Vụ ca sĩ Lệ Quyên phát ngôn thô tục, miệt thị fan: Luật sư nói có dấu hiệu vi phạm pháp luật

Những ngày qua, mạng xã hội Threads xôn xao trước việc tài khoản có dấu tick xanh mang tên lequyensinger liên tục để lại các bình luận công kích, thóa mạ một người dùng được cho là fan của nữ ca sĩ. Sự việc bắt nguồn từ một đoạn video Lệ Quyên đăng tải, trong đó cô tạo dáng với trang phục của một dân tộc thiểu số. Dưới bài đăng, một tài khoản bình luận bằng tiếng Anh với nội dung mang tính nhận xét, không có yếu tố xúc phạm.

Tuy nhiên, thay vì bỏ qua hoặc phản hồi ôn hòa, Lệ Quyên đã dùng những lời lẽ nặng nề để miệt thị, hạ thấp xuất thân, gia đình của người bình luận. Khi tài khoản này chia sẻ lại sự việc kèm dòng trạng thái bày tỏ sự tổn thương, nữ ca sĩ tiếp tục để lại thêm hai bình luận mang tính xúc phạm.

Theo tìm hiểu, tài khoản nói trên từng nhiều lần đăng bài thể hiện sự yêu mến và ủng hộ cách ứng xử của Lệ Quyên trên mạng xã hội. Trước đó, người này còn ca ngợi nữ ca sĩ là hình mẫu trong việc đáp trả các ý kiến tiêu cực. Chính điều này khiến phản ứng gay gắt của Lệ Quyên càng gây bất ngờ và vấp phải làn sóng chỉ trích từ cộng đồng mạng.

Khoảng hai năm trở lại đây, việc Lệ Quyên thường xuyên đối đáp với các bình luận trái chiều trên Facebook, Instagram và TikTok đã nhiều lần gây tranh cãi. Tuy nhiên, kể từ khi gia nhập Threads, tần suất và mức độ gay gắt trong các phát ngôn của cô được cho là gia tăng rõ rệt, với ngôn từ ngày càng thô tục và tiêu cực.

Sai với tư cách người dùng mạng và nghệ sĩ

Trao đổi với VietNamNet, luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) nhận định các bình luận từ tài khoản lequyensinger có dấu hiệu sử dụng ngôn ngữ công kích, xúc phạm cá nhân, cần được xem xét dưới cả hai góc độ: người dùng mạng xã hội và nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật.

Theo luật sư, với tư cách là công dân, người sử dụng mạng xã hội phải tuân thủ Luật An ninh mạng 2018, trong đó nghiêm cấm hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân khác. Ngoài ra, hành vi này còn có dấu hiệu vi phạm điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), với mức xử phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.

Luật sư Hoàng Hà cũng dẫn chiếu Theo ông, các phát ngôn trên có thể vi phạm Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (Quyết định 3196/QĐ-BVHTTDL năm 2021).

Tại Mục II, Quy tắc 7 - Ứng xử đối với công chúng, khán giả: Yêu cầu nghệ sĩ phải "Tôn trọng, lắng nghe, tiếp thu ý kiến đóng góp xác đáng của công chúng, khán giả để hoàn thiện bản thân và nâng cao chất lượng hoạt động nghệ thuật; Ứng xử chân thành, đúng mực, thân thiện và xây dựng hình ảnh đẹp của người hoạt động nghệ thuật với công chúng, khán giả; Không lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng, khán giả để trục lợi cá nhân dưới mọi hình thức”.

Tại Mục II, Quy tắc 8 - Ứng xử trên báo chí, truyền thông và không gian mạng: Yêu cầu cụ thể nghệ sĩ sử dụng tài khoản mạng xã hội cá nhân để tương tác, chia sẻ, đăng tải, cung cấp thông tin chính xác, tin cậy, có ích cho xã hội và đất nước; bình luận, phát ngôn đúng mực, có văn hóa, trách nhiệm.

"Việc dùng từ ngữ thô tục đi ngược lại hoàn toàn với quy tắc ứng xử có văn hóa này", luật sư Hà nói. 

Theo ông, nếu xác định các bình luận này xuất phát từ ca sĩ Lệ Quyên thì cô đang đối mặt với rủi ro pháp lý về việc bị xử phạt hành chính theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP vì hành vi xúc phạm người khác trên mạng xã hội. 

Đồng thời, về mặt nghề nghiệp, hành vi này vi phạm nghiêm trọng Bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động nghệ thuật, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh cá nhân và có thể chịu sự nhắc nhở hoặc xử lý từ cơ quan quản lý văn hóa, cụ thể là Cục NTBD (thuộc Bộ VHTT&DL) hoặc Sở VH-TT&DL.

Ai điều chỉnh được Lệ Quyên?

Theo ông, nếu xác định các bình luận này thực sự do ca sĩ Lệ Quyên đăng tải, nữ ca sĩ có thể đối mặt với nguy cơ bị xử phạt hành chính, đồng thời chịu sự nhắc nhở hoặc xem xét xử lý từ các cơ quan quản lý văn hóa như Cục Nghệ thuật Biểu diễn hoặc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Bàn về khả năng điều chỉnh hành vi của nghệ sĩ thông qua chế tài pháp luật, luật sư Hoàng Hà cho rằng hiệu quả chỉ mang tính ngắn hạn. Với những ngôi sao hạng A, yếu tố tác động mạnh mẽ hơn chính là phản ứng của dư luận, truyền thông chính thống và động thái từ cơ quan quản lý.

Luật sư Hà phân tích, không ít nghệ sĩ sẵn sàng chấp nhận nộp phạt để bảo vệ cái tôi cá nhân. Điều họ e ngại nhất vẫn là nguy cơ đánh mất hình ảnh trên truyền thông chính thống, phản ứng của đại chúng cũng như động thái từ cơ quan quản lý

Theo đó, pháp luật đóng vai trò là khung hành lang để cơ quan quản lý và xã hội dựa vào, tạo áp lực buộc nghệ sĩ phải điều chỉnh hành vi và thái độ ứng xử của mình.