Tình trạng cài đặt và cung cấp phần mềm Windows, Office không có bản quyền nhằm mục đích thu lợi vẫn diễn ra tại nhiều nơi. Theo quy định hiện hành, hành vi này không chỉ có nguy cơ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thời gian gần đây, các cơ quan chức năng liên tục tăng cường kiểm tra và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tính đến hết tháng 5/2026, hơn 1.400 vụ việc vi phạm đã bị phát hiện và xử lý trên cả nước. Trong số này, gần 1.200 vụ bị xử phạt hành chính, hàng chục vụ bị khởi tố hình sự. Tổng số tiền xử phạt lên tới gần 13 tỷ đồng, trong khi giá trị hàng hóa vi phạm được xác định gần 36 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, hoạt động cài đặt Windows, Office không có bản quyền để thu phí từ khách hàng đang nhận được sự quan tâm lớn về góc độ pháp lý. Theo quy định của pháp luật hiện hành, những cá nhân thực hiện hành vi sao chép, phân phối phần mềm khi chưa được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị xem xét xử lý về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015, đã được sửa đổi, bổ sung.

Đối với các trường hợp vi phạm ở quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng, gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc liên quan đến hàng hóa vi phạm có giá trị từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc bị cải tạo không giam giữ đến 3 năm.

22-1782139697-cai-dat-windows-office-khong-ban-quyen-co-the-bi-phat-toi-1-ty-dong-hoac-phat-tu-toi-3-nam
Ảnh minh họa

Mức xử lý sẽ nghiêm khắc hơn nếu hành vi vi phạm có tổ chức, tái phạm nhiều lần, thu lợi bất chính từ 300 triệu đồng trở lên, gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên hoặc giá trị hàng hóa vi phạm đạt từ 500 triệu đồng trở lên. Khi đó, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc đối mặt với mức án từ 6 tháng đến 3 năm tù giam.

Ngoài hình phạt chính, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử lý bổ sung như phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc thực hiện một số công việc nhất định trong thời hạn từ 1 đến 5 năm.

Trong trường hợp chưa đủ căn cứ để xử lý hình sự, hành vi cài đặt Windows, Office không bản quyền vẫn có thể bị xử phạt hành chính. Mức phạt được xác định dựa trên khoản lợi bất hợp pháp thu được, thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu quyền tác giả hoặc giá trị hàng hóa vi phạm.

Theo quy định hiện hành, mức xử phạt dao động từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với cá nhân, tùy theo mức độ vi phạm. Với các tổ chức, số tiền phạt có thể gấp đôi so với cá nhân trong cùng hành vi.

Không chỉ dừng lại ở xử phạt bằng tiền, cơ quan chức năng còn có thể buộc cá nhân hoặc tổ chức vi phạm gỡ bỏ, xóa các bản sao phần mềm vi phạm trên môi trường mạng và Internet. Nếu phát sinh lợi nhuận từ hành vi xâm phạm bản quyền, toàn bộ khoản thu bất hợp pháp này cũng phải hoàn trả cho chủ thể quyền tác giả theo quy định.

Việc tăng cường xử lý các hành vi vi phạm bản quyền cho thấy xu hướng siết chặt bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Trong bối cảnh đó, hoạt động cài đặt và kinh doanh phần mềm không có bản quyền tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, đặc biệt khi hành vi được thực hiện với mục đích thương mại hoặc mang lại lợi ích kinh tế đáng kể.