Vụ việc nữ giúp việc bạo hành cụ bà: Hành vi vi phạm đạo đức và pháp luật

Hành vi vi phạm của người giúp việc

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra CATP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tạm giam đối với Trương Thị Bắc (SN 1979, trú tại xã Yên Ninh, tỉnh Thanh Hóa) về tội “Hành hạ người khác” quy định tại khoản 2 Điều 140, Bộ luật Hình sự năm 2015. Trương Thị Bắc là người giúp việc và được xác định đã nhiều lần đánh cụ bà N.T.N (SN 1944, ở ngõ 190 Lò Đúc, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) trong quá trình chăm sóc cụ.

Tại cơ quan công an, bị can khai nhận, ngày 20/11/2025, qua các mối quan hệ, Bắc được anh N.V.C (trú tại phường Bạch Mai, Hà Nội) thuê chăm sóc mẹ là cụ N tại Bệnh viện Thanh Nhàn. Bắc và anh C thỏa thuận công việc là tắm rửa, nấu nướng, vệ sinh cá nhân, phục vụ ăn uống toàn thời gian cho cụ N trong thời gian điều trị tại Bệnh viện Thanh Nhàn và sau khi về nhà điều trị. Từ thời điểm theo cụ N về nhà riêng tại ngõ 190 Lò Đúc để làm việc, do cụ N nằm liệt giường nên mọi nhu cầu sinh hoạt của cụ N đều do Bắc đảm nhiệm.

Bắc có hành vi quát mắng, chửi bới cụ N khi cụ bà không nghe theo những yêu cầu của Bắc hoặc không phối hợp khi bị can dọn dẹp vệ sinh cá nhân, khi cho ăn. Trường hợp cụ N không chịu ăn, Bắc sẽ quát to để bắt phải ăn. Vào các ngày 6, 8 và 9.1, người này có thêm những hành vi như dùng tay tát vào vùng mặt nhiều lần. Khi thay quần áo hoặc vệ sinh cá nhân cho cụ N, sẽ bóp cổ hoặc kéo lê tay chân của cụ trên giường từ vị trí này sang vị trí khác. Bị can khai dù biết rõ tình trạng sức khỏe của cụ N không thể đi lại, không được tỉnh táo và minh mẫn, cũng không có mâu thuẫn gì với nạn nhân nhưng vẫn bạo hành.

Trước đó năm 2017, trong khi làm giúp việc cho một gia đình tại quận Long Biên (cũ), Bắc đã trộm cắp tài sản của gia chủ. Ngày 15/12/2017, đối tượng đã bị TAND quận Long Biên xử phạt 8 tháng tù treo về tội “Trộm cắp tài sản”, thử thách 6 tháng về hành vi phạm tội trên.

Trách nhiệm pháp lý của bị can

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Đinh Thị Nguyên, Giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Nguyên Legalsun, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, giống như trẻ em, người cao tuổi thuộc nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội. Họ bị hạn chế khả năng vận động, thậm chí bị bệnh nặng nên thường phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc. Khi người chăm sóc thiếu đạo đức hoặc ý thức pháp luật, người già sẽ trở thành nạn nhân của bạo lực. Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó bao gồm việc đánh đập, hành hạ, ngược đãi, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây tổn hại về thể chất, tinh thần đối với các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người già, người yếu thế.

Trong vụ việc nêu trên, hành vi của nữ giúp việc là cố ý gây thương tích và hành hạ người khác. Bởi vậy, nếu nạn nhân có thương tích hoặc hành vi được xác định là đối xử tàn ác với nạn nhân, bị can Trương Thị Bắc có thể bị xử lý hình sự về tội “Cố ý gây thương tích” theo Điều 134, Bộ luật hình sự hoặc tội “Hành hạ người khác” theo Điều 140, Bộ luật hình sự năm 2015.

Theo luật sư Đinh Thị Nguyên, trong vụ việc này, nạn nhân là người già và không có khả năng tự vệ nên nếu trường hợp nạn nhân có thương tích, dù dưới 11%, cơ quan điều tra vẫn có thể khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với nữ giúp việc về tội “Cố ý gây thương tích”.

Phạm tội với người già, người không có khả năng tự vệ là tình tiết định tội, định khung hình phạt hoặc có thể áp dụng là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Trong trường hợp không đủ căn cứ xử lý tội “Cố ý gây thương tích”, cơ quan điều tra vẫn có thể xử lý đối tượng về tội “Hành hạ người khác” theo quy định tại Điều 140, Bộ luật hình sự.

Luật sư Đinh Thị Nguyên cũng cho biết, hành vi liên tục đánh vào mặt, chửi bới xúc phạm, bẻ cổ người cao tuổi không có khả năng tự vệ hoàn toàn có thể được xác định là hành vi đối xử tàn ác với người cao tuổi. Đây cũng được xác định là hành vi làm nhục người lệ thuộc.

Theo đó, tại Điều 140, Bộ luật hình sự năm 2015 về tội “Hành hạ người khác” quy định, người nào đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình nếu không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 185 của Bộ luật này thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp: đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ; gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 31% trở lên… thì bị phạt tù từ 1 - 3 năm. Ngoài trách nhiệm hình sự, người có hành vi bạo hành còn phải chịu trách nhiệm dân sự. Theo đó, phải bồi thường toàn bộ chi phí điều trị, chăm sóc y tế cho nạn nhân, đồng thời bồi thường tổn thất về tinh thần theo quy định của pháp luật.

“Hành vi của nữ giúp việc không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội mà còn là hành vi vi phạm pháp luật, gây bức xúc bất bình đối với nhiều người và gây lo lắng cho gia đình nạn nhân. Bởi vậy, cơ quan điều tra sẽ sớm xác minh làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật, nhằm giáo dục đối với người thực hiện hành vi và răn đe phòng ngừa chung cho xã hội, tránh những vụ việc tương tự có thể xảy ra”, luật sư Đinh Thị Nguyên cho biết.

Giúp việc gia đình, chăm sóc người già là hoạt động nghề nghiệp mang tính thời vụ khá phổ biến ở Việt Nam những năm gần đây. Đa số những người giúp việc, chăm sóc người cao tuổi nhận thức rõ trách nhiệm và những khó khăn trong công việc, song bên cạnh đó vẫn có những người không những không hoàn thành nhiệm vụ mà còn có hành vi bạo hành người cao tuổi gây bức xúc dư luận xã hội.

Luật sư Đinh Thị Nguyên, Đoàn Luật sư TP Hà Nội