Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã lập tức thực thi biện pháp tố tụng mạnh tay: lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với một thầy giáo của trường nhằm ngăn chặn nguy cơ tẩu tán tài liệu và xóa bỏ dấu vết vi phạm.

Tối 5/7, Công an tỉnh Tuyên Quang xác nhận Cơ quan Cảnh sát điều tra đã thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (sinh năm 1998). Đối tượng Duy hiện là giáo viên đang công tác tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang, bị áp dụng biện pháp ngăn chặn để phục vụ công tác điều tra liên quan đến kết quả thi bất thường tại chính điểm thi của ngôi trường này.

congan.jpg
Cơ quan Công an tống đạt quyết định giữ người đối với ông Nguyễn Hà Duy. Ảnh: CACC.

Việc cơ quan công an sử dụng biện pháp "giữ người trong trường hợp khẩn cấp" thay vì lệnh "bắt" thông thường đã thu hút sự chú ý lớn từ dư luận. Chia sẽ với báo Tiền Phong, TS. Luật sư Đặng Văn Cường (Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) đã có phân tích về góc độ pháp lý theo Điều 109 và Điều 110 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, “giữ người trong trường hợp khẩn cấp” và “bắt” là hai hình thức hoàn toàn khác biệt.

Biện pháp giữ người khẩn cấp được áp dụng ngay khi cơ quan điều tra có căn cứ ban đầu về dấu hiệu tội phạm, và cần phải hành động tức thì nhằm ngăn chặn nghi phạm bỏ trốn, hủy hoại chứng cứ hoặc tiếp tục vi phạm. Điểm đặc biệt của thủ tục này là không cần sự phê chuẩn trước từ Viện Kiểm sát nhân dân như lệnh bắt. Tuy nhiên, luật sư Cường cũng lưu ý việc bị giữ không đồng nghĩa với việc người đó đã phạm tội. Sau khi giữ người, trong thời hạn luật định, cơ quan điều tra phải khẩn trương lấy lời khai, gom chứng cứ để quyết định chuyển sang tạm giữ, bắt người hay trả tự do nếu không đủ căn cứ xử lý.

Tỷ lệ điểm số "vô tiền khoáng hậu" khiến dư luận ngỡ ngàng

Sự can thiệp rốt ráo của cơ quan điều tra bắt nguồn từ bảng thống kê điểm thi môn Toán mang tính "viễn tưởng" tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Tại điểm thi này, có tới 299 trên tổng số 328 học sinh dự thi đạt từ điểm 9,0 trở lên, chiếm tỷ lệ kỷ lục 91,16%. Chưa dừng lại ở đó, nếu tính từ ngưỡng điểm giỏi là 8,0 trở lên, tỷ lệ này chạm mức gần như tuyệt đối với 98,78% (324 trên tổng số 328 em).

Mức điểm này được đánh giá là bất thường một cách kinh ngạc bởi ngay cả các trường THPT chuyên lừng lẫy tại Hà Nội, Hà Tĩnh hay những địa phương có truyền thống hiếu học hàng đầu cả nước nhiều năm liền cũng không thể có được kết quả áp đảo đến vậy. Sự việc tại Tuyên Quang lập tức khiến dư luận liên tưởng đến vụ đại án gian lận thi cử từng gây chấn động tại các tỉnh Hà Giang, Sơn La và Hòa Bình vào năm 2018, nơi hàng loạt cán bộ ngành giáo dục đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì hành vi can thiệp thô bạo vào kết quả thi.

Kịch bản xử lý sai phạm và các khung pháp lý đối diện

Để bóc tách bản chất của vụ việc này, cơ quan chức năng sẽ tiến hành rà soát toàn diện và chặt chẽ mọi công đoạn của kỳ thi, bao gồm: bảo mật đề thi, coi thi, thu bài, làm phách, chấm thi cho đến khâu nhập điểm và quản lý hệ thống dữ liệu. Luật sư Đặng Văn Cường phân tích, tùy thuộc vào kết quả điều tra sai phạm xảy ra ở khâu nào, ai thực hiện và hậu quả ra sao, cơ quan tố tụng mới đưa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng tội danh cụ thể:

  • Đối với thí sinh: Nếu phát hiện các hành vi gian lận thông thường như quay cóp, chép bài hoặc tuồn tài liệu vào phòng thi, thí sinh sẽ bị xử lý nghiêm theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT, nặng nhất là hủy kết quả thi. Đặc biệt, nếu có hành vi làm lộ đề thi hoặc chuyển đề thi ra ngoài khi chưa được phép, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
  • Đối với cán bộ, giáo viên: Nếu kết quả điều tra chứng minh có cán bộ trong hội đồng thi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để can thiệp làm sai lệch kết quả, nâng điểm, sửa điểm vì động cơ cá nhân hoặc vụ lợi, họ sẽ đối mặt với tội danh "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" theo Điều 356 Bộ luật Hình sự.
  • Trường hợp có yếu tố tiền tệ: Nếu hành vi nâng điểm được đổi chác bằng tiền hoặc lợi ích vật chất từ phía phụ huynh hoặc bên thứ ba, các đối tượng liên quan sẽ bị truy cứu về tội "Nhận hối lộ" và "Đưa hối lộ" theo các quy định nghiêm khắc của Bộ luật Hình sự.

Hiện tại, việc giữ người khẩn cấp đối với cựu giáo viên Nguyễn Hà Duy là bước đi then chốt nhằm khóa chặt các nguồn tài liệu, dấu vết điện tử. Vụ việc vẫn đang được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang tập trung làm rõ.