Giám đốc CIA John Ratcliffe vừa có chuyến thăm lịch sử tới Havana giữa lúc căng thẳng leo thang, mở ra hy vọng đàm phán và viện trợ trong bối cảnh Cuba kiệt quệ năng lượng.
15-1778805142-giam-doc-cia-bat-ngo-toi-havana-buoc-ngoat-moi-cho-quan-he-my-cuba
Giám đốc CIA John Ratcliffe. Ảnh: NYT

Trong một động thái đầy bất ngờ, phái đoàn Mỹ do Giám đốc Cục Tình báo Trung ương (CIA) John Ratcliffe dẫn đầu đã chính thức đặt chân tới Havana vào ngày 14/5. Chuyến thăm diễn ra sau khi Ban Chỉ đạo Cách mạng Cuba chấp thuận yêu cầu từ phía Mỹ, cho phép ông Ratcliffe có cuộc gặp gỡ trực tiếp với những người đồng cấp thuộc Bộ Nội vụ Cuba. Đây là một sự kiện đặc biệt quan trọng bởi quan hệ giữa hai đối thủ thời Chiến tranh Lạnh này đang ở mức căng thẳng nhất trong nhiều thập kỷ qua.

Tại bàn đàm phán, phía Cuba đã đưa ra những tuyên bố đanh thép nhằm bảo vệ vị thế quốc gia. Các quan chức Havana nhấn mạnh rằng Cuba hoàn toàn không phải là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời bác bỏ mọi cáo buộc về việc hỗ trợ khủng bố hay cho phép nước ngoài đặt căn cứ quân sự trên lãnh thổ. Chính quyền Cuba khẳng định Washington không có "lý do chính đáng" để duy trì nước này trong danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố.

Sự xuất hiện của người đứng đầu CIA tại Havana diễn ra chỉ hai ngày sau khi Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu về một cuộc đối thoại tiềm năng. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết Cuba đang cần sự giúp đỡ và chính quyền của ông đã sẵn sàng đàm phán. Tuyên bố này gây chú ý lớn khi chính quyền Trump gần đây vẫn liên tục thắt chặt các biện pháp trừng phạt và áp đặt lệnh phong tỏa dầu mỏ nghiêm ngặt đối với quốc gia Nam Mỹ này.

Thực tế, tình hình kinh tế và năng lượng tại Cuba đang rơi vào tình trạng báo động đỏ. Bộ trưởng Năng lượng và Mỏ Cuba, ông Vicente de la O Levy, tiết lộ một sự thật khắc nghiệt: nguồn nhiên liệu viện trợ từ Nga đã cạn kiệt và trữ lượng dầu để vận hành lưới điện quốc gia gần như bằng không sau hơn 4 tháng bị Mỹ cắt đứt mọi nguồn cung. Trong bối cảnh kiệt quệ đó, Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa ra đề nghị viện trợ trị giá 100 triệu USD để đổi lấy "những cải cách có ý nghĩa" từ phía Havana.

Trước lời đề nghị từ Washington, Chủ tịch Cuba Miguel Díaz-Canel đã có những phản hồi mang tính chiến thuật. Dù ám chỉ Havana sẵn sàng tiếp nhận viện trợ để giải quyết khó khăn trước mắt, ông Díaz-Canel vẫn khẳng định ưu tiên hàng đầu của Cuba là việc Mỹ phải thực hiện dỡ bỏ hoặc nới lỏng các lệnh cấm vận kinh tế kéo dài. Chuyến đi của ông Ratcliffe vì thế được xem là bước dò đường quan trọng, định hình tương lai quan hệ song phương giữa những yêu cầu viện trợ và áp lực trừng phạt.