Bầu không khí thương mại giữa hai siêu cường kinh tế thế giới vừa bị đốt nóng trở lại sau những động thái cứng rắn từ phía Washington.

Ngày 13/6, chính phủ Trung Quốc đã chính thức lên tiếng tuyên bố kiên quyết phản đối việc Mỹ đưa một số doanh nghiệp lớn hàng đầu của nước này vào danh sách các công ty quân sự. Bắc Kinh thẳng thắn chỉ trích động thái trên của Mỹ đã hoàn toàn phớt lờ và đi ngược lại những nhận thức chung mang tính xây dựng mà Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vừa đạt được tại cuộc gặp thượng đỉnh diễn ra vào tháng trước.

Ngòi nổ của làn sóng phản đối này bắt nguồn từ quyết định ngày 9/6 của Bộ Quốc phòng Mỹ. Cơ quan này đã bất ngờ bổ sung một số doanh nghiệp lớn của Trung Quốc không thuộc sở hữu nhà nước vào danh sách các thực thể bị Washington cáo buộc là có mối liên hệ mật thiết với quân đội Trung Quốc. Đáng chú ý trong danh sách bị trừng phạt lần này có sự xuất hiện của hãng sản xuất xe điện đình đám BYD cùng hai tập đoàn công nghệ khổng lồ là Alibaba và Baidu. Việc phải ghi tên vào danh sách đen này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp trên sẽ hoàn toàn bị tước bỏ quyền tham gia đấu thầu và thực hiện các hợp đồng quốc phòng của Mỹ.

Pentagon adds Alibaba, Baidu and BYD to Chinese military firms list, expanding scrutiny of Beijing-linked companies
Loạt công ty Trung Quốc bị Mỹ đưa vào "danh sách đen".

Cáo buộc lạm dụng quyền lực và đòn giáng vào mối quan hệ kinh tế song phương

Phản pháo lại bước đi của phía Mỹ, trong tuyên bố chính thức phát đi ngày 14/6, Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc đã không ngần ngại chỉ trích gay gắt hành động của Washington. Vị đại diện này khẳng định việc đưa loạt doanh nghiệp tư nhân hàng đầu vào danh sách quân sự là bằng chứng rõ ràng cho thấy “phía Mỹ đã phớt lờ những nhận thức chung đạt được trong cuộc gặp giữa nguyên thủ hai nước tại Bắc Kinh”.

Không dừng lại ở đó, Bộ Thương mại Trung Quốc còn lên án việc chính quyền Mỹ “coi nhẹ lợi ích tổng thể của quan hệ kinh tế và thương mại song phương, liên tục mở rộng khái niệm an ninh quốc gia và lạm dụng quyền lực nhà nước để chèn ép các doanh nghiệp Trung Quốc một cách vô lý”. Trước những áp lực bủa vây từ phía Mỹ, cả ba ông lớn bị gọi tên là BYD, Alibaba và Baidu trước đó cũng đều đồng loạt lên tiếng khẳng định rằng hoàn toàn không có bất kỳ cơ sở hay bằng chứng thực tế nào để đưa các công ty này vào danh sách cáo buộc nói trên.

Canh bạc lật kèo sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Tập

Quyết định cứng rắn của Bộ Quốc phòng Mỹ được đưa ra trong một bối cảnh khá bất ngờ, ngay sau khi mối quan hệ giữa hai nước vừa có dấu hiệu hạ nhiệt. Vào giữa tháng 5 vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã có chuyến công du tới Bắc Kinh để tham gia cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Tại bàn đàm phán cấp cao thời điểm đó, hai nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới đã đạt được sự đồng thuận chung khi nhất trí cùng nhau thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương. Kế hoạch cụ thể bao gồm việc Trung Quốc sẽ chủ động tăng cường thu mua các mặt hàng nông sản và dòng máy bay của hãng Boeing từ phía Mỹ. Đồng thời, hai quốc gia cũng thống nhất sẽ thành lập các hội đồng riêng biệt chuyên trách về mảng thương mại và đầu tư để tạo điều kiện phát triển cho doanh nghiệp đôi bên.

Chính vì vậy, đòn trừng phạt bất ngờ nhắm vào BYD, Alibaba và Baidu từ phía Washington đã tạo ra một cú sốc lớn, đe dọa trực tiếp đến những nỗ lực ngoại giao vừa được nhen nhóm và đặt mối quan hệ thương mại Mỹ - Trung trước những rủi ro rạn nứt mới đầy khó lường.