Chính quyền Mỹ siết chặt quy định nhập cư, người xin thẻ xanh buộc phải rời nước Mỹ

Quy định mang tính bước ngoặt này vừa được ông Zach Kahler, người phát ngôn của Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), chính thức công bố. Theo dòng thông báo, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt, tất cả các đối tượng ngoại quốc đang sinh sống, học tập hoặc làm việc trên lãnh thổ Mỹ nếu muốn sở hữu tư pháp thường trú nhân đều không còn được phép làm thủ tục tại chỗ như trước đây. 

Họ bắt buộc phải thu xếp hành lý để trở về quốc gia gốc của mình nhằm hoàn tất toàn bộ các thủ tục pháp lý liên quan đến việc nộp đơn. Đáng chú ý, cơ quan quản lý di trú Mỹ hiện vẫn chưa đưa ra bất kỳ tiêu chí hay hướng dẫn cụ thể nào để phân loại những trường hợp đặc biệt được miễn trừ. Quyền định đoạt tối cao và việc xem xét liệu một đương đơn có đáp ứng đủ điều kiện ngoại lệ hay không sẽ hoàn toàn phụ thuộc vào sự phê duyệt mang tính cá nhân của các nhân viên thuộc cơ quan này.

Giải thích một cách cặn kẽ về động cơ thúc đẩy sự thay đổi mang tính đảo lộn này, đại diện USCIS nhấn mạnh rằng những người nước ngoài thuộc diện không định cư, bao gồm lực lượng du học sinh, lao động ngắn hạn hay khách du lịch thuần túy, ngay từ đầu chỉ đến Mỹ trong một khoảng thời gian giới hạn với những mục đích cụ thể mang tính tạm thời. Toàn bộ hệ thống luật pháp và quy trình di trú của Mỹ luôn được thiết kế dựa trên nguyên tắc họ phải rời khỏi đất nước sau khi chuyến đi kết thúc. 

Do đó, quá trình lưu trú tạm thời đó hoàn toàn không nên và không được coi là bước đệm đầu tiên nằm trong lộ trình xin cấp tư cách thường trú nhân. Bên cạnh đó, việc áp dụng biện pháp buộc người xin thẻ xanh quay về nước nộp đơn được xem là giải pháp chiến lược nhằm giảm bớt gánh nặng và tối ưu hóa quá trình tìm kiếm, trục xuất các đối tượng cố tình lẩn trốn để cư trú bất hợp pháp sau khi các yêu cầu thường trú của họ bị cơ quan chức năng khước từ. 

Toàn bộ quá trình xử lý và xét duyệt các bộ hồ sơ xin cấp thẻ xanh từ nay sẽ được chuyển giao và thực hiện trực tiếp tại hệ thống các văn phòng lãnh sự của Mỹ đặt ở nước ngoài. Dù vậy, một rào cản thông tin lớn hiện vẫn đang bị bỏ ngỏ khi cơ quan quản lý di trú chưa làm rõ việc người nộp hồ sơ có bắt buộc phải cư trú liên tục tại quê nhà trong suốt quãng thời gian dài chờ đợi kết quả xét duyệt hay không, cũng như số phận của những hồ sơ xin thẻ xanh đang nằm trong danh sách chờ xử lý sẽ bị tác động như thế nào bởi chính sách mới này.

Sự thay đổi đột ngột này đã chính thức đặt dấu chấm hết cho một thông lệ có lịch sử kéo dài hơn nửa thế kỷ qua tại quốc gia cờ hoa. Suốt hàng chục năm qua, bất kỳ người nước ngoài nào đang cư trú hợp pháp tại Mỹ đều mặc nhiên sở hữu quyền nộp hồ sơ và hoàn thiện toàn bộ tiến trình xin thường trú nhân ngay trên đất Mỹ mà không cần phải thực hiện những chuyến đi tốn kém về nước. 

Khối đối tượng được hưởng lợi từ chính sách cũ này vô cùng đa dạng, trải dài từ những người kết hôn với công dân Mỹ, người sở hữu các dạng visa lao động, học tập cho đến những người tị nạn hay đối tượng xin tị nạn chính trị cùng nhiều diện cư trú hợp pháp khác. Việc đảo ngược một quy định thâm niên như vậy được giới quan sát đánh giá là động thái quyết liệt và mới nhất của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc thực thi cam kết siết chặt, bóp nghẹt các con đường nhập cư hợp pháp đối với cả hai nhóm: những người đã tạo dựng được cuộc sống tại Mỹ và những người đang nuôi hy vọng dịch chuyển đến quốc gia này. 

Sự rục rịch chuyển dịch này diễn ra ngay sau một chuỗi dài các biện pháp nghiêm ngặt mà chính quyền đương nhiệm đã và đang áp dụng đồng loạt để hạn chế tối đa quyền nhập cảnh đối với công dân đến từ hàng chục quốc gia khác nhau trên thế giới, trong đó có một số nước bị cấm đi lại hoàn toàn hoặc bị đình chỉ vô thời hạn các dịch vụ xử lý thị thực.

Ngay sau khi quyết định của cơ quan di trú được phát đi, làn sóng phản đối và lo ngại sâu sắc đã bùng lên mạnh mẽ trong giới chuyên gia luật pháp và các tổ chức nhân quyền toàn cầu. Trích dẫn nguồn tin từ các luật sư di trú hàng đầu, việc buộc người xin thẻ xanh phải quay về quốc gia gốc để nộp đơn có nguy cơ trở thành một cái bẫy pháp lý nguy hiểm, khiến họ có thể vĩnh viễn không thể tìm thấy đường quay trở lại Mỹ. 

Đại diện từ tổ chức nhân đạo và tái định cư người tị nạn World Relief đã lên tiếng cảnh báo về một viễn cảnh u ám, đẩy nhiều gia đình vào thế tiến thoái lưỡng nan. Tình thế này sẽ trở nên cực kỳ nghiệt ngã nếu các gia đình bị cưỡng chế phải để cho các thành viên không phải công dân Mỹ quay trở về nước làm thủ tục xin visa nhập cư, trong khi chính các cơ quan tại quốc gia đó lại từ chối tiếp nhận hoặc không có khả năng xử lý hồ sơ. 

Hệ quả tất yếu từ những chính sách mang tính ép buộc này là sẽ đẩy hàng ngàn, hàng vạn gia đình vào cảnh chia ly, ly tán vô thời hạn mà không có bất kỳ giải pháp nào cứu vãn. Những dữ liệu được thống kê cho thấy tính nghiêm trọng của vấn đề, khi mỗi năm nước Mỹ cấp hơn một triệu thẻ xanh cho người nước ngoài, và tính đến thời điểm hiện tại, có đến hơn một nửa tổng số lượng người nộp đơn đã có mặt sẵn, thiết lập cuộc sống ổn định trên khắp các bang của lãnh thổ Mỹ. Chính sách mới thực sự đang treo một bài toán sinh tồn lơ lửng trên đầu hàng trăm ngàn con người đang tìm kiếm giấc mơ định cư hợp pháp.