Chồng để bố mẹ đứng tên sổ đỏ mảnh đất mua chung, ly hôn vợ có "trắng tay"?

Chị Nguyễn Thị Mến (Hà Nội) đặt câu hỏi: "Vợ chồng tôi chung sống 10 năm, làm lụng, tích cóp mua được mảnh đất. Nhưng chồng tôi để bố mẹ đẻ đứng tên sổ đỏ. Giờ hai vợ chồng ly hôn, liệu tôi có quyền chia phần mảnh đất đó không?". 

Chuyên gia Đinh Thị Nhân (Joyce Nguyễn), cố vấn chuyên môn Công ty luật Mina cho biết, về nguyên tắc, khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã quy định rất rõ: Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung của vợ chồng, trừ trường hợp được tặng cho riêng, thừa kế riêng hoặc có thỏa thuận khác.

Nói cách khác, dù Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) đứng tên ai, nếu đất được mua trong thời gian vợ chồng chung sống và bằng tiền của cả hai thì mặc nhiên vẫn là tài sản chung.

Cũng theo nữ chuyên gia, hiện nay tình trạng các ông chồng cố tình để cha mẹ ruột đứng tên sổ đỏ nhằm né tránh việc đây là tài sản chung của vợ chồng và cho rằng như vậy vợ không được gì xảy ra rất phổ biến.

Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 34 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 về đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với tài sản chung:

- Trong trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng thì giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy chứng nhận quyền sử dụng phải ghi tên cả vợ và chồng, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.

- Việc sổ đỏ chỉ đứng tên một người (hoặc người thứ ba như cha mẹ chồng trong trường hợp này) không làm thay đổi bản chất tài sản nếu nó được hình thành trong thời kỳ hôn nhân: Thời điểm mua đất phải nằm trong khoảng thời gian hai người là vợ chồng và từ nguồn tiền chung trong thời kỳ hôn nhân. Đây chính là điểm mấu chốt để người vợ bảo vệ quyền lợi của mình.

Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định về quyền sở hữu chung và cách giải quyết tranh chấp tài sản. Điều quan trọng nhất là bằng chứng. Đất vợ chồng mua, ai đứng tên không quan trọng bằng tiền của ai.

Theo đó, người vợ cần có các bằng chứng như sao kê tài khoản chung, chứng từ chuyển khoản, lời khai của người làm chứng biết rõ về nguồn tiền, hoặc các giấy tờ thể hiện việc hai vợ chồng cùng góp sức tạo ra tài sản (ví dụ: chứng minh thu nhập của cả hai, các khoản tiết kiệm chung...).

Nếu chứng minh được những điều này, người vợ hoàn toàn có thể yêu cầu tòa án xác định phần tài sản đó thuộc sở hữu chung của vợ chồng. Tòa án sẽ xem xét các bằng chứng và đưa ra phán quyết, thường là xử lý theo hướng chia giá trị tài sản (có thể là một phần hoặc toàn bộ giá trị của mảnh đất tùy thuộc vào công sức đóng góp của mỗi bên).

Ngược lại, nếu không có chứng cứ thì cũng rất dễ mất trắng. Tòa án sẽ rất khó để xác định đây là tài sản chung và người vợ có thể gặp rất nhiều khó khăn trong việc đòi lại quyền lợi của mình. Lúc đó, tài sản sẽ bị coi là của người đứng tên trên sổ đỏ.