Giữa tâm bão năng lượng, lệnh cấm vĩnh viễn dầu Nga của EU bất ngờ "tạm phanh"

Theo thông tin từ Hãng tin Reuters vào ngày 24/3, Ủy ban châu Âu (EC) đã âm thầm rút mốc thời gian ngày 15/4 ra khỏi chương trình nghị sự lập pháp đối với dự luật cấm vĩnh viễn nhập khẩu dầu Nga. 

Dù vậy, một quan chức của Liên minh châu Âu (EU) đã nhanh chóng lên tiếng khẳng định dự luật này không hề bị hủy bỏ. Sự trì hoãn này đơn thuần là một bước lùi chiến thuật, bắt nguồn từ "những diễn biến địa chính trị hiện tại".

Thực tế, nguyên nhân sâu xa khiến EU phải chần chừ nằm ở cuộc xung đột đang rực lửa giữa Mỹ, Israel và Iran. Dẫn nhận định từ Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), cuộc chiến này đang tạo ra một cú sốc khổng lồ, gây gián đoạn nguồn cung dầu mỏ ở mức độ nghiêm trọng nhất trong lịch sử. 

Hệ lụy tất yếu là giá dầu thô trên toàn thế giới đang bị đẩy lên cao mạnh mẽ, buộc châu Âu phải hành động vô cùng thận trọng để tránh tự đưa mình vào thế khó.

Nếu vượt qua được các rào cản và chính thức được thông qua, đề xuất của EC sẽ tạo ra một khung pháp lý vững chắc để EU hoàn thành mục tiêu dứt điểm hoàn toàn với dầu mỏ Nga muộn nhất là vào cuối năm 2027. 

Kế hoạch này đi đôi với một quy định tương tự đã được ban hành trước đó, nhắm tới việc loại bỏ dần khí đốt từ xứ sở bạch dương trong cùng khung thời gian.

Tuy nhiên, giới quan sát đánh giá tác động thực tế của lệnh cấm này lên nguồn cung hiện tại không quá lớn. Kể từ khi Matxcơva khởi động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022, khối này đã cắt giảm nguồn cung quyết liệt đến mức dự kiến đến quý 4 năm 2025, EU sẽ chỉ còn nhập khẩu vỏn vẹn 1% lượng dầu từ Nga.

Mục đích thực sự của Brussels khi quyết tâm luật hóa quy định này là để xây dựng một "tấm khiên" bảo vệ dài hạn. Đạo luật sẽ đảm bảo việc cấm vận dầu Nga được duy trì hiệu lực vĩnh viễn, ngay cả khi các lệnh trừng phạt hiện tại có thể bị nới lỏng hoặc dỡ bỏ nhờ một thỏa thuận hòa bình cho Ukraine trong tương lai.

Trên thực tế, các đòn trừng phạt nhắm vào dầu Nga vận chuyển bằng đường biển đã gần như quét sạch lượng hàng nhập khẩu của toàn khối. Tuy nhiên, tính đến ngày 27/1, bức tranh cấm vận vẫn còn hai ngoại lệ là Hungary và Slovakia – những quốc gia thành viên duy nhất vẫn đang tiếp tục duy trì dòng chảy dầu từ Nga.

Việc EC lùi ngày công bố đề xuất cũng được coi là một nước cờ nhạy bén về mặt chính trị. Cột mốc 15/4 ban đầu vô tình rơi vào thời điểm chỉ ba ngày sau khi cuộc bầu cử Quốc hội diễn ra tại Hungary. 

Đây là một yếu tố cực kỳ nhạy cảm, bởi Thủ tướng Hungary Viktor Orban từ lâu đã nổi tiếng với lập trường phản đối gay gắt các lệnh cấm mới nhắm vào năng lượng Nga và luôn duy trì một thái độ tương đối mềm mỏng với Matxcơva bất chấp chiến sự.

Giữa bối cảnh đầy rẫy những biến số phức tạp đó, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen vẫn giữ vững lập trường cứng rắn. Trong tháng này, bà đã liên tục phát đi những lời cảnh báo mạnh mẽ rằng việc châu Âu quay trở lại phụ thuộc vào nguồn năng lượng của Nga sẽ là một "sai lầm chiến lược", trực tiếp khoét sâu thêm những điểm yếu của chính liên minh này.