Chuyện chưa kể về danh xưng "Nữ hoàng chân đất" và sự khắt khe của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Trong chương trình "Chân dung Khánh Ly – Hát cùng nguồn cội", khán giả đã có dịp ngược dòng thời gian về đêm 19/11/1967 tại Quán Văn – cột mốc lịch sử đánh dấu sự ra đời của một cặp bài trùng huyền thoại trong làng tân nhạc Việt Nam. 

Đó là lần đầu tiên danh ca Khánh Ly chính thức bước lên sân khấu để hát cùng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, và cũng là lần đầu bà trình bày ca khúc bất hủ "Diễm xưa" trước công chúng.

Nhớ lại đêm nhạc định mệnh ấy, danh ca không khỏi bồi hồi trước sự giản dị đến khó tin của những ngày đầu lập nghiệp. Bà chia sẻ bản thân lúc đó gần như không có gì trong tay, từ áo dài, váy vóc cho đến đôi giày cao gót đều phải đi mượn của bạn bè để có vẻ ngoài tươm tất nhất khi xuất hiện trước giới văn nghệ sĩ. 

Thế nhưng, thực tế khác xa với hình dung ban đầu là "chỉ hát cho mấy anh em nghe", khi trước mắt nữ danh ca là một biển người đông đảo không dưới 1.000 khán giả.

Chính áp lực khủng khiếp từ đám đông kết hợp với việc đứng cạnh một tác giả lớn như Trịnh Công Sơn đã khiến Khánh Ly mất hoàn toàn bình tĩnh. Địa điểm biểu diễn lúc bấy giờ chỉ là một khoảng đất trống lồi lõm, đầy gạch đá vụn. 

Vì quá run và sợ ngã trên đôi giày mượn không quen chân, bà đã vô thức vịn chặt lấy vai người nhạc sĩ họ Trịnh để tìm điểm tựa. Thế nhưng, đáp lại sự yếu đuối đó là thái độ vô cùng khắt khe và nghiêm nghị của Trịnh Công Sơn. Ông thẳng thừng la lớn: "Bỏ tay ra, đứng hát cho nghiêm chỉnh!".

Lời quát của người nhạc sĩ khó tính trong giây phút đó đã tạo nên một bước ngoặt kỳ lạ. Để có thể đứng vững trên nền đất mấp mô và giữ sự "nghiêm chỉnh" theo yêu cầu của ông Sơn, Khánh Ly đã quyết định tháo bỏ đôi guốc cao, đặt chân trần trực tiếp xuống nền đất đá. 

Hành động này không chỉ giúp bà lấy lại sự tự tin để trình diễn liên tục từ 30 đến 40 ca khúc trong suốt đêm nhạc, mà còn vô tình khai sinh ra danh xưng "Nữ hoàng chân đất" gắn liền với sự nghiệp lẫy lừng của bà sau này.

Từ buổi chiều định mệnh trên nền gạch đổ nát của một quán lá sơ sài, mối lương duyên nghệ thuật giữa giọng hát khàn đục, bản năng của Khánh Ly và những ca từ triết lý sầu muộn của Trịnh Công Sơn đã chính thức bắt đầu. 

Giữa họ không tồn tại một tình yêu lứa đôi thông thường, mà là một sự tri kỷ sâu sắc, vượt qua mọi danh lợi đời thường. Cho đến nay, dù đã có nhiều thế hệ ca sĩ thể hiện nhạc Trịnh, nhưng cách xử lý tự nhiên, thiếu kỹ xảo của "Nữ hoàng chân đất" vẫn luôn được xem là chuẩn mực cảm xúc không thể thay thế.