Chiến dịch răn đe Iran ngốn hàng tỷ USD, nước Mỹ đứng trước bài toán khó

Theo Politico, đợt điều động hàng chục tàu chiến, máy bay chiến đấu và trinh sát tới Trung Đông là màn phô diễn hỏa lực lớn nhất của Washington tại khu vực kể từ sau chiến tranh Iraq. Mục tiêu được cho là nhằm răn đe Iran, song chi phí đi kèm ngày một phình to.

Thượng nghị sĩ Ruben Gallego đã công khai chỉ trích việc chính quyền dàn trải mục tiêu từ Venezuela đến Iran trong lúc người dân Mỹ phải đối mặt với vật giá leo thang và thất nghiệp gia tăng. Ông đặt câu hỏi về ưu tiên thực sự của Nhà Trắng, khi nguồn lực quốc gia tiếp tục chảy vào những cuộc đối đầu ở xa thay vì tập trung cho đời sống trong nước.

Cựu kiểm soát viên Lầu Năm Góc Elaine McCusker ước tính riêng phần năng lực quân sự bổ sung từ cuối tháng 12/2025 đã tiêu tốn khoảng 350-370 triệu USD, chủ yếu cho nhiên liệu, vận chuyển và vận hành. Theo phân tích ngân sách quốc phòng năm 2026, hai nhóm tác chiến tàu sân bay ngoài khơi Oman tiêu tốn khoảng 16 triệu USD mỗi ngày. Trong điều kiện bình thường, chi phí duy trì một nhóm tác chiến đã vào khoảng 1 tỷ USD mỗi năm, và con số này còn tăng nếu thời gian triển khai kéo dài.

Tạp chí Maritime Executive từng dẫn cảnh báo từ Hải quân Mỹ rằng việc kéo dài triển khai sẽ làm suy giảm mức độ sẵn sàng chiến đấu, trì hoãn bảo trì và bào mòn trang thiết bị lẫn tinh thần thủy thủ đoàn. Một số chuyên gia dự báo nếu đàm phán kéo dài đến giữa tháng 3, tổng chi phí duy trì lực lượng có thể vượt mốc 500 triệu USD. Ngoài ra, theo chuyên gia hải quân Bryan Clark, việc điều động hàng chục máy bay chiến đấu và trinh sát cũng đã tiêu tốn hàng chục triệu USD.

Trong bối cảnh đó, nhà bình luận Marc Champion của Bloomberg cho rằng khả năng Donald Trump lựa chọn phương án quân sự ngày càng rõ rệt. Ông nhận định lần này Washington có thể không dừng ở các đòn không kích giới hạn, mà đối mặt nguy cơ một cuộc xung đột kéo dài, thiếu mục tiêu rõ ràng. Theo ông Champion, những ràng buộc từ quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với Tehran đã đẩy ông Trump vào thế khó, với rất ít lối thoát nếu không hạ thấp yêu cầu.

Ở chiều ngược lại, lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei giữ lập trường cứng rắn, khiến nguy cơ xung đột càng thêm hiện hữu. Khảo sát của Quinnipiac University hồi tháng 1 cho thấy 70% người Mỹ phản đối chiến tranh, trong khi chỉ 18% ủng hộ và đa số cho rằng tổng thống nên tham vấn Quốc hội trước khi hành động.

Một số nhà phân tích cảnh báo sự tự tin dựa trên các tiền lệ gần đây có thể dẫn tới những quyết định nóng vội. Tuy nhiên, chuyên gia năng lượng Javier Blas nhấn mạnh rằng quá khứ không đảm bảo cho tương lai. Tờ The Economist nhận định nếu xung đột nổ ra, đó có thể là “một cuộc chiến đi tìm mục tiêu”, bởi Washington đang huy động hỏa lực lớn mà chưa làm rõ cách sử dụng cũng như mục tiêu cuối cùng.

Trong Thông điệp Liên bang ngày 24/2, ông Trump chỉ đề cập ngắn gọn tới Iran, cho rằng Tehran có thể tránh chiến tranh nếu cam kết không sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, giới lãnh đạo Iran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của họ phục vụ mục đích hòa bình.

Giữa những toan tính chiến lược, câu hỏi then chốt vẫn là liệu sức ép quân sự có buộc Tehran ký một “thỏa thuận tốt hơn” hay chỉ đẩy hai bên tiến gần hơn tới bờ vực xung đột. Khi chi phí tài chính tăng từng ngày và sự ủng hộ trong nước không thực sự vững chắc, chiến dịch hàng tỷ USD này đang trở thành phép thử lớn đối với chính quyền Mỹ.