Biến số Houthi trong xung đột Mỹ - Israel và Iran

Cuộc đối đầu giữa Mỹ, Israel và Iran đang khiến tình hình Trung Đông rơi vào vòng xoáy bất ổn. Tuy nhiên, một diễn biến đáng chú ý là lực lượng Houthi tại Yemen – vốn từng nhiều lần tấn công các mục tiêu của Mỹ và Israel kể từ khi xung đột Gaza bùng phát vào tháng 10-2023 – lại chưa có động thái quân sự rõ ràng trong giai đoạn căng thẳng hiện nay.

Theo các nhà phân tích, sự im lặng này không đồng nghĩa với việc Houthi đứng ngoài cuộc. Ông Luca Nevola, nhà phân tích cấp cao về Yemen và khu vực vùng Vịnh tại tổ chức ACLED, cho rằng khả năng lực lượng này can thiệp vào cuộc xung đột vẫn hiện hữu. Tuy nhiên, việc tham gia có thể diễn ra theo từng bước thay vì ngay lập tức leo thang. Ở thời điểm hiện tại, Houthi được cho là muốn tránh nguy cơ trở thành mục tiêu trả đũa trực tiếp của Mỹ và Israel.

Một trong những nguyên nhân khiến nhóm này thận trọng hơn là những tổn thất nghiêm trọng về nhân sự trong thời gian qua. Tháng 8-2025, một cuộc không kích của Israel đã khiến ít nhất 12 nhân vật lãnh đạo của Houthi thiệt mạng, trong đó có Ahmed al-Rahawi – người đứng đầu bộ máy của lực lượng này tại thủ đô Sanaa – và Tham mưu trưởng Mohammed al-Ghumari. Đây được xem là một trong những đòn đánh nặng nề nhất mà Houthi phải chịu trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel.

Những tổn thất này, cùng với nhiều cuộc tấn công khác trong năm 2025, khiến lực lượng Houthi trở nên cảnh giác hơn. Theo ông Nevola, nhóm này dường như đặc biệt lo ngại trước khả năng bị tình báo Israel theo dõi và các lãnh đạo có thể trở thành mục tiêu ám sát.

Trong khi đó, một số nhà quan sát cho rằng Houthi có thể là “quân bài dự phòng” trong chiến lược của Iran. Nhà bình luận chính trị Yemen Sadam al-Huraibi nhận định lực lượng này sẽ tham chiến nếu Tehran đưa ra yêu cầu. Theo ông, Iran có thể không muốn tung toàn bộ lực lượng đồng minh cùng lúc mà giữ lại Houthi cho giai đoạn sau của cuộc đối đầu.

Ông Huraibi cho rằng việc Houthi tham gia vào xung đột có thể chỉ còn là vấn đề thời gian nếu căng thẳng tiếp tục leo thang. Theo nhận định của ông, lực lượng này đang chuẩn bị cho khả năng chiến sự xảy ra tại Sanaa cũng như các khu vực mà họ kiểm soát.

Quan điểm này cũng được ông Nevola chia sẻ. Ông cho rằng khi các thành phần trong “trục kháng cự” liên tiếp chịu sức ép quân sự, việc duy trì hoạt động lâu dài từ Yemen và bảo vệ lực lượng Houthi như một điểm tựa chiến lược có thể trở thành ưu tiên quan trọng.

Ở góc nhìn khác, nhà nghiên cứu Adel Dashela từ Học viện Mesa Global nhận định Houthi vẫn muốn giữ hình ảnh là một lực lượng độc lập, không hoàn toàn phụ thuộc vào chỉ đạo từ Tehran. Chính vì vậy, nhóm này có thể chưa muốn tuyên bố tham chiến chính thức ở thời điểm hiện tại.

Dù chịu nhiều thiệt hại, năng lực quân sự của Houthi vẫn chưa bị loại bỏ. Lãnh đạo lực lượng này, Abdel-Malik al-Houthi, từng tuyên bố Yemen đứng về phía Iran và khẳng định lực lượng của ông sẵn sàng tham gia cuộc chiến bất cứ lúc nào tùy thuộc vào diễn biến tình hình.

Theo ông Huraibi, Houthi vẫn có khả năng gây sức ép tại khu vực biển Đỏ, đồng thời sử dụng máy bay không người lái và tên lửa để tấn công các mục tiêu ở Israel. Trong bối cảnh Iran liên tục phóng tên lửa vào Israel và một số quốc gia vùng Vịnh trong tuần qua, hệ thống phòng không của các nước này có thể bị quá tải, khiến các đòn tấn công bổ sung từ Houthi trở nên nguy hiểm hơn.

Ông Nevola cho rằng những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm xa và tên lửa từ Yemen có thể phát huy hiệu quả mạnh hơn ở giai đoạn sau của xung đột, khi các hệ thống phòng thủ chưa kịp phục hồi hoàn toàn. Việc mở thêm một mặt trận từ phía nam cũng có thể tạo thêm áp lực đối với Israel.

Tuy vậy, ông Huraibi lưu ý rằng những biến động tại Iran và các tổn thất nhân sự gần đây cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tinh thần của lực lượng Houthi. Theo ông, Iran đóng vai trò biểu tượng tôn giáo quan trọng đối với nhóm này, vì vậy khi Tehran chịu tổn thất, tinh thần chiến đấu của các lực lượng đồng minh trong khu vực, bao gồm cả tại Yemen, cũng có thể bị tác động.