Sóng gió tại Hội đồng Bảo an: Nga và Trung Quốc chặn đứng dự thảo nghị quyết về eo biển Hormuz

Căng thẳng tại eo biển Hormuz – nơi được ví như "yết hầu" của năng lượng toàn cầu – một lần nữa trở thành tâm điểm của những màn đối đầu ngoại giao nảy lửa. Trong phiên họp ngày 7/4 tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, một kịch bản chia rẽ sâu sắc đã diễn ra khi dự thảo nghị quyết do Bahrain soạn thảo và nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ phía Mỹ chính thức bị khai tử. 

Dù nhận được 11 phiếu thuận, nhưng sự phản đối quyết liệt từ hai thành viên thường trực là Nga và Trung Quốc đã khiến nỗ lực này tan thành mây khói. Trong khi đó, Pakistan và Colombia chọn giải pháp bỏ phiếu trắng như một cách thể hiện mong muốn tìm kiếm những lộ trình ngoại giao thay thế.

Tâm điểm của sự tranh cãi nằm ở việc dự thảo nghị quyết cho phép các quốc gia triển khai các biện pháp "phòng vệ" để bảo vệ hoạt động vận tải hàng hải. Theo bản dự thảo cuối cùng mà hãng tin AFP thu thập được, văn bản này khuyến khích sự phối hợp giữa các quốc gia để thực hiện các hành động bảo vệ phù hợp với tình hình thực địa, bao gồm cả việc tổ chức hộ tống các tàu hàng đi qua vùng nguy hiểm. 

Đồng thời, dự thảo đưa ra yêu cầu đanh thép buộc Iran phải chấm dứt ngay lập tức các hành động tấn công và cản trở tự do hàng hải, cũng như đình chỉ các cuộc tập kích nhắm vào hạ tầng dân sinh thiết yếu như điện, nước và dầu khí.

Tuy nhiên, phía Nga đã đưa ra những lập luận phản bác sắc bén. Đại sứ Nga Vasily Nebenzya khẳng định rằng, nếu nghị quyết này được thông qua, nó sẽ tạo ra một "tiền lệ nguy hiểm" cho luật pháp quốc tế. Trước đó, một phiên bản cứng rắn hơn của dự thảo đã tìm cách viện dẫn Chương VII của Hiến chương Liên Hợp Quốc – điều khoản cho phép sử dụng vũ lực để thiết lập hòa bình. 

Nội dung này đã nhanh chóng bị Nga, Pháp và Trung Quốc bác bỏ vì lo ngại nó sẽ trở thành "tấm giấy thông hành" hợp pháp hóa một cuộc tấn công tổng lực nhắm vào Iran, đẩy khu vực vào một cuộc chiến không thể kiểm soát.

Kết quả bỏ phiếu đã ngay lập tức vấp phải những phản ứng trái chiều. Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz đã không giấu nổi sự giận dữ khi gọi đây là một "bước thụt lùi mới". Ông Waltz đưa ra lời cảnh báo đầy ám chỉ rằng thế giới sẽ sớm nhận ra ai là người đang cản trở trách nhiệm quốc tế khi các chuyến hàng quan trọng tiếp tục bị trì trệ. 

Ngược lại, Ngoại trưởng Bahrain Abdullatif bin Rashid Al Zayani bày tỏ sự "lấy làm tiếc" sâu sắc từ phía các quốc gia vùng Vịnh khi nỗ lực thiết lập an ninh hàng hải bị chặn đứng.

Bối cảnh tại thực địa đang đặt ra những áp lực khủng khiếp lên các nhà ngoại giao. Eo biển Hormuz, nơi luân chuyển tới 20% lượng dầu thô toàn cầu, hiện đang rơi vào tình trạng tê liệt gần như hoàn toàn. 

Cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2 giữa một bên là Mỹ - Israel và bên kia là Iran đã biến vùng Vịnh thành một "túi kẹt" khổng lồ với khoảng 1.000 con tàu đang nằm im lìm, không thể di chuyển.

Trước khi cuộc bỏ phiếu diễn ra, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gửi đi thông điệp cảnh báo, yêu cầu Hội đồng Bảo an không được có bất kỳ "hành động khiêu khích" nào nhằm tránh làm tình hình thêm tồi tệ. Sự trì hoãn cuộc bỏ phiếu từ ngày 3/4 sang ngày 7/4 cho thấy những nỗ lực thương thảo hậu trường đã diễn ra vô cùng căng thẳng nhưng cuối cùng vẫn không thể tìm được tiếng nói chung.

Với việc dự thảo nghị quyết bị phủ quyết, triển vọng về một giải pháp an ninh đa phương tại eo biển Hormuz vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Trong khi các cường quốc vẫn đang mải mê với những toan tính địa chính trị tại phòng họp ở New York, thì tại vùng Vịnh, huyết mạch kinh tế của thế giới vẫn đang tiếp tục bị thắt chặt, đe dọa sự ổn định của thị trường năng lượng toàn cầu trong những ngày tới.