Kế hoạch SpaceX tự sản xuất linh kiện tuabin khí tự nhiên khiến cổ phiếu nhiều doanh nghiệp trong ngành giảm mạnh, dù giới phân tích cho rằng tham vọng của Elon Musk vẫn còn đối mặt với nhiều rào cản.

Elon Musk đang muốn đưa SpaceX tiến sâu hơn vào lĩnh vực sản xuất linh kiện tuabin phát điện, thị trường vốn lâu nay chỉ có một số ít doanh nghiệp trên thế giới đủ khả năng tham gia. Thông tin này lập tức gây chú ý trên thị trường chứng khoán, đặc biệt với những công ty đang nắm giữ vị thế lớn trong ngành.

Cuối tuần qua, trên mạng xã hội X, Elon Musk xác nhận SpaceX sẽ bắt đầu sản xuất cánh tĩnh và cánh động dành cho các tuabin chạy bằng khí tự nhiên. Theo tỷ phú này, việc tự đúc linh kiện tại chỗ có thể giúp SpaceX rút ngắn tới 18 tháng thời gian đưa tuabin vào vận hành, qua đó tạo ra một thay đổi đáng kể trong chuỗi cung ứng.

08-1788830188-elon-musk-muon-tu-san-xuat-linh-kien-tuabin-gioi-dau-tu-lo-ngai
Tỷ phú Elon Musk gia nhập đường đua sản xuất cánh tuabin. Ảnh: Reuters.

Trước đó, hồi giữa tháng 8, Morgan Stanley cho biết SpaceX đang có kế hoạch xây dựng một xưởng đúc tại Bastrop, bang Texas, dựa trên thông tin tuyển dụng của công ty.

Động thái của SpaceX nhanh chóng tác động đến tâm lý nhà đầu tư. Cổ phiếu Howmet Aerospace có thời điểm giảm hơn 7% vào đầu tuần trước khi hồi phục nhẹ trong phiên tiếp theo. DPC, một doanh nghiệp nhỏ hơn trong lĩnh vực này, cũng chịu ảnh hưởng.

Howmet Aerospace và Precision Castparts, công ty thuộc Berkshire Hathaway, hiện là hai doanh nghiệp lớn nhất trong mảng sản xuất các linh kiện quan trọng, trong đó có cánh tuabin sử dụng cho ngành hàng không và quốc phòng.

Sự quan tâm đến lĩnh vực này xuất hiện trong bối cảnh các công ty AI đang phải giải quyết đồng thời hai bài toán lớn là nguồn cung chip và điện năng. Theo dự báo được dẫn lại từ Yahoo Finance, nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu có thể tăng gấp đôi vào năm 2030.

Trong khi đó, GE Vernova cho biết công suất sản xuất của tập đoàn về cơ bản đã được đặt kín đến năm 2030, chủ yếu bởi nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ AI.

Dù vậy, Wall Street Journal cho rằng vẫn còn quá sớm để xem SpaceX là một mối đe dọa thực sự đối với những doanh nghiệp đang dẫn đầu thị trường. Việc cổ phiếu Howmet Aerospace và DPC giảm giá cũng có thể được nhìn nhận như một đợt điều chỉnh sau giai đoạn tăng mạnh.

Hai doanh nghiệp này đang có mức định giá cao trong nhóm cung cấp hạ tầng và linh kiện thiết yếu cho làn sóng AI. P/E dự phóng của Howmet Aerospace và DPC lần lượt ở mức 42 và 45 lần, trong khi con số này của GE Vernova và Caterpillar lần lượt là 33 và 26 lần.

DPC được đánh giá là doanh nghiệp dễ chịu tác động hơn do quy mô nhỏ và khoảng 40% doanh thu đến từ tuabin khí tự nhiên. Trái lại, dù Howmet sở hữu khoảng một nửa thị phần toàn cầu về linh kiện tuabin khí, doanh nghiệp này có nguồn thu đa dạng hơn nhờ hoạt động trong lĩnh vực hàng không và quốc phòng. Mảng tuabin khí chỉ đóng góp 11% tổng doanh thu của Howmet.

Nếu muốn thực sự bước vào ngành sản xuất linh kiện tuabin, SpaceX sẽ phải vượt qua những rào cản kỹ thuật rất lớn. Cánh tuabin phải hoạt động trong môi trường nhiệt độ cực cao và chịu tốc độ quay rất lớn, khiến quy trình chế tạo trở nên đặc biệt phức tạp.

Nigel Chiang, chuyên gia phân tích tại SemiAnalysis, cho biết quy trình đúc tiêu chuẩn yêu cầu tạo một khuôn sáp hoàn toàn mới cho mỗi lần sản xuất. Các cánh tuabin phải được đúc trong lò chân không nhằm hình thành cấu trúc đơn tinh thể từ siêu hợp kim niken.

Chỉ một hạt bụi nhỏ hoặc một vết nứt rất nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ linh kiện phải loại bỏ. Với một dây chuyền sản xuất mới, tỷ lệ sản phẩm bị loại có thể vượt quá một nửa sản lượng trong thời gian dài.

Không chỉ đòi hỏi kỹ thuật cao, công nghệ sản xuất còn được các doanh nghiệp bảo vệ nghiêm ngặt. John Plant, CEO Howmet, từng cho biết trong một cuộc họp với nhà đầu tư rằng sau khi linh kiện được đúc thành công, phần lõi gốm và khuôn sáp đều bị phá hủy hoàn toàn nhằm ngăn đối thủ tìm cách giải mã quy trình sản xuất.

Theo Morgan Stanley, tỷ lệ phế phẩm cao có thể không phải trở ngại quá lớn nếu SpaceX chủ yếu sản xuất linh kiện để đáp ứng nhu cầu của chính mình. Ngược lại, khả năng trở thành nhà cung cấp cánh tuabin thương mại cho các doanh nghiệp bên ngoài được đánh giá là khó khăn.

Trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu AI ngày càng cần nhiều điện và tạo áp lực lên nguồn cung tuabin phát điện, việc tự chủ được linh kiện thay thế cho các hệ thống phục vụ trung tâm dữ liệu có thể mang lại lợi thế đáng kể cho SpaceX.

Công ty vốn đã có kinh nghiệm tự thiết kế và sản xuất một phần đáng kể linh kiện cho các hệ thống của mình. Theo hồ sơ đăng ký IPO ban đầu, danh mục này bao gồm động cơ tên lửa và hệ thống điện tử hàng không.

Morgan Stanley cho biết xưởng đúc được SpaceX lên kế hoạch sẽ sản xuất các linh kiện siêu hợp kim niken đơn tinh thể phục vụ bơm tăng áp trong động cơ tên lửa Raptor và các tuabin phát điện. Tuy nhiên, hiện chưa rõ SpaceX đã có thể tự đúc cánh tuabin cho bơm tăng áp của Raptor hay chưa.

Một trở ngại khác nằm ở thời gian. Theo giới phân tích, một nhà máy mới có thể cần ít nhất 4 năm để đi vào hoạt động. Trong khi đó, tốc độ thay đổi nhanh chóng của ngành AI khiến khoảng thời gian này trở thành một thách thức đáng kể.

Nigel Chiang cho biết riêng những lò chân không chuyên dụng để sản xuất linh kiện đã có thời gian chờ giao hàng hơn 2 năm. Bên cạnh đó, SpaceX cũng phải mất nhiều thời gian để tuyển dụng và đào tạo nhân sự có chuyên môn phù hợp.

Theo DPC, những vị trí quan trọng có thể cần từ 6 tháng đến 1 năm đào tạo. Trong khi đó, đội ngũ kỹ thuật tại doanh nghiệp, gồm kỹ sư và nhà luyện kim, có thâm niên trung bình lên tới 9,5 năm.

Kế hoạch xây dựng xưởng đúc của SpaceX qua đó cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của cánh tuabin trong cuộc đua phát triển hạ tầng AI. Đợt giảm giá cổ phiếu của các doanh nghiệp trong ngành cũng tạo cơ hội để giới đầu tư nhìn lại mức định giá của nhóm này.

Tuy nhiên, về dài hạn, triển vọng của Howmet Aerospace và DPC vẫn sẽ phụ thuộc vào nhu cầu tuabin phục vụ hạ tầng AI cũng như khả năng các doanh nghiệp duy trì lợi thế công nghệ trước những đối thủ mới như SpaceX.

QT (SHTT)