Cuộc họp khẩn trên chuyên cơ Không lực Một đã làm lộ những khác biệt trong nội bộ chính quyền Tổng thống Donald Trump về cách đối phó Iran, khi phương án mở chiến dịch không kích quy mô lớn được đưa ra giữa lúc căng thẳng tiếp tục leo thang.

Một cuộc họp diễn ra trên chuyên cơ Không lực Một sau lễ đón thi hài bốn quân nhân Mỹ thiệt mạng ở Trung Đông đã trở thành bước ngoặt trong quá trình hoạch định chiến lược của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Iran. Tại đây, đề xuất mở chiến dịch không kích quy mô lớn của Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper đã làm nổi bật những quan điểm khác nhau về cách leo thang xung đột.

Cuộc họp được tổ chức khi chuyên cơ của Tổng thống còn đậu tại căn cứ không quân ở Delaware hôm 22/7, với sự tham gia của Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Đô đốc Brad Cooper. Đây là một trong số ít lần ông Cooper trực tiếp trình bày phương án quân sự với Tổng thống, sau thời gian dài vai trò của ông bị lu mờ trước các cuộc báo cáo thường xuyên của tướng Caine và Bộ trưởng Hegseth tại Nhà Trắng.

31-1785458042-cuoc-hop-khan-tren-chuyen-co-he-lo-tranh-luan-ve-ke-hoach-khong-kich-manh-tay-nham-vao-iran
Tiêm kích F/A-18F Super Hornet cất cánh từ tàu sân bay lớp Nimitz USS Abraham Lincoln để thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ chiến dịch không kích Iran hồi tháng 4. Ảnh: Reuters

Theo các nguồn tin, ông Cooper đề xuất triển khai chiến dịch không kích quy mô lớn kéo dài từ 10 đến 14 ngày, thay vì tiếp tục các đợt tấn công trả đũa giới hạn như trước. Ông cho rằng những cuộc không kích nhỏ lẻ chưa tạo được sức răn đe cần thiết và không đủ để làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự của Iran.

Trong lập luận của mình, Tư lệnh CENTCOM nhấn mạnh rằng chỉ một chiến dịch tấn công cường độ cao mới có thể gây tổn thất lớn cho lực lượng tên lửa Iran, từ đó phá vỡ thế giằng co hiện nay. Ông cũng cho rằng việc đánh mạnh ngay từ đầu sẽ giúp giảm áp lực lên các hệ thống phòng thủ của Mỹ, bởi khi năng lực tấn công của Iran bị suy yếu, nguy cơ nhằm vào lực lượng Mỹ tại Trung Đông cũng sẽ giảm theo.

Trái ngược với quan điểm của ông Cooper, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine thể hiện thái độ thận trọng hơn. Ông nhiều lần khuyến nghị Nhà Trắng cân nhắc kỹ những hệ lụy có thể phát sinh nếu mở chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran.

Một trong những mối lo ngại được ông Caine đề cập là lượng tên lửa phòng không Patriot tại Trung Đông đang giảm dần. Đây là khí tài Mỹ còn phải duy trì để bảo vệ các căn cứ, đồng minh tại nhiều khu vực khác nhau cũng như đối phó với các đòn tấn công bằng tên lửa từ Iran. Theo đánh giá của ông, kho dự trữ hiện chưa đến mức khiến Mỹ không thể mở chiến dịch mới, nhưng sẽ làm gia tăng đáng kể mức độ rủi ro.

Sự khác biệt này phản ánh hai góc nhìn chiến lược khác nhau trong bộ máy quân sự Mỹ. Với vai trò Tư lệnh CENTCOM, ông Cooper tập trung vào mục tiêu tác chiến và bảo vệ lợi ích của Mỹ tại Trung Đông. Trong khi đó, ông Caine phải tính toán trên phạm vi toàn cầu, cân nhắc thêm các mối đe dọa và nhu cầu phân bổ nguồn lực cho nhiều khu vực khác.

Theo các nguồn tin, ông Cooper từ lâu gặp bất lợi khi không có nhiều cơ hội tiếp cận trực tiếp Tổng thống. Phần lớn các báo cáo về diễn biến chiến sự đều do tướng Caine và Bộ trưởng Hegseth trình bày tại Phòng Bầu dục. Từ khi xung đột bùng phát, ông Cooper chỉ vài lần báo cáo trực tiếp với ông Trump và chủ yếu trao đổi qua điện thoại.

Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell khẳng định Bộ trưởng Pete Hegseth, Đô đốc Brad Cooper và tướng Dan Caine đều thống nhất về nhiệm vụ, chiến lược cũng như quyết tâm trong các hoạt động quân sự liên quan đến Iran. Ông cho biết Bộ Quốc phòng Mỹ đang duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất để thực hiện mọi chỉ thị của Tổng thống.

Theo các nguồn tin, ông Cooper từ lâu tin rằng Mỹ có đủ năng lực để giáng đòn nặng nề vào Iran nếu được trao đủ thời gian. Khi Tổng thống Trump từng cân nhắc mở chiến dịch quân sự vào tháng 2, ông Cooper tính toán cần ít nhất sáu tuần để hoàn thành mục tiêu, song thời gian thực tế được giao ngắn hơn nhiều.

Chiến dịch không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2. Tuy nhiên, đến cuối tháng 3, ông Trump được cho là bắt đầu mất kiên nhẫn khi tình hình chưa đạt kết quả như kỳ vọng. Trong thời gian này, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và triển khai rải thủy lôi tại tuyến hàng hải chiến lược, khiến giá dầu tăng mạnh và buộc Mỹ phải sử dụng một phần kho dự trữ dầu chiến lược nhằm hạ nhiệt thị trường.

Đến ngày 31/3, ông Cooper cho rằng mình vẫn cần thêm khoảng 20 ngày để hoàn tất chiến dịch. Tuy nhiên, sự cố một tiêm kích F-15E của Mỹ bị bắn rơi tại khu vực tây nam Iran vào ngày 3/4 đã dẫn tới chiến dịch giải cứu nhiều rủi ro. Dù hai phi công được đưa về an toàn, diễn biến này được cho là góp phần thúc đẩy quyết định tiến tới thỏa thuận ngừng bắn của Tổng thống Trump chỉ ít ngày sau đó.

Sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố chương trình tên lửa của Iran gần như đã bị vô hiệu hóa, với nhiều bệ phóng và kho tên lửa bị phá hủy hoặc tiêu hao nghiêm trọng. Tuy nhiên, các đánh giá tình báo Mỹ cho rằng lực lượng tên lửa của Tehran vẫn chưa bị xóa sổ hoàn toàn. Theo ông Trump, Iran có thể vẫn còn khoảng 21-22% số tên lửa, trong khi một số chuyên gia nhận định con số thực tế có thể cao hơn do nhiều kho vũ khí được cất giấu trong các hầm ngầm.

Theo các nguồn tin, phương án mở chiến dịch không kích cường độ cao của ông Cooper nhận được sự ủng hộ từ Bộ trưởng Hegseth. Dẫu vậy, không ít ý kiến trong và ngoài chính phủ tỏ ra hoài nghi về hiệu quả của kế hoạch này. Họ cho rằng ngay cả khi Mỹ liên tục tập kích các cơ sở tên lửa và sản xuất vũ khí của Iran trong giai đoạn đầu xung đột, Tehran vẫn có khả năng đưa các bệ phóng từ hầm ngầm ra ngoài và nhanh chóng nối lại hoạt động tấn công.

Năng lực này tiếp tục được thể hiện khi giữa tháng 7, một cuộc tấn công nhằm vào căn cứ không quân ở Jordan khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Đến ngày 28/7, Iran tiếp tục phóng tên lửa vào lực lượng Mỹ tại Jordan, làm gia tăng áp lực buộc Washington phải đưa ra phản ứng mới.

Sau khi nghe đề xuất từ Đô đốc Cooper, Tổng thống Trump phát tín hiệu sẵn sàng có hành động cứng rắn hơn. Trong cuộc trả lời phỏng vấn Fox News ngày 29/7, ông tuyên bố Mỹ sẽ giáng một đòn mạnh và khiến Iran phải trả giá.

Một quan chức cấp cao cho biết Tổng thống Trump đang nghiêng về phương án leo thang, song vẫn cân nhắc mức độ phản ứng phù hợp. Nhà lãnh đạo Mỹ có thể lựa chọn kế hoạch không kích quy mô lớn do ông Cooper đề xuất hoặc chỉ triển khai một chiến dịch hạn chế hơn để vẫn duy trì cơ hội theo đuổi giải pháp ngoại giao.

Ngay trong đêm 29/7, CENTCOM đã tiến hành đợt không kích kéo dài hai giờ nhằm vào Iran, coi đây là phản ứng trước các cuộc tấn công tên lửa nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan. Hàng chục mục tiêu liên quan đến Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, bao gồm các trung tâm chỉ huy cùng cơ sở tên lửa và máy bay không người lái, được thông báo đã bị đánh trúng.

Dù vậy, đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy Mỹ sẽ triển khai chiến dịch không kích kéo dài nhiều ngày theo đúng phương án mà Tư lệnh CENTCOM đã trình lên Tổng thống Donald Trump.

QT (SHTT)