TP.HCM: Shipper và xe ôm công nghệ tại trung tâm dự kiến phải dùng xe điện từ năm 2028

Điểm nhấn đáng chú ý trong kế hoạch này là việc bắt buộc các tài xế xe ôm công nghệ và nhân viên giao hàng (shipper) khi hoạt động tại khu vực trung tâm phải chuyển đổi hoàn toàn sang sử dụng xe điện kể từ năm 2028.

Côn Đảo và Cần Giờ tiên phong trong làn sóng xanh hóa

Nội dung đột phá trên vừa được đưa ra thảo luận trong cuộc họp do Sở Xây dựng TP.HCM chủ trì cùng các chuyên gia và doanh nghiệp. Cuộc họp tập trung vào kết quả nghiên cứu Đề án chuyển đổi xanh lĩnh vực giao thông, lộ trình dịch chuyển sang phương tiện điện, năng lượng xanh, các chính sách hỗ trợ đi kèm và việc thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ).

Theo báo cáo từ đơn vị tư vấn, đề án đã vạch ra một lộ trình chuyển đổi phương tiện cụ thể theo từng phân vùng địa lý và từng nhóm phương tiện giao thông. Để thúc đẩy người dân và các đơn vị kinh doanh từ bỏ phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, thành phố cũng xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực nhằm tạo động lực chuyển sang xe điện hoặc xe dùng năng lượng xanh.

Trong lộ trình tổng thể này, đặc khu Côn Đảo cùng với các xã Thạnh An, Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ được lựa chọn là những khu vực đi đầu, thực hiện chuyển đổi sớm nhất.

Tại địa bàn Côn Đảo, mốc thời gian áp dụng đối với hệ thống xe buýt là từ ngày 1/1/2027, yêu cầu 100% phải vận hành bằng điện hoặc năng lượng xanh. Đến giai đoạn giữa năm 2027, toàn bộ xe máy trên đảo phải hoàn tất việc chuyển đổi và mục tiêu này sẽ áp dụng cho ô tô vào cuối năm 2027, ngoại trừ các dòng xe tải có trọng tải trên 1 tấn cùng một số loại phương tiện đặc thù. Kế hoạch tối cao được đặt ra là đến ngày 1/1/2030, toàn bộ 100% phương tiện giao thông đường bộ lưu thông trên Côn Đảo đều phải dùng điện hoặc năng lượng xanh.

Đối với các xã thuộc khu vực huyện Cần Giờ, hệ thống xe buýt cũng phải hoàn tất chuyển đổi từ năm 2027. Đến năm 2030, phần lớn các phương tiện giao thông tại đây sẽ hoàn thành việc thay thế nền tảng năng lượng, và tiến tới mục tiêu toàn bộ phương tiện lưu thông trên địa bàn phải chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2035.

Siết chặt tiêu chuẩn khí thải và áp dụng xe điện cho xe công nghệ từ năm 2028

Một trong những bước đi mang tính chiến lược của đề án là việc thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực lõi trung tâm TP.HCM, giới hạn bên trong vành đai hạn chế xe tải hiện hữu. Khu vực này sẽ đóng vai trò là trọng điểm hành chính để kiểm soát tình trạng ô nhiễm môi trường và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi xanh.

Tại vùng phát thải thấp (LEZ), lộ trình thắt chặt phương tiện được quy định nghiêm ngặt: Kể từ ngày 1/1/2027, tất cả xe buýt chạy tuyến nội tỉnh bắt buộc phải sử dụng năng lượng xanh hoặc điện.

Đối với loại hình xe taxi, từ năm 2028 phương tiện phải đáp ứng được tiêu chuẩn khí thải mức 5, và đến năm 2030 phải thay thế hoàn toàn bằng xe điện hoặc năng lượng xanh.

Với các phương tiện chạy xe hợp đồng dưới 9 chỗ, tiêu chuẩn khí thải mức 5 là bắt buộc từ năm 2028. Đến năm 2030, vùng trung tâm chỉ cho phép xe điện, xe hybrid hoặc xe dùng năng lượng xanh hoạt động thường xuyên. Các xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch truyền thống dù có đạt chuẩn khí thải mức 5 cũng chỉ được phép lưu hành trong khung giờ hạn chế từ 22h đêm đến 6h sáng ngày hôm sau.

Đặc biệt, nhóm xe công nghệ hai bánh phục vụ chở khách và giao hàng (shipper) bắt buộc phải chuyển hẳn sang xe điện từ ngày 1/1/2028 khi di chuyển và làm việc trong khu vực LEZ này.

Đối với phương tiện cá nhân, xe máy của người dân phải đạt tiêu chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên kể từ năm 2029 và hoàn tất việc dịch chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2035. Ô tô cá nhân cũng nằm trong lộ trình nâng dần chuẩn khí thải trước khi cán đích chuyển đổi hoàn toàn vào năm 2035.

Tại các khu vực ngoại vi và phần còn lại của TP.HCM, các cột mốc thời gian được nới lỏng và thực hiện chậm hơn. Theo đó, xe taxi và xe công nghệ hai bánh sẽ đồng loạt hoàn thành việc chuyển đổi sang xe điện vào năm 2030. Trong khi đó, hạn chót để xe máy cá nhân của người dân phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh là năm 2040. Đề án kỳ vọng đến ngày 1/1/2040, toàn bộ phương tiện giao thông vận hành trên toàn địa bàn TP.HCM sẽ không còn bóng dáng của nhiên liệu hóa thạch.

Trợ lực tài chính cho người dân và kế hoạch phủ sóng trạm sạc

Hiểu được áp lực chi phí của người dân khi thay đổi phương tiện, đơn vị tư vấn đã đề xuất một loạt giải pháp hỗ trợ tài chính mang tính an sinh xã hội. Cụ thể, các hộ nghèo sẽ được chính quyền hỗ trợ hoàn toàn 100% giá trị xe máy điện cùng toàn bộ chi phí đăng ký, bấm biển số, ước tính tương đương khoảng 20 triệu đồng cho mỗi xe. Đối với các hộ thuộc diện cận nghèo, mức hỗ trợ tài chính sẽ rơi vào khoảng 70% giá trị phương tiện.

Lực lượng shipper và tài xế xe công nghệ hai bánh – đối tượng chịu tác động trực tiếp từ đề án – sẽ được tiếp sức bằng các chính sách hỗ trợ lệ phí trước bạ, chi phí đăng ký, cấp biển số cùng việc hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng khi mua xe, với tổng giá trị gói hỗ trợ khoảng 5 triệu đồng trên mỗi phương tiện.

Riêng người dân sinh sống tại Côn Đảo sẽ được hưởng chính sách trợ giá cao hơn do yêu cầu thời gian chuyển đổi diễn ra sớm và gấp rút. Những người thực hiện đổi xe máy có thể được hỗ trợ lên tới toàn bộ giá trị của phương tiện mới, riêng dòng ô tô cá nhân dưới 9 chỗ sẽ nhận mức hỗ trợ trị giá khoảng 10% giá trị xe.

Đi đôi với mục tiêu thay thế phương tiện, bài toán về hạ tầng kỹ thuật cũng được tính toán kỹ lưỡng với kế hoạch phát triển mạnh mẽ mạng lưới sạc điện. Đề án đề xuất tại vùng phát thải thấp (LEZ) sẽ được bố trí bổ sung thêm hơn 3.300 trụ sạc nhanh cùng gần 8.900 tủ để đổi pin tiện lợi. Các khu vực hành chính còn lại của thành phố cũng sẽ được đầu tư thêm hơn 14.500 trụ sạc và gần 23.800 tủ đổi pin.

Nhằm thu hút dòng vốn xã hội hóa, đề án cũng kiến nghị áp dụng chính sách miễn tiền thuê đất cũng như miễn tiền thuê quyền khai thác tài sản công trong thời hạn 5 năm đối với các doanh nghiệp đầu tư vào dự án trạm sạc. Đồng thời, thành phố cũng có các gói hỗ trợ về nguồn vốn vay và ưu đãi lãi suất cho các đơn vị phát triển hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho phương tiện điện.

Theo đại diện Sở Xây dựng TP.HCM, sau khi ghi nhận các ý kiến đóng góp từ phiên tham vấn này, đơn vị sẽ khẩn trương tiếp tục hoàn thiện nội dung đề án, tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan ban ngành liên quan cùng toàn thể người dân trước khi chính thức trình lên cấp có thẩm quyền để xem xét và phê duyệt.