Một mạng lưới lợi ích nhóm phức tạp kéo dài từ lãnh đạo cấp Bộ đến các Ban quản lý dự án vừa chính thức bị bóc gỡ. Tâm điểm của vụ án là hành vi "nhận tiền đổi lấy dự án" của ông Hoàng Văn Thắng – nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũ, cùng hàng loạt quan chức cấp cao khác.

Ngày 5/2, dư luận đặc biệt chú ý khi hồ sơ sai phạm xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ), Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư và Xây dựng Hoàng Dân cùng các đơn vị liên quan chính thức được hoàn tất. Bản cáo trạng dài hàng chục trang đã bóc tách tỉ mỉ "vòi bạch tuộc" của liên minh bất chính giữa doanh nghiệp và những người từng nắm giữ trọng trách quản lý nhà nước.

Cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng.

Tâm điểm của vụ án là ông Hoàng Văn Thắng, cựu Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Theo quy kết của cơ quan công tố, ông Thắng đã lợi dụng chức vụ và tầm ảnh hưởng của mình để nhận số tiền hối lộ lên đến 200.000 USD (tương đương khoảng 4,54 tỷ đồng).

Sự việc bắt nguồn từ mối quan hệ quen biết giữa ông Thắng và Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Công ty Hoàng Dân. Vào cuối năm 2017, khi đại dự án hồ chứa nước Bản Mồng (tỉnh Nghệ An) rục rịch triển khai, "ông trùm" xây dựng Nguyễn Văn Dân đã trực tiếp tìm đến vị Thứ trưởng để nhờ vả "tác động". Đáp lại tình cảm và lợi ích, ông Thắng không chỉ đồng ý mà còn trực tiếp chỉ đạo cấp dưới là Trần Tố Nghị (lúc bấy giờ là Quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình) phải "tạo điều kiện" tối đa cho Công ty Hoàng Dân.

Sự can thiệp của ông Thắng được ví như một tấm vé thông hành quyền lực, mở toang cánh cửa vào các gói thầu béo bở cho doanh nghiệp này. Sau khi được "sắp xếp" gặp gỡ các lãnh đạo cục chuyên môn, một bản hợp đồng ngầm về tỉ lệ chia chác đã nhanh chóng được thiết lập, đẩy các giá trị minh bạch của hoạt động đấu thầu xuống vực thẳm.

Để thâu tóm các dự án lớn, bị can Nguyễn Văn Dân đã xây dựng một kế hoạch đưa hối lộ vô cùng tinh vi và hệ thống. Dân thỏa thuận chi tới 8% giá trị hợp đồng cho "các cửa" lãnh đạo: trong đó 5% dành cho lãnh đạo Bộ và Cục Quản lý xây dựng công trình, 3% còn lại được dành riêng để "chăm sóc" lãnh đạo Ban Quản lý dự án.

Dưới sự bảo kê của Thứ trưởng Thắng và các lãnh đạo Cục, Giám đốc các Ban quản lý dự án đã chỉ đạo cấp dưới cung cấp trái phép hồ sơ, dữ liệu giá thầu cho phía Nguyễn Văn Dân trước cả thời điểm phát hành hồ sơ mời thầu chính thức. Lợi thế bất công này đã giúp Công ty Hoàng Dân và các liên danh dễ dàng "đè bẹp" các đối thủ khác, trúng thầu liên tiếp 5 gói thầu thuộc 4 dự án thủy lợi lớn gồm: hồ Krông Pách Thượng, hồ Bản Mồng, hồ Bản Lải và hồ Cách Tạng.

Hậu quả của những cái bắt tay ngầm này là vô cùng nặng nề. Cơ quan điều tra xác định hành vi gian lận đấu thầu của nhóm bị can đã gây thiệt hại cho tài sản Nhà nước tổng cộng hơn 251 tỷ đồng.

Các bị can trong vụ án.

Cáo trạng mô tả những cuộc giao dịch tiền tỉ diễn ra chóng vánh nhưng đầy toan tính. Khoảng tháng 3/2018, sau khi đã chắc suất trúng thầu, Nguyễn Văn Dân mang 10 tỷ đồng đến tận nhà riêng của Trần Tố Nghị để "tạ ơn". Không dừng lại ở đó, sau Tết Nguyên đán năm 2018, một túi tiền 5 tỷ đồng khác cũng được đưa đến Ban 4 để chia chác cho tập thể lãnh đạo tại đây.

Tại Ban 4, số tiền "cảm ơn" này đã được Nguyễn Hải Thanh (nguyên Phó Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình kiêm Giám đốc Ban 4) chỉ đạo chia bôi cho các cá nhân trong đơn vị. Bản thân bị can Thanh nhận 1,25 tỷ đồng, Hoàng Xuân Thịnh nhận 2,5 tỷ đồng, số còn lại được rải đều cho các cán bộ dưới quyền.

Đáng chú ý, diễn biến vụ án còn cho thấy sự lo sợ của các bị can khi bóng dáng của cơ quan điều tra bắt đầu xuất hiện. Đến năm 2022, cảm nhận được nguy hiểm, Nguyễn Hải Thanh đã gọi điện cho Nguyễn Văn Dân để trả lại 5 tỷ đồng. Tuy nhiên, để che đậy bản chất của số tiền hối lộ, Thanh đã yêu cầu Dân phải ký vào một bản "Giấy vay tiền" do mình tự soạn sẵn nhằm biến tiền hối lộ thành giao dịch dân sự cá nhân.

Trong danh sách 23 bị can bị truy tố lần này, có đến 5 người bị cáo buộc tội danh "Nhận hối lộ" bao gồm các ông: Hoàng Văn Thắng (cựu Thứ trưởng), Trần Tố Nghị (cựu Quyền Cục trưởng), Nguyễn Hải Thanh (cựu Phó Cục trưởng), cùng Trần Văn Lăng (nguyên Giám đốc Ban 2) và Lê Văn Hiến (cựu Giám đốc Ban 8).

Đối với "nhân vật chính" ở phía doanh nghiệp, bị can Nguyễn Văn Dân bị truy tố với khung hình phạt nghiêm khắc cho 3 tội danh: "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng" và "Đưa hối lộ". 17 bị can còn lại, vốn là những cán bộ kỹ thuật và nhân viên kế toán, cũng phải đối mặt với công lý vì những hành vi tiếp tay cho sai phạm.

Vụ án cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng là lời cảnh tỉnh đanh thép về sự tha hóa quyền lực và những góc khuất trong quản lý đầu tư công. Phiên tòa tới đây hứa hẹn sẽ thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận khi những tình tiết cụ thể về việc ăn chia và thao túng dòng tiền ngân sách tiếp tục được làm rõ.