Gần một phần tư thế kỷ sau ngày nước Mỹ rúng động bởi vụ khủng bố kinh hoàng, một bức màn bí mật về mức độ ô nhiễm không khí tại New York đang từng bước được phơi bày ra ánh sáng.

Thị trưởng New York Zohran Mamdani vừa công bố quyết định giải mật hàng chục nghìn hồ sơ, cho thấy chính quyền thành phố từng không công khai toàn bộ những dữ liệu mà họ nắm giữ về tình trạng ô nhiễm không khí đặc biệt nghiêm trọng sau biến cố lịch sử ngày 11/9/2001.  

Động thái diễn ra ngay trước thềm lễ tưởng niệm 25 năm ngày Tháp đôi sụp đổ, thảm kịch từng cướp đi sinh mạng của 2.977 người tại Mỹ, với phần lớn nạn nhân thiệt mạng tại New York.

09-1788943675-giai-mat-170000-tai-lieu-ve-cac-vu-tan-cong-119
Tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới đổ sập sáng 11/9/2001 (Ảnh: New York Times)

Thế nhưng, thảm kịch không dừng lại ở thời khắc hai tòa tháp đổ sập. Dữ liệu từ chương trình giám sát y tế liên bang ghi nhận hơn 9.400 người đã qua đời trong những năm sau đó do các căn bệnh phát sinh từ việc tiếp xúc với khu vực hiện trường.

Đám mây bụi khổng lồ cuồn cuộn bốc lên sau vụ sụp đổ, cùng bầu không khí bụi bặm và ô nhiễm dai dẳng suốt nhiều tháng ròng, đã trở thành căn nguyên gây nên các chứng bệnh ung thư mà hàng ngàn người dân New York vẫn đang phải âm thầm gánh chịu cho đến tận hôm nay.  

Hồ sơ lưu trữ khổng lồ này hé lộ góc khuất phía sau công tác ứng phó của giới chức trách. Phát biểu tại buổi họp báo sau khi 170.000 trang tài liệu về chất lượng không khí, các vấn đề y tế và phản ứng của thành phố được đưa lên mạng, thị trưởng Mamdani nhấn mạnh:  “Đây là những tài liệu cho thấy những gì thành phố đã biết về bầu không khí nhiễm độc quanh khu vực nơi hai tòa tháp đôi đổ sập, thời điểm họ nắm được thông tin đó, và những gì họ làm để hạn chế trách nhiệm pháp lý”.  

Việc công khai toàn bộ kho dữ liệu là kết quả đạt được từ thỏa thuận với 9/11 Health Watch, một tổ chức đại diện cho quyền lợi các nạn nhân, vốn từng đâm đơn kiện để buộc chính quyền phải minh bạch thông tin.  

Bên cạnh khoảng 173.000 tài liệu vừa được phát hành vào ngày 8/9, nhiều tài liệu bổ sung sẽ tiếp tục được đăng tải trực tuyến theo từng giai đoạn trong vòng 12 tháng tới.

Các hồ sơ này có thể trực tiếp liên quan đến hai cựu thị trưởng New York: ông Rudy Giuliani, người nắm quyền vào thời điểm thảm họa xảy ra, và ông Michael Bloomberg, thị trưởng giai đoạn từ tháng 1/2002 đến tháng 12/2013.  

Trong số đó, một số văn bản ghi nhận những cuộc thảo luận dưới thời chính quyền ông Giuliani về các rủi ro sức khỏe cộng đồng cùng bài toán trách nhiệm pháp lý của thành phố.

Ở một tài liệu khác, những lo ngại của cư dân vùng Hạ Manhattan về bầu không khí ô nhiễm do hạ nghị sĩ Jerry Nadler phản ánh trong nhiệm kỳ thị trường của ông Bloomberg cũng được nêu bật, tiếp tục phác họa rõ nét bức tranh về chuỗi ngày người dân không được cung cấp thông tin đầy đủ về mối hiểm họa đối với sức khỏe.

PV (SHTT)