Một thông tin gây rúng động giới tài chính vừa được tờ New York Times công bố vào tối ngày 11/1 (theo giờ Mỹ): Các công tố viên liên bang đã chính thức khởi động một cuộc điều tra hình sự nhắm trực tiếp vào người đứng đầu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) - ông Jerome Powell.
Chủ tịch Fed Jerome Powell - Ảnh: Bloomberg.

Trong một đoạn video được đăng tải công khai trên tài khoản mạng xã hội X của Fed, ông Powell tiết lộ rằng vào thứ Sáu vừa qua, Bộ Tư pháp Mỹ đã gửi trát triệu tập của đại bồi thẩm đoàn tới Fed. Động thái này đi kèm với lời đe dọa truy tố hình sự liên quan đến các nội dung mà ông Powell đã điều trần trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vào tháng 6 năm ngoái. Tâm điểm của vụ việc xoay quanh dự án cải tạo các tòa nhà văn phòng của Fed tại Washington – một dự án quy mô lớn và kéo dài nhiều năm.

Tuy nhiên, người đứng đầu Ngân hàng Trung ương Mỹ khẳng định nguyên nhân sâu xa của cuộc điều tra không nằm ở những viên gạch hay chi phí xây dựng, mà bắt nguồn từ cuộc xung đột về đường lối chính sách tiền tệ. Ông Powell cho rằng hành động pháp lý này xuất phát từ việc Fed kiên quyết thiết lập lãi suất "dựa trên đánh giá tốt nhất về điều gì có lợi cho công chúng, thay vì làm theo mong muốn của Tổng thống Mỹ Donald Trump".

"Không ai, và chắc chắn là không phải Chủ tịch Fed, đứng trên pháp luật. Nhưng hành động chưa từng có tiền lệ này cần được nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn, với các mối đe dọa và sức ép liên tục từ chính quyền," ông Powell nhấn mạnh trong video. Ông đặt ra vấn đề cốt lõi: Liệu chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục dựa trên các dữ liệu kinh tế khách quan, hay sẽ bị chi phối bởi những áp lực và sự đe dọa mang tính chính trị.

Mâu thuẫn giữa Nhà Trắng và Fed đã âm ỉ từ lâu. Trong năm qua, Tổng thống Donald Trump đã liên tục công kích ông Powell và Fed vì không thực hiện cắt giảm lãi suất nhanh và mạnh như yêu cầu của ông. Thậm chí, Tổng thống từng đe dọa kiện và sa thải Chủ tịch Fed. Đỉnh điểm của sự can thiệp nhân sự là khi ông Trump thông báo sa thải bà Lisa Cook, thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, nhưng quyết định này đã bị Tòa phúc thẩm liên bang tại Washington ngăn chặn.

Riêng về dự án cải tạo trụ sở – cái cớ dẫn đến cuộc điều tra hiện tại – căng thẳng đã bùng nổ từ tháng 7/2025. Khi đó, Tổng thống Trump đã đến thăm công trường và tranh cãi trực tiếp với ông Powell ngay trước ống kính máy quay về chi phí hạ tầng. Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống chỉ trích ông Powell quản lý "quá tệ" khi chi tới "3 tỷ USD cho công việc lẽ ra chỉ tốn 50 triệu USD". Nhà Trắng khi đó cũng tuyên bố đang tiến hành điều tra vụ việc.

Tờ New York Times cho biết, thông tin về cuộc điều tra đưa tin trước đó dẫn nguồn từ Văn phòng Công tố viên Mỹ tại Đặc khu Columbia, đã vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Quốc hội.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ, đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ động thái này. Ông Tillis tuyên bố sẽ phản đối việc phê chuẩn bất kỳ người kế nhiệm nào do ông Trump đề cử cho vị trí của ông Powell, cũng như bất kỳ ứng viên nào khác cho Hội đồng Thống đốc Fed "cho đến khi vấn đề pháp lý này được giải quyết hoàn toàn".

"Không còn nghi ngờ gì nữa. Các cố vấn trong chính quyền Trump đang tích cực thúc đẩy chấm dứt sự độc lập của Fed. Giờ đây, sự độc lập và uy tín của Bộ Tư pháp cũng đang bị đặt dấu hỏi," ông Tillis kết luận đầy lo ngại.

Được biết, nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell dự kiến sẽ kết thúc vào tháng 5/2026, tuy nhiên nhiệm kỳ của ông với tư cách là thành viên Hội đồng Thống đốc sẽ kéo dài đến tận năm 2028. Cuộc đối đầu pháp lý này hứa hẹn sẽ tạo ra những biến động khó lường cho thị trường tài chính và thể chế chính trị Mỹ trong thời gian tới.