Cuối ngày thứ Hai theo giờ Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã sa thải Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Lisa Cook. Thông tin này được viết trong một bức thư đăng trên mạng xã hội Truth Social.

Theo CNBC, đây là động thái chưa từng có tiền lệ, làm gia tăng áp lực lên ngân hàng trung ương Mỹ.    

Ông Trump viết: “Theo thẩm quyền của tôi theo Điều II Hiến pháp Hoa Kỳ và Đạo luật Cục Dự trữ Liên bang năm 1913, đã được sửa đổi, bà bị bãi nhiệm khỏi Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang, có hiệu lực ngay lập tức”.  

Chính quyền ông Trump cáo buộc bà Cook phạm tội gian lận thế chấp. Cụ thể, bà bị cáo buộc khai báo hai tài sản khác nhau là nơi cư trú chính cùng một thời điểm.

Giám đốc Cơ quan Quản lý Tài chính Nhà ở Liên bang Bill Pulte đã công khai cáo buộc bà Cook gian lận thế chấp vào ngày 20/8 và gửi đơn tố cáo hình sự đến Bộ Tư pháp.

Ông Trump viện dẫn đơn tố cáo này trong thư và cho rằng “có đủ lý do để tin rằng bà đã khai báo sai trong một hoặc nhiều thỏa thuận thế chấp”.

Sau khi cáo buộc của ông Pulte lan truyền tuần trước, ông Trump nhanh chóng yêu cầu Thống đốc Cook từ chức. Ông viết trên mạng xã hội: “Bà Cook phải từ chức ngay lập tức!!!”

Cùng ngày, Thống đốc Lisa Cook tuyên bố bà “không muốn bị ép buộc để phải từ chức chỉ vì một số câu hỏi được nêu trên một bài đăng”.  

Hai ngày sau, ông Trump cho biết ông sẽ sa thải nếu bà không từ chức. Ông nói với các phóng viên vào ngày 22/8: “Những gì bà ấy làm là điều tệ hại”.

Quyết định sa thải của ông Trump có khả năng gây ra tranh chấp pháp lý. Theo New York Times, Tòa án Tối cao có thể can thiệp nếu một thẩm phán cho phép bà Cook tiếp tục giữ vị trí trong quá trình tiến hành các thủ tục pháp lý.  

Quốc hội Mỹ đã giới hạn quyền của tổng thống trong việc tự ý sa thải thống đốc Fed theo Đạo luật Cục Dự trữ Liên bang năm 1913. Luật quy định tổng thống chỉ có thể sa thải “khi có lý do chính đáng”. Mặc dù luật không nêu rõ “lý do” là gì, nhưng theo lịch sử, đó được hiểu là hành vi sai trái hoặc bỏ bê nhiệm vụ.

Nếu ông Trump thành công trong việc sa thải thống đốc Fed, ông sẽ được đề cử người thay thế và định hình lại Hội đồng Thống đốc Fed trong vài năm tới. Nhiệm kỳ của thống đốc Fed thường kéo dài 14 năm. Bà Cook là phụ nữ da màu đầu tiên làm thống đốc Fed.

Trong 7 thống đốc Fed hiện tại, ông Trump bổ nhiệm hai người là Christopher Waller và Michelle Bowman. Ông Trump cũng đề cử ông Powell làm Chủ tịch Fed năm 2017.

Một vị trí khác đã trống hồi đầu năm nay khi bà Adriana Kugler đột ngột từ chức. Ông Trump đã đề cử Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Stephen Miran vào vị trí này.

Động thái này làm gia tăng lo ngại về tính độc lập của Fed dưới chính quyền ông Trump. Ông Trump đã nhiều lần chỉ trích ngân hàng trung ương và Chủ tịch Powell vì không cắt giảm lãi suất.

Chủ tịch Fed Powell đến nay vẫn cứng rắn trước áp lực từ ông Trump, dù tổng thống dọa sa thải ông trước khi nhiệm kỳ chủ tịch kết thúc vào năm tới.

Tuy nhiên, trong bài phát biểu ngày 22/8 tại hội nghị thường niên của Fed ở Jackson Hole, ông Powell cho biết Fed có thể cắt giảm lãi suất một cách thận trọng nếu các điều kiện được đảm bảo.