Tiến trình thương lượng giữa Mỹ và Iran đang rơi vào trạng thái giậm chân tại chỗ, khiến nguy cơ về một cuộc khủng hoảng năng lượng cũng như khả năng xung đột leo thang tiếp tục phủ bóng lên khu vực.

Dù căng thẳng quân sự trực tiếp giữa hai bên đã phần nào hạ nhiệt, giới chức tại các nước vùng Vịnh và châu Âu nhận định con đường hướng tới một thỏa thuận toàn diện vẫn còn rất xa. Những nỗ lực ngoại giao hiện tại chủ yếu nhằm duy trì trạng thái ổn định tạm thời, trong khi các vấn đề cốt lõi vẫn chưa được tháo gỡ.

Các cuộc tiếp xúc thông qua bên trung gian vẫn xoay quanh những nút thắt quen thuộc, bao gồm chương trình hạt nhân của Tehran, cơ chế dỡ bỏ trừng phạt và các đảm bảo an ninh khu vực. Tuy nhiên, khác biệt về lập trường giữa hai phía vẫn ở mức lớn, khiến triển vọng đạt được bước đột phá trong ngắn hạn trở nên mờ nhạt. Lệnh ngừng bắn hiện tại vì thế được xem là giải pháp kéo dài thời gian, thay vì dấu hiệu của một thỏa thuận thực chất.

Trong bức tranh đó, eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn mang tính sống còn đối với kinh tế toàn cầu. Tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất này đang chịu ảnh hưởng bởi tình trạng lưu thông hạn chế, kéo theo những biến động đáng kể về nguồn cung và giá dầu. Các cảnh báo cho thấy nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nguy cơ thiếu hụt năng lượng, lạm phát gia tăng và thậm chí bất ổn lương thực tại một số khu vực có thể trở thành hiện thực.

17-1776409271-dam-phan-my-iran-giang-co-trung-dong-dung-truoc-nguy-co-bat-on-keo-dai
Các thủy thủ Mỹ làm nhiệm vụ trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln (Ảnh: Centcom).

Song song với đó, Washington được cho là tăng cường các biện pháp gây sức ép, từ kiểm soát hàng hải đến hạn chế hoạt động xuất khẩu của Tehran, nhằm buộc đối phương quay lại bàn đàm phán với điều kiện có lợi hơn. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng tiềm ẩn rủi ro, khi Iran có thể đáp trả bằng những biện pháp phi đối xứng, làm gia tăng khả năng leo thang.

Dù xung đột trực tiếp chưa bùng phát trở lại, tình hình hiện tại vẫn ở trạng thái dễ biến động. Việc thiếu vắng một khuôn khổ chính trị rõ ràng khiến bất kỳ sự cố nào cũng có thể trở thành chất xúc tác cho một vòng căng thẳng mới. Trong khi một bên duy trì áp lực quân sự và kinh tế, bên còn lại tìm cách tận dụng không gian chiến lược để củng cố vị thế, tạo nên thế giằng co phức tạp.

Những diễn biến này cho thấy căng thẳng Mỹ – Iran không còn là câu chuyện song phương. Tác động của nó đã lan rộng, ảnh hưởng trực tiếp tới thị trường năng lượng, chuỗi cung ứng và ổn định kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang phục hồi, bất kỳ cú sốc kéo dài nào cũng có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền đáng kể.

Đáng chú ý, các quốc gia vùng Vịnh – những bên chịu ảnh hưởng trực tiếp – đang tích cực thúc đẩy giải pháp ngoại giao nhằm tránh kịch bản xung đột kéo dài làm suy yếu toàn bộ khu vực. Tuy nhiên, thực tế hiện nay phản ánh một nghịch lý rõ rệt: căng thẳng đã tạm lắng, nhưng nền tảng cho hòa bình vẫn chưa được định hình.

Khoảng thời gian “lưng chừng” này được đánh giá là giai đoạn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Khi các cuộc đàm phán chưa đạt kết quả cụ thể, áp lực kinh tế và chính trị sẽ ngày càng gia tăng, buộc các bên phải tìm kiếm những đòn bẩy mới – và điều đó có thể dẫn tới những bước đi khó đoán định.

Triển vọng đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran vì thế vẫn còn bỏ ngỏ, trong khi hệ lụy từ căng thẳng tiếp tục lan rộng. Trong bối cảnh đó, việc duy trì trạng thái ổn định tạm thời là cần thiết, nhưng chưa đủ để bảo đảm một trật tự bền vững, khi khu vực và thế giới vẫn đang phải đối mặt với một “khoảng trống nguy hiểm” đầy bất định.

Thuỳ Dương (SHTT)