"Bóng ma" chiến tranh tiêu hao: Thế giới chao đảo khi xung đột Iran vượt tầm kiểm soát

aA

Dù từng được kỳ vọng sẽ kết thúc chóng vánh nhờ ưu thế quân sự của Mỹ và Israel, cuộc chiến tại Iran hiện đã bước sang tuần thứ tư với những diễn biến khó lường. Việc xung đột kéo dài không chỉ đẩy Trung Đông vào biển lửa mà còn đang trực tiếp đe dọa an ninh năng lượng và sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu.

Từ kỳ vọng "chiến thắng nhanh" đến thực tế sa lầy

Chỉ mới vài tuần trước, dư luận thế giới vẫn còn tin rằng căng thẳng giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran sẽ sớm hạ nhiệt. Niềm tin này dựa trên kịch bản về một chiến dịch chớp nhoáng với sức mạnh áp đảo, tương tự như những gì đã diễn ra vào tháng 5/2025. Thậm chí, vào ngày 9/3, Tổng thống Donald Trump còn tự tin khẳng định chiến dịch đang vượt tiến độ và ngày tàn của xung đột đã cận kề.

Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường đã dội một gáo nước lạnh vào những tuyên bố lạc quan đó. Thay vì một "cuộc dạo chơi ngắn" như mô tả của ông chủ Nhà Trắng, cuộc chiến đã sa lầy và mở rộng phạm vi tấn công sang các hạ tầng năng lượng trọng yếu. Việc Iran quyết liệt phong tỏa eo biển Hormuz và đáp trả vào các quốc gia vùng Vịnh cho thấy Tehran sẵn sàng cho một cuộc quyết đấu sinh tử, đẩy Washington và Tel Aviv vào thế trận tiêu hao đầy rủi ro.

Ngòi nổ năng lượng và "cơn ác mộng" 100 USD/thùng

Hệ lụy rõ ràng và trực tiếp nhất của việc chiến sự kéo dài chính là sự rung chuyển trên thị trường năng lượng. Với việc eo biển Hormuz – nơi lưu thông 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt toàn cầu – bị đình trệ, các chuyên gia tài chính từ Goldman Sachs và GMO cảnh báo cái giá phải trả sẽ vô cùng đắt đỏ. Việc giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng không còn là kịch bản xa vời mà đã trở thành một nguy cơ hiện hữu.

24-1774315290-bong-ma-chien-tranh-tieu-hao-the-gioi-chao-dao-khi-xung-dot-iran-vuot-tam-kiem-soat — Diễn biến giá dầu Brent từ khi chiến sự Mỹ, Israel với Iran bùng phát ngày 28/2. Đồ họa: Guardian

Sự đứt gãy nguồn cung này đang tạo ra một hiệu ứng domino lên nền kinh tế thế giới. Tại châu Âu, lạm phát có thể tăng thêm 2 điểm phần trăm, đẩy các cường quốc sản xuất như Đức và Italy vào suy thoái. Trong khi đó, các quốc gia châu Á như Nhật Bản, Ấn Độ và Pakistan đang phải đối mặt với áp lực ngân sách khủng khiếp khi giá năng lượng leo thang. Ngay cả Mỹ, dù có khả năng tự chủ dầu mỏ, cũng không đứng ngoài vòng xoáy khi nguy cơ lạm phát quay trở lại có thể làm đảo lộn mọi tính toán chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang.

Rạn nứt liên minh và bài toán chính trị của ông Trump

Cuộc chiến kéo dài không chỉ bào mòn kinh tế mà còn làm lộ rõ những rạn nứt trong mối quan hệ giữa Mỹ và Israel. Sự kiện Israel tấn công mỏ khí đốt South Pars của Iran mà không thông qua Washington đã khiến Tổng thống Trump công khai bày tỏ sự không hài lòng. Trong khi Israel coi đây là cuộc chiến sinh tồn và sẵn sàng leo thang, Mỹ lại bắt đầu lo ngại về một "cuộc chiến bất tận" khác tại Trung Đông – điều đi ngược lại cam kết tranh cử của ông Trump.

Đối với ông Trump, mỗi ngày chiến sự kéo dài là một đòn giáng vào uy tín chính trị trước thềm cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11. Gánh nặng chi phí quân sự khổng lồ cùng nguy cơ mất đi sự ủng hộ của cử tri đang đặt ông trước áp lực phải tìm kiếm một "lối thoát khả thi". Tuy nhiên, việc Iran bác bỏ mọi tuyên bố về đàm phán và khẳng định sẽ tiếp tục "tăng cái giá phải trả" cho đối phương cho thấy cánh cửa ngoại giao vẫn đang đóng chặt.

Tương lai bất định

Khi tiếng bom vẫn nổ vang tại trung tâm Tehran và các tàu dầu vẫn bị kẹt ngoài khơi Hormuz, thế giới đang phải nín thở theo dõi từng động thái của các bên. Một cuộc chiến kéo dài không chỉ là phép thử về tiềm lực quân sự hay kho vũ khí phòng thủ, mà còn là bài kiểm tra về sức chịu đựng của nền kinh tế toàn cầu. Nếu không sớm tìm được lối thoát, cái giá của xung đột sẽ không chỉ dừng lại ở biên giới Trung Đông mà sẽ lan tỏa đến từng bữa ăn và hóa đơn sưởi ấm của các gia đình trên toàn thế giới.