Căng thẳng giữa Washington và Tehran đã chính thức bước vào giai đoạn báo động đỏ sau khi Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đưa ra những cảnh báo đáp trả lời đe dọa tấn công cơ sở hạ tầng từ phía Mỹ.
06-1775457848-chu-tich-quoc-hoi-iran-len-tieng-dap-tra-toi-hau-thu-cua-tong-thong-trump
Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf. Ảnh: CNN.

Trong một thông điệp được đăng tải trên mạng xã hội ngày 5/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã không ngần ngại chỉ trích những bước đi mà ông gọi là "liều lĩnh" của nhà lãnh đạo Mỹ. Ông Ghalibaf khẳng định rằng việc Tổng thống Trump quyết tâm đi theo lộ trình của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không chỉ kéo nước Mỹ vào một thảm kịch mà còn khiến toàn bộ khu vực "chìm trong biển lửa".

"Giải pháp duy nhất là tôn trọng quyền lợi của người dân Iran và chấm dứt trò chơi nguy hiểm này," ông Ghalibaf nhấn mạnh, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ không gặt hái được bất kỳ lợi ích nào từ những hành động mà ông mô tả là "tội ác chiến tranh".

Sự phẫn nộ từ phía Tehran còn lan rộng đến các cấp ngoại giao và quân sự. Phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc đã chính thức lên án thông điệp của ông Trump là lời đe dọa công khai nhằm tiêu diệt các hạ tầng phục vụ đời sống dân thường. 

Trong khi đó, ông Mehdi Tabatabaei từ Văn phòng Tổng thống Iran nhìn nhận tối hậu thư này là biểu hiện của "sự tuyệt vọng và cơn giận dữ tột độ". Về phía quân đội, Phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya cảnh báo một đòn đáp trả "tàn khốc và quy mô lớn hơn nhiều" sẽ được kích hoạt nếu các mục tiêu dân sự bị xâm phạm.

Ngòi nổ cho làn sóng phản ứng này là yêu cầu mới nhất từ Nhà Trắng: Iran phải đạt được thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (tức 7h sáng ngày 8/4 giờ Hà Nội). Nếu không tuân thủ, ông Trump đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện và hệ thống cầu đường trên khắp đất nước Iran. 

Đây không phải lần đầu tiên mốc thời gian được đưa ra; kể từ cuối tháng 3, Tổng thống Mỹ đã liên tục dời thời hạn và gia hạn các tối hậu thư, từ yêu cầu 48 giờ đến việc hoãn không kích để chờ đợi kết quả "thảo luận hiệu quả" mà phía Iran vốn luôn bác bỏ.

Tâm điểm của cuộc tranh chấp chính là eo biển Hormuz — tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển tới 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa hoàn toàn cửa ngõ này kể từ khi Mỹ và Israel thực hiện chiến dịch tấn công phối hợp vào cuối tháng 2. 

Việc đóng cửa eo biển này được xem là quân bài chiến lược của Tehran, trong khi Washington coi đó là hành vi không thể chấp nhận và sẵn sàng dùng vũ lực để khai thông.

Giữa những tuyên bố quân sự cứng rắn, các chuyên gia luật quốc tế đã lên tiếng cảnh báo về tính hợp pháp của các đòn tấn công dự kiến. Giáo sư Oona A. Hathaway từ Đại học Yale nhận định rằng việc nhắm mục tiêu vào hạ tầng dân sự như nhà máy điện hay cầu đường mà không có lý do quân sự chính đáng là vi phạm nghiêm trọng Công ước Geneva.

Bà Hathaway phân tích rằng các nghị định thư bổ sung của Công ước Geneva bảo vệ nghiêm ngặt những công trình thiết yếu cho sự sống còn của dân thường, bao gồm nguồn cung cấp nước và hệ thống điện lưới. 

"Đẩy dân thường vào cảnh khốn cùng để làm đòn bẩy mặc cả là bất hợp pháp. Nếu những lời đe dọa này được thực hiện, chúng sẽ cấu thành tội ác chiến tranh," bà khẳng định, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế không tiếp tay cho các hành vi sai trái này.