Hội đồng xét xử (HĐXX) vừa chính thức đưa ra những lập luận pháp lý cụ thể giải thích việc tuyên phạt bà Nguyễn Thị Như Loan, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai, mức án 1 năm 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo.

Đây là một trong những quyết định đáng chú ý trong vụ án liên quan đến Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam, nơi tinh thần hỗ trợ kinh tế tư nhân được xem xét như một căn cứ quan trọng để lượng hình.

Theo đánh giá của tòa án, bà Nguyễn Thị Như Loan phạm tội với vai trò đồng phạm giúp sức nhưng sở hữu hàng loạt tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Cụ thể, bị cáo có nhân thân tốt, chưa từng có tiền án, tiền sự, có nơi cư trú và nghề nghiệp ổn định. Đáng chú ý, trong quá trình giải quyết vụ án, bà Loan đã chủ động nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi lớn để khắc phục triệt để hậu quả thuộc trách nhiệm cá nhân, giúp Nhà nước thu hồi đầy đủ tài sản bị thất thoát.

Cựu Chủ tịch Quốc Cường Gia Lai nói gì trước giờ nghị án?
Bà Nguyễn Thị Như Loan tại phiên xét xử.

Một điểm tựa pháp lý quan trọng khác được HĐXX vận dụng là tinh thần tại Nghị quyết 68/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Tòa nhận định Công ty Quốc Cường Gia Lai là một thành phần kinh tế tư nhân có đóng góp đáng kể vào thuế và ngân sách, tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động và tích cực trong các hoạt động an sinh xã hội. Theo Nghị quyết này, đối với các trường hợp xử lý hình sự, việc ưu tiên các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế sẽ là căn cứ quan trọng để xem xét các bước xử lý tiếp theo. Việc cho bị cáo hưởng án treo không chỉ dựa trên sự hối lỗi, khắc phục hậu quả mà còn nhằm tạo điều kiện để bị cáo tiếp tục điều hành doanh nghiệp, duy trì đóng góp cho kinh tế xã hội.

Trong cùng vụ án này, 9 bị cáo khác cũng được hưởng án treo do có nhiều tình tiết giảm nhẹ, tuổi cao, sức khỏe yếu hoặc phạm tội do chủ quan, vô ý. Điển hình là cựu Phó Chủ tịch UBND TP Nguyễn Thị Hồng được xác định phạm tội do quá tin tưởng cấp dưới, hay bị cáo Trần Khắc Chung phạm lỗi do vô ý. HĐXX cho rằng hình phạt treo đối với các nhóm đối tượng này là phù hợp với quy định tại Điều 65 Bộ luật Hình sự và cũng tương đồng với đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát.

Trái ngược với nhóm được hưởng án treo, các bị cáo giữ vai trò chủ chốt hoặc phạm tội nghiêm trọng hơn đã phải nhận mức án tù giam nghiêm khắc. Cựu quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Lê Quang Thung bị tuyên phạt tổng cộng 14 năm tù về hai tội danh Vi phạm quy định về quản lý tài sản Nhà nước và Nhận hối lộ. Các bị cáo khác như Lê Y Linh nhận án 7 năm 6 tháng tù và Đặng Phước Dừa nhận 7 năm tù. Phán quyết của tòa án đã thể hiện sự phân hóa rõ rệt trách nhiệm của từng cá nhân, đồng thời kết hợp hài hòa giữa tính răn đe và chính sách nhân đạo pháp luật đối với những bị cáo đã khắc phục hoàn toàn hậu quả kinh tế.