Ngày 27/7, TAND Hà Nội mở phiên xét xử đối với Nguyễn Năng Mạnh, CEO Công ty MediUSA, cùng các đồng phạm liên quan đến đường dây sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng giả quy mô lớn.

Tại tòa, vị chủ tịch này không chỉ đứng trước các cáo buộc nghiêm trọng mà còn gây chú ý khi đưa ra những lời khai "đổ lỗi" cho Cục An toàn thực phẩm nhằm bào chữa cho hành vi cắt giảm hàm lượng nguyên liệu trong sản phẩm.

Nguyễn Năng Mạnh tại tòa. Ảnh: Danh Lam
Nguyễn Năng Mạnh tại tòa. Ảnh: VnExpress.

Chiêu trò rút ruột 88 loại thực phẩm chức năng và cái gật đầu đổ lỗi cho quy trình cấp phép

Nguyễn Năng Mạnh bị truy tố về 3 tội danh: Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ. Cáo trạng xác định Mạnh đã thành lập một "hệ sinh thái" doanh nghiệp thuộc MediUSA, dùng tiền chi phối hàng loạt cán bộ Hải quan và Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) để xin cấp phép sản xuất 236 dòng sản phẩm thực phẩm chức năng hướng đến đối tượng người già và trẻ em. Trong đó, có tới 88 sản phẩm bị kết luận là hàng giả khi hàm lượng của nhiều thành phần cốt lõi bị rút bớt dưới 30% so với thông số công bố.

Tại phiên thẩm vấn sáng cùng ngày, ban đầu bị cáo Mạnh quanh co cho rằng bản thân "chưa sát sao" quản lý. Dù vậy, trước lập luận đanh thép từ Chủ tọa — chỉ ra rằng với trình độ đại học chuyên ngành dược và nắm quyền điều hành nhiều xưởng sản xuất, việc khai "không biết" là hoàn toàn thiếu thuyết phục — Mạnh mới thừa nhận sai phạm. Nắm từ 70-80% cổ phần tại MediUSA cùng các công ty con thành lập từ năm 2016, Mạnh khẳng định các đồng phạm đều biết rõ việc sản xuất hàng giả này.

Đáng chú ý, bị cáo khai phần lớn sản phẩm của MediUSA là nhận gia công cho đối tác. Doanh nghiệp sau đó tận dụng các công thức đã được cấp phép này, chỉ đổi tên gọi để phát triển sản phẩm riêng, hoặc tự xây dựng công thức dựa trên thông tin trôi nổi trên Internet mà không qua nghiên cứu.

Khi bị HĐXX chất vấn lý do vì sao cố tình cắt giảm 70-80% hàm lượng nguyên liệu, Mạnh biện minh rằng nhiều công thức đã đăng ký "không thể sản xuất được". Bị cáo lý giải, do áp lực cạnh tranh gay gắt, nhiều doanh nghiệp cố tình đăng ký hàm lượng rất cao để tăng sức hút và vẫn được Cục An toàn thực phẩm cấp phép. Trả lời câu hỏi của tòa về việc tại sao hồ sơ không thực tế vẫn qua cửa kiểm duyệt, Mạnh cho rằng thời điểm đó "Cục không quan tâm đến kiểm nghiệm" nên hồ sơ dễ dàng được thông qua, đến khi đưa vào dây chuyền thực tế công ty mới nhận ra thành phẩm không thể ra đời theo công thức cũ.

Đồng quan điểm với chủ mưu, bị cáo Phạm Văn Thụ, Phó Giám đốc MediUSA, cũng phân trần rằng một số công thức đăng ký tại Cục An toàn thực phẩm có khối lượng nguyên liệu quá lớn hoặc không tương thích với máy móc. Để đảm bảo khối lượng tịnh ghi trên bao bì, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh, cắt giảm hàm lượng.

HĐXX bác bỏ lập luận bào chữa, vạch trần động cơ lợi nhuận

Trước những lý do bào chữa từ các bị cáo, HĐXX đã thẳng thắn bác bỏ. Chủ tọa nhấn mạnh, nếu muốn nâng cao năng lực cạnh tranh với hàng ngoại nhập, doanh nghiệp phải đầu tư nghiên cứu công thức mới thay vì đi sao chép của đơn vị khác rồi tự ý gọt đẽo, cắt giảm tới 80% thành phần.

"Sản phẩm dành cho người già và trẻ nhỏ, mỗi thành phần đều gắn với niềm tin của người tiêu dùng. Các bị cáo cắt giảm gần hết như vậy thì công dụng còn được giữ nguyên không. Không có lý do nào khác ngoài mục đích lợi nhuận", Chủ tọa đanh thép khẳng định tại tòa.

Liên quan đến những sai phạm tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), nhiều cựu lãnh đạo và cán bộ cơ quan này đã bị đưa ra xét xử về hành vi nhận hối lộ trong một vụ án độc lập diễn ra hồi đầu năm, trong đó cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong đã phải nhận mức án 16 năm 6 tháng tù.

Ở vụ án hiện tại, HĐXX cũng tiến hành xét xử 3 bị cáo bị truy tố về tội Nhận hối lộ, gồm: Nguyễn Thế Việt (cựu Phó Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về Hải quan), Nguyễn Hữu Tuân (cựu Phó phòng Giám quản 5, Cục Giám sát quản lý về Hải quan) và Phan Công Chiến (cựu Trưởng phòng Quản lý kinh doanh dược, Cục Quản lý dược - Bộ Y tế). Bên cạnh đó, bị cáo Nguyễn Danh Dũng, cựu cán bộ Phòng 4, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05 - Bộ Công an) cũng bị đưa ra xét xử về tội Cố ý làm lộ bí mật công tác.