Đức đánh mất vị thế tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

Vào ngày 3/6 vừa qua, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã tổ chức một cuộc bỏ phiếu kín nhằm bầu ra các thành viên không thường trực mới cho nhiệm kỳ sắp tới. Trong cuộc cạnh tranh khốc liệt để giành lấy hai vị trí đại diện cho nhóm các quốc gia Tây Âu và những nước khác, Berlin đã phải đối mặt với một kết quả vô cùng ảm đạm. Cụ thể, Bồ Đào Nha đã xuất sắc vươn lên dẫn đầu khi nhận được 134 phiếu ủng hộ, bám sát ngay sau đó là Áo với 131 phiếu, trong khi Đức chỉ thu về vỏn vẹn 104 phiếu và chính thức bị loại khỏi đường đua. 

Dẫn lại thông tin từ đài RT, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã không giấu nổi sự cay đắng khi mô tả kết quả bỏ phiếu này là "một sự thất vọng thực sự". Cảm xúc này hoàn toàn dễ hiểu bởi quốc gia của ông vốn đã thiết lập một kỷ lục hoàn hảo với trọn vẹn sáu lần tranh cử thành công trong quá khứ. Một điểm nhấn đầy trớ trêu là phiên bỏ phiếu lịch sử đánh dấu bước lùi ngoại giao hiếm hoi này của Berlin lại được chủ trì bởi chính cựu Ngoại trưởng Đức Annalena Baerbock, người hiện đang đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Bên cạnh cú sốc của nhóm Tây Âu, bức tranh toàn cảnh của Hội đồng Bảo an cũng chứng kiến những sự chuyển giao quyền lực đáng chú ý tại các khu vực khác. Ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Kyrgyzstan đã xuất sắc vượt qua Philippines để điền tên mình vào danh sách hội đồng. 

Trong khi đó, tại những mặt trận ít sóng gió hơn, Zimbabwe cùng với Trinidad & Tobago đã nghiễm nhiên được bầu vào các ghế dành riêng cho khu vực châu Phi, châu Mỹ Latinh và vùng Caribe mà không cần phải trải qua bất kỳ thủ tục tranh cử đối đầu nào. Theo kế hoạch, năm quốc gia vừa trúng cử sẽ chính thức bắt đầu nhiệm kỳ kéo dài hai năm của mình kể từ ngày 1/1/2027, qua đó thay thế vị trí mà Pakistan, Somalia, Hy Lạp, Đan Mạch và Panama đang nắm giữ.

Theo giới phân tích, việc tuột mất cơ hội lần này đánh dấu một bước lùi và là một ngã rẽ hoàn toàn khác biệt so với lịch sử rực rỡ trong các chiến dịch vận động tranh cử trước đây của nước Đức. Nhìn lại chặng đường dài trong các nhiệm kỳ 1977 - 1978, 1987 - 1988, 1995 - 1996, 2003 - 2004, 2011 - 2012 và 2019 - 2020, Berlin luôn thể hiện một vị thế áp đảo. 

Trong các giai đoạn hoàng kim đó, Đức hoặc là không hề gặp phải bất kỳ đối thủ cạnh tranh nào, hoặc luôn chễm chệ ở vị trí ứng cử viên sáng giá nhất. Chiến lược ngoại giao khôn khéo của nước này trong quá khứ là thường chủ động chọn cách đứng ngoài cuộc mỗi khi nhận thấy rủi ro phải đối đầu trực diện với những đối thủ thực sự mạnh.

Hơn thế nữa, thất bại rúng động này dường như là một đòn giáng mạnh vào tham vọng to lớn hơn mà nước Đức đã ấp ủ từ rất lâu: đó là tìm kiếm một chiếc ghế thành viên thường trực tại cơ quan quyền lực nhất của Liên Hợp Quốc. Để dọn đường cho mục tiêu vĩ mô này, Berlin luôn đưa ra lập luận sắc bén rằng Hội đồng Bảo an cần phải được mở rộng quy mô một cách toàn diện nhằm phản ánh chính xác nhất những biến động về thực tế chính trị cũng như sự trỗi dậy của các nền kinh tế mới trên toàn cầu. 

Song song với đó, Đức cũng tích cực tiếp thị hình ảnh quốc gia như một trong những nhà tài trợ tài chính khổng lồ cho hệ thống Liên Hợp Quốc và là một cột trụ vững chắc luôn nỗ lực duy trì chủ nghĩa đa phương.

Hồi năm ngoái, chính Ngoại trưởng Wadephul đã lên tiếng định hướng rằng hội đồng nên xem xét bổ sung thêm số lượng cho cả hai nhóm ghế thường trực lẫn không thường trực. Ông đặc biệt nhấn mạnh đến tính cấp thiết của việc phải chia sẻ đặc quyền này cho những khu vực hiện vẫn chưa có được sự đại diện đầy đủ và tương xứng trên trường quốc tế, tiêu biểu như châu Phi, châu Á và châu Mỹ Latinh. 

Bằng bước đi khôn ngoan này, Đức đã định hình và hòa quyện nỗ lực giành chiếc ghế thường trực của riêng mình vào một phong trào đấu tranh rộng lớn hơn. Đó chính là lời kêu gọi cải tổ bộ máy sâu rộng đến từ các quốc gia thuộc Nam bán cầu, những người luôn mang trong mình sự bức xúc đối với một tổ chức quốc tế mà họ cho rằng vẫn đang bị chi phối nặng nề và lấn át bởi các cường quốc phương Tây.

Hiện tại, cấu trúc quyền lực tối cao của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc vẫn được ấn định khép kín với tổng cộng 15 quốc gia thành viên. Trong số đó, cốt lõi quyền lực tập trung vào năm thành viên thường trực nắm giữ quyền phủ quyết tuyệt đối bao gồm Nga, Trung Quốc, Mỹ, Anh và Pháp. Mười vị trí còn lại là các quốc gia thành viên không thường trực, hoạt động theo cơ chế luân phiên với nhiệm kỳ hai năm, trong đó cứ mỗi năm trôi qua sẽ có một nửa số ghế được tiến hành bỏ phiếu thay thế mới.