Chính quyền Tổng thống Donald Trump viện dẫn lý do an ninh để thúc đẩy phòng khiêu vũ trị giá 600 triệu USD, song các cựu quan chức cho rằng Nhà Trắng đã có một căn hầm bí mật đủ khả năng bảo vệ tổng thống.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Nhà Trắng cần một phòng khiêu vũ quy mô lớn, không chỉ phục vụ các sự kiện mà còn tăng cường khả năng bảo vệ ông cùng những người kế nhiệm trước các mối đe dọa nghiêm trọng.

Lập luận này được các luật sư của ông Trump đưa ra trong vụ kiện liên quan đến dự án khu phức hợp phòng khiêu vũ trị giá 600 triệu USD. Phía chính quyền cho rằng công trình có vai trò quan trọng đối với an ninh quốc gia và cần được tiếp tục triển khai.

Người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle khẳng định dự án cải tạo Cánh Đông có liên quan chặt chẽ đến an ninh của tổng thống, khuôn viên Nhà Trắng và một số hạ tầng an ninh quan trọng khác.

Theo Ingle, những âm mưu tấn công từng bị ngăn chặn tại sự kiện UFC Freedom 250 ở Nhà Trắng gần đây cho thấy nhu cầu tăng cường các biện pháp bảo vệ.

04-1788492555-can-ham-bi-mat-duoi-nha-trang-va-tranh-cai-ve-du-an-phong-khieu-vu-600-trieu-usd
Tổng thống George W. Bush (phải) và phó tổng thống Dick Cheney tại PEOC ngày 11/09/2001. Ảnh: Nhà Trắng

Lục quân Mỹ cũng nhiều lần cho rằng phòng khiêu vũ mới sẽ giúp nâng cao khả năng bảo vệ Nhà Trắng trước nguy cơ từ máy bay không người lái (UAV), loại mối đe dọa được nhận định ngày càng phổ biến.

Dự án có diện tích hơn 8.300 m2, sức chứa gần 1.000 người, được ông Trump đề xuất vào tháng 7/2025 và khởi công tháng 10 cùng năm. Công trình được xây dựng thay thế Cánh Đông Nhà Trắng, nhưng nhanh chóng vướng kiện tụng do bị cho là chưa đáp ứng đầy đủ các quy trình đánh giá và phê duyệt cần thiết.

Các tòa cấp dưới từng yêu cầu dừng thi công. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao cho phép ông Trump tiếp tục xây dựng trong thời gian xem xét kháng cáo.

Trái với lập luận rằng phòng khiêu vũ mới cần thiết để bảo đảm an ninh, một số cựu quan chức Mỹ cho rằng Nhà Trắng đã sở hữu cơ sở có chức năng tương tự từ nhiều năm trước.

Trong nhiều thập kỷ, cơ sở trú ẩn của Nhà Trắng là một khu vực nhỏ nằm dưới Cánh Đông, được xây dựng trong Thế chiến II nhằm bảo vệ Tổng thống Franklin D. Roosevelt khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Cơ sở này được biết đến với tên Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổng thống (PEOC). Đây cũng từng là nơi Mật vụ Mỹ đưa Phó Tổng thống Dick Cheney và Đệ nhất phu nhân Laura Bush đến trú ẩn trong vụ khủng bố ngày 11/9/2001.

Theo nhà báo Ronald Kessler, chính vụ khủng bố 11/9 đã thúc đẩy Nhà Trắng xây dựng một cơ sở an toàn mới có mức độ kiên cố cao hơn nhằm bảo vệ tổng thống.

Công trình được xây dựng dưới bãi cỏ phía Bắc Nhà Trắng từ năm 2010. Lý do được công khai khi đó là nâng cấp hệ thống điện và điều hòa không khí. Tuy nhiên, khoản kinh phí được công bố lên tới 376 triệu USD khiến lý do này bị đặt dấu hỏi.

Kessler cho biết căn hầm mới nằm sâu ít nhất 5 tầng và được hoàn thành gần cuối nhiệm kỳ Tổng thống Barack Obama. Theo ông, cơ sở này có khả năng bảo vệ toàn bộ nhân sự tại Cánh Tây trong thời gian dài nếu xảy ra một cuộc tấn công bằng vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Căn hầm nằm sâu hơn 18 m dưới khu phức hợp Nhà Trắng, có thang máy riêng và được thiết kế để đối phó với nhiều loại nguy cơ. Bên trong có lượng lương thực đủ sử dụng trong nhiều tháng cùng hệ thống lọc không khí độc lập.

Theo Kessler, cơ sở này còn đóng vai trò là trung tâm điều hành an toàn, giúp tổng thống và nhóm quan chức cấp cao tiếp tục quản lý đất nước trong những thời điểm khủng hoảng.

Sau khi ông Trump nhậm chức, các quan chức cấp cao được cho là đã tới khảo sát căn hầm vốn được xếp vào diện bí mật này.

Kessler và một số cựu quan chức đều thừa nhận tổng thống cần một cơ sở an toàn để ứng phó với các mối đe dọa nghiêm trọng. Ông cho rằng việc bảo đảm khả năng duy trì hoạt động của chính phủ trong khủng hoảng là vấn đề đặc biệt quan trọng.

Tuy nhiên, hai cựu quan chức Mỹ lại nghi ngờ lập luận của Nhà Trắng rằng căn hầm bí mật hiện có không đủ kiên cố. Theo họ, những thông số kỹ thuật của cơ sở cũ vốn đã bao gồm nhiều tiêu chuẩn an toàn mà chính quyền đang áp dụng cho khu phức hợp phòng khiêu vũ mới.

Hai người cũng cảnh báo việc chính quyền đột ngột phá dỡ Cánh Đông có thể khiến những cơ sở nằm bên dưới bị lộ, từ đó phát sinh nguy cơ đối với an ninh quốc gia.

PEOC được cho là nằm khoảng 6 m dưới Cánh Đông. Vì vậy, các cựu quan chức lo ngại cơ sở này có thể đã bị phá hủy hoặc hư hại trong quá trình thi công công trình mới.

Trong khi tranh cãi pháp lý vẫn tiếp diễn, Nhà Trắng đang đẩy nhanh tiến độ dự án trước khi bất kỳ lệnh đình chỉ nào của tòa án có hiệu lực.

Các quan chức cho biết vào đầu tháng, công trình đã hoàn thành khoảng 65%. Khoảng 250 công nhân được huy động làm việc 20 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần nhằm rút ngắn thời gian thi công.

Theo chính quyền, dự án có phần ngầm sâu khoảng 5 tầng và phần lớn hạng mục dưới lòng đất đã hoàn thành. Một số khu vực của công trình đã vươn lên khoảng 21 m so với mặt đất, theo thông tin các quan chức cung cấp cho Tòa án Tối cao.

Joshua Fisher, quan chức Nhà Trắng phụ trách quản lý dự án, cảnh báo việc dừng thi công ở thời điểm hiện tại có thể khiến gần một năm công sức bị xóa bỏ.

Ông nói với Tòa án Tối cao rằng nếu lệnh đình chỉ kéo dài, phần công trình đã xây dựng có thể phải tháo dỡ toàn bộ, kéo theo tình trạng xáo trộn và những nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng trong quá trình xử lý.

QT (SHTT)