Dịch cúm toàn cầu bùng phát sớm kỷ lục, chủng H3N2 đột biến đe dọa "vô hiệu hóa" vaccine hiện tại

Tại nhiều khu vực, mùa cúm năm 2025 đang đến sớm và khốc liệt hơn so với dự đoán.

Ghi nhận tại Australia, các chuyên gia cho biết, đã có hơn 410.000 ca bệnh được xác nhận trong phòng thí nghiệm, đánh dấu năm có số ca cúm cao kỷ lục thứ hai liên tiếp.

Tại vương quốc Anh, mùa cúm đến sớm hơn một tháng so với thông thường vào cuối tháng 10. Số ca bệnh cao gấp 3 lần so với năm ngoái, trong bối cảnh các quan chức y tế dự đoán về một “mùa cúm kéo dài và dai dẳng”.

Trong khi đó, theo tạp chí Time (Mỹ) cho biết, tại Nhật Bản, Bộ Y tế nước này đã tuyên bố dịch cúm bùng phát toàn quốc từ ngày 3/10 – sớm hơn 5 tuần so với thông lệ. Đến đầu tháng 10, đã có 135 trường học và cơ sở chăm sóc trẻ em phải tạm đóng cửa do dịch bùng phát, gấp 3 lần so với cùng thời điểm năm 2024.

Mặc dù chưa đạt ngưỡng dịch theo mùa, dữ liệu liên bang tại Canada ngày 7/11 cho thấy khoảng 2% xét nghiệm trên toàn quốc có kết quả dương tính với cúm, tăng đáng kể so với vài tuần trước. Các chuyên gia cảnh báo Canada có thể phải đối mặt với một mùa cúm khó khăn hơn cả năm 2024 – năm được coi là tồi tệ nhất trong một thập kỷ.

Sự gia tăng mạnh mẽ này gắn liền với chủng virus cúm A/H3N2, đang lây lan mạnh mẽ tại Ấn Độ và là nguyên nhân của đợt bùng phát sớm tại Anh, Nhật Bản và các nước phía Bắc.

Theo Tiến sĩ Martin Beer, Phó Viện trưởng Viện Sức khỏe Động vật Liên bang Đức Friedrich Loeffler, H3N2 là biến thể có nguồn gốc từ chủng virus từng gây đại dịch "cúm Hong Kong" năm 1968.

Nghiêm trọng hơn, Tiến sĩ Danuta Skowronski, trưởng nhóm dịch tễ học về cúm và các tác nhân gây bệnh đường hô hấp mới nổi tại Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh British Columbia, cảnh báo rằng phân nhóm H3N2 này đã bắt đầu cho thấy những thay đổi cấu trúc rõ rệt khi lan sang các nước phía Bắc. Điều này có thể đồng nghĩa với việc nó có thể "không phù hợp" với vaccine mới nhất hiện nay. Tiến sĩ Skowronski cảnh báo thế giới nhiều khả năng sẽ chứng kiến một đại dịch bùng phát do loại virus đột biến này.

Nhiều nhà khoa học cho rằng việc cúm xuất hiện sớm hơn tại nhiều nơi có thể phản ánh xu hướng virus cúm đang biến đổi để lây lan nhanh hơn và không còn tuân theo mùa rõ rệt.

Giáo sư Yoko Tsukamoto, Đại học Khoa học Y tế Hokkaido (Nhật Bản) nhận định: "Mùa cúm năm nay bắt đầu rất sớm, và trong bối cảnh biến động khí hậu toàn cầu, điều này có thể trở thành xu hướng phổ biến trong tương lai", ngụ ý con người có thể phải sống chung với dịch cúm quanh năm.

Bà Nicola Lewis, Giám đốc Trung tâm Cúm Toàn cầu (Anh), thậm chí còn đưa ra cảnh báo khốc liệt hơn. Bà dự đoán: "Khả năng 'bệnh X' - một dịch bệnh chưa biết - bắt nguồn từ virus cúm có lẽ cao hơn bất kỳ nhóm mầm bệnh nào khác mà chúng ta biết đến".

Các chuyên gia đặc biệt lưu ý rằng sau trẻ em (với 135 trường học Nhật Bản phải đóng cửa), người trên 60 tuổi thường là đối tượng bị ảnh hưởng nặng nhất. Họ kêu gọi người cao tuổi cần tiêm chủng vắc xin cúm cùng các loại vaccine theo mùa khác để ngăn ngừa các ca bệnh nặng.