Bê bối hồ sơ mất tích tại Jeju: Khép án vội vàng và những cái chết bị bỏ lại

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 26/8 yêu cầu tăng cường trách nhiệm của cảnh sát sau khi 4 trường hợp được trình báo mất tích tại đảo Jeju được phát hiện đã tử vong chỉ trong một tuần. Dù các vụ việc không có liên quan với nhau, hai hồ sơ lại được cùng một sĩ quan xử lý và đóng lại khi tình trạng của những người mất tích chưa được xác nhận.

“Trách nhiệm phải được tăng cường tương xứng với quy mô quyền lực”, ông Lee phát biểu tại cuộc họp nội các.

Tổng thống Hàn Quốc cho rằng cảnh sát có thể trở thành cơ quan nhà nước nắm giữ nhiều quyền lực nhất sau những cải cách tư pháp sắp tới. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận dư luận đang đặt câu hỏi liệu lực lượng này có đủ năng lực để gánh vác trách nhiệm tương ứng hay không.

Hồ sơ khép lại chỉ vài giờ sau khi trình báo

Tâm điểm của bê bối là trường hợp Jang Mi-ran, 37 tuổi. Người phụ nữ này được trình báo mất tích vào ngày 14/5, nhưng phải đến 104 ngày sau, thi thể mới được phát hiện.

Theo Cơ quan Cảnh sát tỉnh Jeju, trung sĩ Bu, 34 tuổi, thuộc Đồn cảnh sát Jeju Seobu, đã xử lý hồ sơ của Jang theo một cách bị đánh giá là bất thường.

Khoảng 18h43 ngày 14/5, gia đình trình báo Jang mất tích thông qua số điện thoại khẩn cấp 112. Chỉ vài giờ sau, trung sĩ Bu báo cáo rằng đã “liên lạc được với Jang” và đóng hồ sơ vào khoảng 21h16 cùng ngày.

Tuy nhiên, đến ngày 24/8, thi thể Jang được tìm thấy tại một trang trại trồng cọ trên đảo. Cảnh sát cho biết vị trí thi thể cho thấy người phụ nữ có thể đã tử vong do treo cổ.

Đáng chú ý, khi hoàn tất hồ sơ trên hệ thống quản lý trình báo mất tích, trung sĩ Bu lại phân loại trường hợp của Jang là “nạn nhân gặp tai nạn giao thông”.

Hệ thống quản lý của cảnh sát chia các trường hợp mất tích thành 4 nhóm gồm trẻ em và những trường hợp tương tự, người bỏ nhà đi, người đã tử vong và nạn nhân tai nạn giao thông.

Một hồ sơ khác do chính trung sĩ Bu xử lý cũng đang được đặc biệt chú ý. Đó là trường hợp một người đàn ông ngoài 60 tuổi được gia đình trình báo mất tích và sau đó được phát hiện đã tử vong vào cuối tuần qua.

Cảnh sát hiện rà soát toàn bộ 298 hồ sơ mất tích từng được trung sĩ Bu xử lý. Theo truyền thông Hàn Quốc, khoảng 10 hồ sơ đang được xem xét do có khả năng bị đóng không đúng quy trình.

Ngày 25/8, trung sĩ Bu xuất hiện tại phiên thẩm vấn trước khi bắt giữ tại Tòa án quận Jeju. Người này đối mặt với các cáo buộc liên quan đến việc kết thúc sai quy trình hai hồ sơ mất tích và xóa dữ liệu liên quan khỏi hệ thống máy tính, trong đó có các cáo buộc sao nhãng nhiệm vụ, làm giả hồ sơ và cản trở công vụ.

Tòa án sau đó ra lệnh bắt giữ trung sĩ Bu. Tuy nhiên, viên sĩ quan phủ nhận các cáo buộc, khẳng định ông thực sự đã liên lạc được với những người mất tích.

Hàng chục nghìn hồ sơ mất tích mỗi năm

Bê bối tại Jeju khiến quy trình xử lý các trường hợp mất tích ở Hàn Quốc nhận được sự chú ý lớn hơn.

Trong năm ngoái, cảnh sát nước này tiếp nhận 70.814 báo cáo về người trưởng thành mất tích. Số vụ trình báo vượt 70.000 mỗi năm kể từ năm 2022, dù cảnh sát cho biết phần lớn trường hợp được giải quyết trong vòng 30 ngày.

Trường hợp của Jang Mi-ran cho thấy hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra nếu một hồ sơ được đóng lại trước khi tình trạng của người mất tích được xác nhận. Sau hơn ba tháng không có thông tin, thi thể người phụ nữ cuối cùng được tìm thấy tại một địa điểm cách xa thời điểm trình báo ban đầu.

Quyền Tổng giám đốc Cảnh sát Quốc gia Yoo Jae-seong đã lên tiếng xin lỗi người dân và cam kết ngăn tình trạng tương tự tái diễn. Trong thời gian chờ nâng cấp hệ thống quản lý, cảnh sát cũng yêu cầu các sĩ quan phải có sự phê duyệt của cấp trên trước khi đóng hồ sơ mất tích.

Tranh cãi khi cảnh sát sắp được trao thêm quyền

Bê bối tại Jeju diễn ra đúng lúc hệ thống điều tra hình sự Hàn Quốc chuẩn bị có sự thay đổi đáng kể.

Tháng 7, Quốc hội Hàn Quốc thông qua sửa đổi Luật Tố tụng hình sự, theo đó bãi bỏ quyền điều tra bổ sung của công tố viên. Nếu thay đổi có hiệu lực vào tháng 10 như dự kiến, cảnh sát sẽ chịu trách nhiệm chính đối với các vụ án hình sự thông thường, từ mở điều tra, xử lý cho đến kết thúc và thực hiện các bước xác minh tiếp theo.

Công tố viên chủ yếu đảm nhiệm việc truy tố và lập cáo trạng. Trong trường hợp cho rằng hồ sơ do cảnh sát chuyển sang cần điều tra thêm, công tố viên chỉ có thể yêu cầu cảnh sát thực hiện mà không còn trực tiếp can thiệp như trước.

Những người phản đối sửa đổi lo ngại việc này có thể làm giảm hiệu quả xử lý các vụ án phức tạp và tăng nguy cơ cảnh sát tự khép lại vụ việc mà thiếu sự giám sát của công tố viên.

Loạt hồ sơ mất tích tại Jeju vì vậy tiếp tục kéo cuộc tranh luận về quyền điều tra bổ sung của công tố viên trở lại tâm điểm.

Jeong Jeom-sig, lãnh đạo đảng Quyền lực Nhân dân đối lập, kêu gọi dừng ngay việc bãi bỏ quyền điều tra bổ sung, đồng thời cảnh báo niềm tin của công chúng đối với cảnh sát đang bị lung lay. Ông cho rằng sau khi công tố viên mất quyền điều tra bổ sung vào tháng 10, nguy cơ những vụ án bị “ém nhẹm” có thể gia tăng.

Ở chiều ngược lại, đảng Dân chủ tìm cách kiểm soát những hệ lụy chính trị từ vụ việc. Han Byung-do, lãnh đạo đảng tại Quốc hội, cho biết sẽ thúc đẩy cải tổ toàn diện lực lượng cảnh sát và xây dựng một hệ thống điều tra có thể giành được niềm tin của công chúng.

“Khi quyền lực của cảnh sát tăng lên, năng lực điều tra, trách nhiệm giải trình và tính minh bạch cùng với sự kiểm soát dân chủ cũng phải tăng theo”, ông Han nói.

Thùy Dương (SHTT)