm tốn 1,7% hồi đầu năm 2024.
Rào cản hạn ngạch thay thế áp lực thuế quan: Giải pháp kiểm soát hàng triệu xe
Dù Ủy viên Thương mại châu Âu Maros Sefcovic khẳng định vào hôm 9/10 rằng thỏa thuận mới sẽ góp phần cắt giảm lượng nhập khẩu tới vài triệu xe trong vòng 4 năm tới, cả Brussels và Bắc Kinh đến nay vẫn chưa công bố chi tiết về cơ chế vận hành của chính sách. Ở chiều đối diện, Bộ Thương mại Trung Quốc vào hôm 12/10 lên tiếng khẳng định văn bản đạt được sẽ đảm bảo cho hoạt động xuất khẩu duy trì nhịp độ tăng trưởng, đồng thời bảo đảm mức hạn ngạch cấp cho Trung Quốc không thấp hơn bất kỳ quốc gia xuất khẩu nào khác.
Đánh giá về diễn biến thị trường, ông Francois Provost, Tổng giám đốc Renault, nhận định tốc độ tràn ngập của xe hybrid Trung Quốc là trạng thái không thể duy trì dài hạn đối với nền công nghiệp châu Âu, song nhấn mạnh thỏa thuận này vẫn là giải pháp mềm mỏng tốt hơn một cuộc chiến thương mại toàn diện. Ở góc nhìn tài chính, giới đầu tư xem đây là bước đi hạ nhiệt căng thẳng, phát đi tín hiệu cho thấy các đòn thuế quan nhắm vào xe hybrid có thể tạm thời được gác lại. Các chuyên gia phân tích tại Citi nhìn nhận đây là nhịp phục hồi tâm lý giải tỏa rủi ro, do các chi tiết kỹ thuật về mức trần sản lượng, quy chế giá sàn hay ngoại lệ áp dụng vẫn còn đang trong quá trình thương thảo.
Trong khi đó, ông Li Yanwei, chuyên gia phân tích thuộc Hiệp hội đại lý ôtô Trung Quốc, chỉ ra rằng sự trỗi dậy của xe hybrid ngoại nhập đang gây áp lực cạnh tranh nặng nề lên các thế lực truyền thống của châu Âu, điển hình là Volkswagen – tập đoàn lâu năm giữ vị thế thủ lĩnh phân khúc PHEV tại khu vực. Riêng BYD, nhà xuất khẩu hybrid lớn nhất của Trung Quốc sang châu Âu, ghi nhận lượng xe PHEV bán ra trong 8 tháng đầu năm đã vượt qua xe điện thuần pin, trong đó mẫu SUV Seal U vươn lên thành sản phẩm ăn khách hàng đầu. Cùng với Chery, SAIC và Geely, BYD đang thu hẹp dần khoảng cách với Volkswagen, doanh nghiệp hiện vẫn nắm giữ 31,8% thị phần PHEV tại EU.
Xu hướng dịch chuyển nhà máy và canh bạc nội địa hóa tại lục địa già
Trước nguy cơ cánh cửa xuất khẩu trực tiếp bị thu hẹp bởi hạn ngạch, các nhà phân tích dự báo các tập đoàn Trung Quốc sẽ buộc phải đẩy nhanh lộ trình xây dựng và vận hành nhà máy lắp ráp ngay tại lãnh thổ châu Âu, bên cạnh việc tăng cường xuất khẩu ngắn hạn trước khi các quy định mới có hiệu lực thi hành.
Nhận định về khả năng thích ứng của các doanh nghiệp, ông Felipe Munoz, nhà phân tích tại Car Industry Analysis, cho rằng thỏa thuận có thể tạo ra rào cản nhất định nhưng khó lòng ngăn cản hoàn toàn các doanh nghiệp Trung Quốc, tương tự như kịch bản từng diễn ra với xe thuần điện. Theo ông, châu Âu đang đứng trước bước ngoặt lựa chọn hoặc áp dụng biện pháp mạnh như Mỹ, hoặc chấp nhận sự thống trị của các hãng xe Trung Quốc đối với toàn bộ ngành công nghiệp.
Về phía doanh nghiệp, Chủ tịch hãng xe Changan, ông Zhao Fei, bày tỏ thái độ không quá lo ngại khi phát biểu tại Triển lãm Ôtô Paris. Ông xem thỏa thuận hạn ngạch như một bước đệm tất yếu hướng tới các tiêu chuẩn về tỷ lệ nội địa hóa (Made in Europe), đồng thời hé lộ đây thực chất là cơ hội để công ty đẩy mạnh thâm nhập sâu vào thị trường thông qua kế hoạch xuất xưởng những mẫu xe đầu tiên được chế tạo ngay tại châu Âu vào đầu năm 2027.
Đồng quan điểm, ông Bill Russo, nhà sáng lập công ty tư vấn Automobility có trụ sở tại Thượng Hải, nhận định áp lực hạn ngạch sẽ kích thích làn sóng đầu tư trực tiếp gần khách hàng hơn. Tuy nhiên, do bài toán nội địa hóa đòi hỏi nguồn vốn rất lớn, các thương hiệu có quy mô nhỏ hơn có thể sẽ phải tính toán thu hẹp tham vọng tại thị trường khó tính này. Nhìn nhận về bức tranh dài hạn, các chuyên gia của Jefferies cho rằng bước chuyển dịch từ rủi ro thuế quan sang nguy cơ hạn ngạch sẽ thôi thúc các hãng xe Trung Quốc nâng cấp dải sản phẩm tiến vào các phân khúc xe cao cấp hơn. Xu hướng này không chỉ gia tăng áp lực cạnh tranh trực diện lên các thương hiệu xe sang của Đức mà còn thúc đẩy làn sóng bành trướng sản xuất của các hãng xe châu Á ngay trên đất châu Âu.
PV (SHTT)
Bài đọc nhiều
