Chính quyền Biden đề nghị trao đổi lái súng Nga lấy 2 người Mỹ

Mỹ muốn hai công dân đang bị Nga giam giữ là ngôi sao bóng rổ nữ cao 2,06m Brittney Griner và cựu lính thủy đánh bộ Paul Whelan sớm được trở về nước. Các nguồn tin này nói với CNN rằng, kế hoạch trao đổi Bout lấy Whelan và Griner đã nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Biden sau khi được thảo luận từ đầu năm nay.

Sự ủng hộ của ông Biden đối với việc trao đổi vượt qua sự phản đối của Bộ Tư pháp, nơi thường chống lại việc trao đổi tù nhân. “Chúng tôi đã thông báo một đề nghị quan trọng mà chúng tôi tin rằng có thể thành công dựa trên lịch sử các cuộc trò chuyện với người Nga. Chúng tôi đã thông báo hồi tháng Sáu”, một quan chức chính quyền cấp cao nói với CNN. Các quan chức từ chối bình luận về các chi tiết cụ thể của đề xuất trao đổi tù nhân.

Paul Whelan trong một phiên xét xử ở Nga. Ảnh: Getty Images.

“Lái buôn thần chết”

Theo The Economist, Viktor Bout (sinh năm 1967) là doanh nhân và từng là phiên dịch viên quân sự của Liên Xô. Bout được cho là từ khi Liên Xô sụp đổ, trong những năm 1990 và đầu những năm 2000, đã sử dụng nhiều công ty vận tải hàng không của mình để buôn lậu vũ khí từ Đông Âu sang châu Phi và Trung Đông.

Bout có biệt danh là “Lái buôn thần chết”. Ngày 6/3/2008, Bout bị Cảnh sát Hoàng gia Thái Lan phối hợp các nhà chức trách Mỹ bắt giữ tại Thái Lan vì tội khủng bố và Đại sứ Mỹ tại Thái Lan đã yêu cầu dẫn độ đối tượng này theo Đạo luật Dẫn độ với Thái Lan, mà cuối cùng được Tòa án cấp cao Thái Lan chấp thuận hồi tháng 8/2010.

Bout bị cáo buộc có ý định buôn lậu vũ khí cho Lực lượng Vũ trang cách mạng Colombia (FARC) để sử dụng chống lại lực lượng Mỹ ở Colombia, nhưng bác bỏ cáo buộc và dự đoán sẽ được tha bổng. Ngày 2/11/2011, Bout bị bồi thẩm đoàn tại tòa án liên bang kết tội âm mưu giết công dân và quan chức Mỹ, cung cấp tên lửa phòng không và viện trợ cho một tổ chức khủng bố, và bị kết án 25 năm tù, theo AP. Kể từ tháng 6/2012, Bout bị giam giữ ở thành phố Marion, bang Ohio.

Trong bức ảnh này do Bộ Tư pháp Mỹ cung cấp, cựu sĩ quan quân đội Liên Xô, nghi phạm buôn bán vũ khí Viktor Bout (giữa) đang bị đưa đến New York vào tháng 11/2010. Bout đang thụ án 25 năm tù ở Mỹ. Nguồn: Getty Images.

Bị cáo buộc làm gián điệp

Gia đình của Whelan (bị Nga giam giữ với cáo buộc hoạt động gián điệp từ năm 2018) và gia đình ngôi sao bóng rổ Griner (bị bỏ tù từ tháng 2 ở Mátxcơva vì tàng trữ ma túy), đã thúc giục Nhà Trắng đảm bảo họ được trả tự do, bao gồm cả việc thông qua trao đổi tù nhân nếu cần thiết.

Trả lời CNN, David Whelan, anh trai của Paul Whelan, cho biết anh đánh giá cao chính quyền Biden. “Gia đình chúng tôi đánh giá cao việc chính quyền Biden tìm cách thả Paul bằng cách sử dụng các nguồn lực sẵn có. Chúng tôi hy vọng chính phủ Nga đáp ứng với chính phủ Mỹ và chấp nhận điều này hoặc một số nhượng bộ khác để Paul có thể về nhà với gia đình. Hy vọng rằng không có người Mỹ nào khác sẽ bị chính phủ Nga bắt giữ một cách oan uổng trong tương lai”, Whelan nói với CNN.

Paul Whelan (sinh năm 1970) là mang quốc tịch Mỹ, Canada, Anh và Ireland, từng là thủy quân lục chiến Mỹ. Ông này bị bắt ở Nga ngày 28/12/2018, và bị buộc tội làm gián điệp. Ngày 15/6/2020, Paul Whelan nhận bản án 16 năm tù với khả năng có thời gian ở trong trại lao động. Ông này được mô tả là giám đốc một công ty an ninh.

Ngôi sao bóng rổ Mỹ Brittney Griner (sinh năm 1990) bị Nga kết án tội tàng trữ ma túy. Ảnh: Getty Images.