Kết quả điều tra bổ sung đã làm thay đổi hoàn toàn tính chất trách nhiệm của cựu Giám đốc Công ty Khoáng sản Lào Cai (Lamico) Lê Xuân Tuấn, khi số tiền thiệt hại bị can này phải chịu trách nhiệm hình sự bị điều chỉnh tăng vọt.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa hoàn tất bản kết luận điều tra bổ sung và đề nghị truy tố 31 bị can liên quan đến vụ án nhận hối lộ cùng hàng loạt sai phạm gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước xảy ra tại Dự án mỏ sắt Quý Xa và Nhà máy Gang thép Lào Cai thuộc Công ty cổ phần Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung.

mai-van-tinh.jpg
Ông Mai Văn Tinh bị dẫn giải đến phiên tòa năm 2021.

Liên quan đến các cá nhân sai phạm trong vụ án, trước đó vào năm 2021, ông Mai Văn Tinh từng bị TAND TP Hà Nội tuyên phạt mức án 6 năm tù cũng về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí do những sai phạm xảy ra tại Dự án gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2.

Theo hồ sơ vụ án, Công ty cổ phần Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung được thành lập dựa trên sự góp vốn của ba đơn vị gồm Tổng công ty Thép Việt Nam, Công ty Khoáng sản Lào Cai Lamico (hai doanh nghiệp có vốn nhà nước) và Công ty KISC đến từ Trung Quốc. Doanh nghiệp này là chủ đầu tư dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai đóng tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai. Trong quá trình triển khai dự án, đơn vị từng mở cuộc đấu thầu quốc tế đối với gói thầu EPC nhưng bất thành do không tìm được nhà thầu trúng thầu. Trước tình thế đó, các bên liên doanh đã thống nhất phương án hủy thầu để chuyển sang chỉ định thầu trực tiếp cho Công ty KISC.

Đáng nói, khi lập bảng tính toán nội bộ, Công ty Việt Trung xác định mức giá cao nhất của gói thầu EPC chỉ dừng lại ở con số 150 triệu USD, trong khi một số nhà thầu tham gia chào giá từ trước chỉ đưa ra các mức từ 126 đến 143,6 triệu USD. Tuy nhiên, phía nhà thầu KISC kiên quyết đòi thực hiện với mức giá 160 triệu USD. Dù biết rõ mức giá 160 triệu USD này hoàn toàn không có căn cứ thực tế và cao hơn nhiều so với các hồ sơ chào giá trước đó, bị can Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Thép, cùng lãnh đạo Công ty Lamico vẫn đồng thuận chấp nhận. Thậm chí, ông Tinh còn ký ban hành Nghị quyết phê duyệt giá gói thầu ngay trước khi dự án tiến hành lập, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư theo đúng trình tự pháp luật.

Quá trình điều tra làm rõ, sau khi nhận được cái gật đầu để chào thầu ở mức giá 160 triệu USD, nhà thầu KISC đã dùng thủ đoạn nâng khống nhiều hạng mục cấu thành. Điển hình, chi phí thiết bị Trạm biến áp bị đẩy từ mức hơn 2.900 USD lên hơn 4.800 USD; đồng thời chi phí nguyên vật liệu mua sắm tại Việt Nam cũng bị đội giá từ hơn 12,2 triệu USD lên tới hơn 27 triệu USD. Các hành vi này trực tiếp làm phát sinh thiệt hại tại gói thầu EPC hơn 17 triệu USD (tương đương 359 tỷ đồng). Không dừng lại ở đó, Công ty Việt Trung còn phải gánh thêm khoản tiền trả lãi vay ngân hàng lên đến 172 tỷ đồng phát sinh từ số tiền bị nâng khống, đưa tổng mức thiệt hại thực tế của dự án lên con số 532 tỷ đồng.

Dựa trên hợp đồng liên doanh ký kết năm 2006, tỷ lệ góp vốn ban đầu giữa các bên lần lượt là KISC 45%, Tổng công ty Thép 45% và Công ty Lamico 10%. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện dự án, do năng lực tài chính hạn chế, Lamico mới chỉ góp được 2% vốn điều lệ, tương đương 35,7 tỷ đồng. Tổng công ty Thép sau đó phải đứng ra góp thay phần của Lamico 1,85% vốn điều lệ, nâng tỷ lệ sở hữu của mình lên 46,8%.

Căn cứ vào tỷ lệ vốn góp thực tế của hai pháp nhân có vốn nhà nước, cơ quan cảnh sát điều tra xác định mức thiệt hại tài sản Nhà nước tương ứng tại Tổng công ty Thép là 234 tỷ đồng và tại Lamico là 7,1 tỷ đồng. Tổng thiệt hại thất thoát của tài sản Nhà nước được chốt ở mức 241 tỷ đồng. Trong số 31 bị can bị đề nghị truy tố đợt này, có 12 cá nhân công tác tại Tổng công ty Thép, Công ty Lamico, Công ty Việt Trung cùng đơn vị tư vấn INFISCO bị đề nghị truy tố về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí".

Điểm mấu chốt trong bản kết luận điều tra bổ sung lần này xoay quanh vai trò của bị can Lê Xuân Tuấn, nguyên Giám đốc Công ty Lamico. Ở giai đoạn điều tra trước, bị can Tuấn chỉ bị xác định gây thiệt hại tài sản Nhà nước với số tiền 10,6 tỷ đồng và bị đề nghị truy tố về tội vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Thế nhưng, sau khi tiến hành điều tra bổ sung toàn diện, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã làm rõ mắt xích sai phạm quan trọng của bị can Tuấn. Cụ thể, cựu Giám đốc Lamico đã trực tiếp tham gia quá trình đàm phán, đi đến thống nhất giao gói thầu EPC cho KISC với mức giá 160 triệu USD ngay từ trước thời điểm Công ty Việt Trung lập, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư dự án. Hành động này hoàn toàn phớt lờ, không căn cứ vào các tính toán giá trị thực tế gói thầu EPC do Tổng công ty Thép và Công ty Việt Trung lập ra.

Cơ quan điều tra khẳng định, chuỗi hành vi của bị can Lê Xuân Tuấn mang tính chất là hành vi chính, xuyên suốt và có mối quan hệ nhân quả trực tiếp dẫn tới toàn bộ hậu quả thiệt hại tài sản của Nhà nước tại dự án. Do đó, thay vì chỉ chịu trách nhiệm cục bộ hơn 10 tỷ đồng như trước, bị can Lê Xuân Tuấn bị buộc phải chịu trách nhiệm hình sự đối với toàn bộ tổng số thiệt hại tài sản Nhà nước là 241 tỷ đồng.

PV (SHTT)